Xəyal Bəşirov: "Rusiya tərəfi təqibin qanunla əsaslı olduğunu sübut edərsə, gələcəkdə Yelena Xaxalevanın ekstradisiyasi mümkun ola bilər"
Azərbaycanda məhkəmə Krasnodar vilayət məhkəməsinin keçmiş hakimi Yelena Xaxalevanın Rusiyaya ekstradisiyasından imtina edib.
Xaxaleva Rusiyanın tələbi ilə 2025-ci il yanvar ayının sonunda Bakıda saxlanılıb. "Kommersant" qəzeti Xaxalevanın həbsinin Dubaya uçuşdan əvvəl hava limanında baş verdiyini yazıb. Əvvəlcə Xaxaleva istintaq təcridxanasına göndərilib, lakin fevralın 4-də polis nəzarəti altında sərbəst buraxılıb.
Rusiyada Xaxalevaya qarşı dələduzluq və vəzifə saxtakarlığına görə cinayət işi açılıb. Müstəntiqlərin fikrincə, o, 2016-2019-cu illər arasında 127 gün işdən kənarda qalıb. Lakin o, iş vaxtının cədvəllərini dolduran məhkəmə işçilərini aldadıb və nəticədə işləmədiyi günlərə görə təxminən 1,2 milyon rubl maaş alıb.
2021-ci ilin dekabrında Yüksək İxtisaslı Hakimlər Kollegiyası Xaxalevaya qarşı işin başlanmasına icazə verib. Lakin o, bu vaxta qədər ölkəni tərk edib. Bundan əvvəl o, hakim statusundan məhrum edilib.
Yelena Xaxaleva 2017-ci ildə media onun qızı ilə İstintaq Komitəsinin müstəntiqi Vadim Bədəlovun dəbdəbəli toyu haqqında yazanda məşhurlaşıb. Nikolay Baskov, Valeri Meladze, Vera Brejneva, İosif Kobzon və digər ulduzlar toy şənliyində görüntüləniblər. Mediada tədbirin dəyərinin 2 milyon dollar olduğu bildirilir. Daha sonra Krasnodar Vilayət Məhkəməsinin Hakimlər Şurası toya cəmi 4,5 milyon rubl xərcləndiyini müəyyən edib.
“Kommersant” yazır ki, Xaxaleva Gürcüstanda və Azərbaycanda müalicə aldığını, daha sonra müalicə üçün BƏƏ-yə uçmaq istədiyini bildirib.
Bir neçə il əvvəl Krasnodar vilayət məhkəməsinin hakimi Yelena Xaxaleva Vladimir Putinə açıq məktub yazıb, “informasiya şantajı” və istefaya məcbur edilməsindən şikayətlənib. Məktubun mətnini “Kommersant” dərc edib.
“Ailəm və mən artıq üç ildir ki, böyük biznes strukturunun informasiya hücumuna məruz qalmışıq”, – deyə Xaxaleva yazıb: “Onlar məni vicdansız jurnalistlərin və piarçıların əli ilə 2000-ci ildə təyin etdiyiniz vəzifədən uzaqlaşdırmağa çalışırlar”.
Hakimin sözlərinə görə, “mediada açıq-aşkar böhtan” onun 2017-ci ildə “böyük biznes strukturunun maraqlarına zidd” olan iki məhkəmə qərarı çıxardıqdan sonra başlayıb. Xaxaleva bu strukturun hansı olduğunu dəqiqləşdirməyib. Onun sözlərinə görə, üç il ərzində saxta məlumat axını ilə mübarizə apararaq o, ancaq bədnam hakim reputasiyası qazanıb.
Yelena Xakhaleva həmçinin bildirdi ki, “informasiya hücumuna” son qoymaq üçün Krasnodar Regional Məhkəməsinin rəhbərliyi ona istefa verməyi təklif edib.
Hakim Putindən onun vəziyyəti ilə tanış olmağı və “hakimləri informasiya təzyiqindən qoruya bilən effektiv tədbirlər kompleksi” hazırlamağı xahiş edib.
2018-ci ilin sentyabrında Xaxaleva vilayət məhkəməsinin rəyasət heyətindən xaric edildi. O, adi hakim olmaq üçün kollegiya rəhbəri vəzifəsindən istefa verir. 2019-cu ilin avqust ayında o, məhkəmə prosesindən kənarlaşdırılaraq elmi məsləhət işi ilə məşğul olan hakimlər kollegiyasına təyin edilib.
Həmin vaxt Xaxaleva qızının toyu ilə bağlı qalmaqalı "şantaja boyun əymədiyi" və "qanunsuz qərar" vermədiyi üçün ondan qisas alındığı kimi əsaslandırıb. O, həmçinin qeyd edib ki, 2 milyon dollar rəqəmi “havadan yazılıb”.
Rusiyalı keçmiş hakimin ekstradisiyasından imtina edilməsi nə ilə bağlı ola bilər?
Xaxalevanı Rusiyada hansı oliqarxlar təqibə məruz qoyub?
Baki-xeber.com saytına açıqlamasında hüquqşünas Xəyal Bəşirov bildirdi ki, Yelena Xaxalevanın Rusiyaya ekstradisiya edilməsi ilə bağlı məsələ hazırda müzakirə və araşdırma mərhələsindədir: "Onun ekstradisiyasının rədd edilməsi heç də o demək deyil ki, bu qərar sona qədər qüvvədə qalacaq.
Bununla yanaşı, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 70-ci maddəsinin birinci bəndinə görə, hamılıqla qəbul edilmiş beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə siyasi sığınacaq verir. Bu şəxs də Rusiya vətəndası olaraq bizim üçün əcnəbi sayılır. O, Azərbaycan ərazisində saxlanılibsa, onun Azərbaycan Respublikasından siyasi sığınacaq almaq hüququ yaranır. Ola bilsin ki, Yelena Xaxaleva saxlandığı an siyasi sığınacaq almaq üçün müraciət edib. Əgər o, siyasi sığınacaq almaq üçun müraciət edibsə, artıq 70-ci maddənin ikinci bəndi işə düşür. Həmin maddənin ikinci bəndində yazılır ki, siyasi əqidəsinə görə Azərbaycan Respublikasında cinayət sayılmayan əmələ görə təqib edilən şəxslərin başqa dövlətə verilməsinə (ekstradisiyasına) yol verilmir. Burada artıq məsələ araşdırılacaq ki, Yelena Xaxaleva ölkəsində siyasi təqiblərə məruz qalırmı. Eyni zamanda, onun siyasi təqibə məruz qalmasına səbəb olan əməllər Azərbaycan Respublikası ərazisində cinayət sayılmırsa, o halda əcnəbinin ekstradisiyasindan imtina ediləcək və ona siyasi sığınacaq veriləcək. Amma hələ bizə aydın deyil ki, Xaxaleva Rusiyada siyasi təqibə məruz qalıbmı, qalıbsa bu təqib onun hansı əməlinə görə baş verib, o əməl Azərbaycan Respublikası ərazisində cinayət sayılır, yoxsa yox? Araşdırmalar aparılacaq və nəticəyə əsasən yenidən məhkəmə qərar qəbul edəcək.
Hazırda ekstradisiyadan imtina edilməsinin səbəbi o ola bilər ki, onun Rusiyada törətdiyi əməllər Azərbaycanda cinayət hesab edilmir, ya da hələ istintaqa məlum deyil ki, o hansi əmələ görə təqib edilir. Rusiya tərəfi təqibin qanunla əsaslı olduğunu sübut edərsə, gələcəkdə Yelena Xaxalevanın Rusiyaya ekstradisiyası mümkun ola bilər".
Xaxalevanın Azərbaycandakı himayədarı kimdir?
Məsələnin Azərbaycanla bağlı hüquqi tərəfi aydındır. Amma başqa bir məsələ odur ki, yüksək ranqlı hakimin buraxdığı iş günlərinə görə əmək haqqı almasını əsas gətirərək onun ittiham edilməsi ağılasığmazdır. Bu ittihamın xarakteri siyasi sifarişə daha çox oxşayır.
Digər tərəfdən, rus mediasının yazdığına görə, Yelena Xaxaleva rus oliqarxlarının sifarişinin ziddinə qərar çıxardığına görə onu uzun müddət şantaj ediblər. Hətta hakim bu şantaj və təqiblərə görə prezident Vladimir Putinə müraciət edib və həmin müraciət də mediada dərc olunub.
Lakin Yelena Xaxalevanın təqiblərdən yaxa qurtarmaq üçün xaricə çıxıs marşrutunu Azərbaycandan salması da təsadüf ola bilməz. Üstəgəl, saxlandıqdan dərhal sonra ekstradisiyasından imtina edilməsi Xaxalevanın Azərbaycanda da himayədarının olması ilə bağlı ehtimalları gücləndirir. Lakin bu himayədarın kimliyi hələ redaksiyamıza bəlli deyil. Bu istiqamətdə araşdırmalarımız davan edir.
Akif NƏSİRLİ
