NATO üzvü olan 30 ölkədən 20-nin Ukraynanı silahla təmin etmək üçün ayırdığı hərbi resursları əhəmiyyətli dərəcədə tükənib. Bu barədə ABŞ-ın “The New York Times” qəzeti hərbi-siyasi birliyin nümayəndəsinə istinadən xəbər verir.
Qəzetin NATO-dan olan həmsöhbəti aydınlaşdırıb ki, qalan ölkələr, yəni əsas müttəfiqlər olan Fransa, Almaniya, İtaliya, Hollandiya hələ də Kiyevə hərbi yardım göstərmək iqtidarındadır. Mənbənin bildirdiyinə görə, ümumilikdə NATO Ukraynaya indiyə qədər 40 milyard dollar dəyərində silah göndərib ki, bu da Fransanın müdafiə büdcəsi ilə müqayisə oluna bilər. Məlumatda o da vurğulanır ki, Avropa İttifaqı Avropa Sülh Fondundan Ukraynaya göstərdikləri yardıma görə üzv ölkələrə ödədiyi üç milyard avrodan çox vəsaitin 90 faizi tükənib. Qeyd edək ki, 2021-ci ilin martında Avropa İttifaqı 2021-2027-ci illər üçün büdcəsi təxminən 5 milyard avro olan Avropa Sülh Fondunu təsis edib. Fond Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin töhfələri hesabına maliyyələşdirilir. “The New York Times” ekspertləri həmçinin qeyd edirlər ki, hərbi əməliyyatlar zamanı münaqişənin hər iki tərəfi İkinci Dünya müharibəsindən bəri görünməmiş sürətlə silah və sursat istehlak edir. Belə görünür ki, Qərb ölkələri belə bir ssenariyə hazır olmayıblar. Qəzet NATO əsgərlərinin gündə 300 artilleriya atəşi açdığı Əfqanıstanı misal gətirir. Ukrayna bir gündə ABŞ-ın Əfqanıstanda bir ayda xərclədiyi qədər sursat xərcləyir. Məsələn, ötən yay Ukrayna Silahlı Qüvvələri Donbasda 6-7 min, Rusiya ordusu isə 40-50 min artilleriya mərmisi istifadə edib. ABŞ ayda bu mərmilərdən 15 000 ədəd istehsal edir. Qəzet yazır ki, Ukrayna silahlı qüvvələri gündə min raket ata bilir. Bundan başqa, onların hərbi yardım və Rusiya mərmilərindən müdafiə vasitələrinə ehtiyacları var. “The New York Times” Amerika və Ukrayna mənbələrinə istinadən belə məlumat da yayıb ki, Qərb ölkələrindən Ukraynaya verilən təxminən 350 haubitsanın üçdə biri ağır istifadə və ya döyüşdə dəyən ziyana görə sıradan çıxıb. Məlumatda qeyd olunur ki, Ukrayna ordusu gündə 2000-4000 arası, Rusiya ordusu isə daha çox artilleriya atəşindən istifadə edir. Qeyd olunur ki, haubitsalardan belə çox istifadə onların sürətlə aşınmasına, dəqiqlik və atəş sürətinin itirilməsinə səbəb olur. Zədələnmiş silahların təmiri üçün ABŞ Müdafiə Nazirliyinin Polşada təmir məntəqələri yaratdığı bildirilir. “The New York Times” yazır ki, Ukrayna zədələnmiş silahların daha tez xidmətə qaytarılması üçün cəbhə xəttinə yaxın bölgələrdə artilleriya xidmət məntəqələri təşkil etmək istəyir. Britaniyanın “The Spectator” jurnalı isə yazır ki, Birləşmiş Ştatlar Ukraynaya Polşa hərbi hava qüvvələrinin MiG-29 qırıcılarının verilməsini Çinin mövqeyinə görə istəməyib. Pekin bu təyyarələrin Ukraynaya verilməsi ilə müharibənin daha da qızışacağından narahat idi. Məqalədə deyilir ki, Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi başlanandan Pekin bir sıra məqamlarda kənardan çətin sezilən, amma həlledici mövqe tutub. “The Spectator” yazır ki, Çinin Ukrayna müharibəsinə münasibətdə tutduğu mövqe birmənalı deyil, çünki Pekin müharibənin hər iki tərəfinə onların eşitmək istədiklərini deyir. Çin Rusiya nümayəndələri ilə görüşlərdə Ukrayna müharibəsinə görə ABŞ-ın məsuliyyət daşıdığını bildirir, NATO nümayəndələri ilə təmaslarında isə onlarla münasibətlərini inkişaf etrdirmək niyyətindən söz açır. Məqalədə deyilir ki, ola bilsin Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukraynaya hücum məsələsində Çinin mövqeyini düzgün qiymətləndirməməklə səhvə yol verib. “The Spectator” yazır ki, Pekin Moskvanın Ukraynaya müdaxilə edəcəyini bilirdi, amma Putin bu əməliyyatın çox məhdud miqyasda keçiriləcəyinə inandırmışdı. Pekin düşünürdü ki, Moskva Donbasda nəzarəti tam ələ almaqla kifayətlənəcək. Lakin Rusiyanın Kiyevə zərbələri və hücumun miqyası Pekini mat qoyub və onun bu münaqişəyə münasibətini dəyişib. O vaxtdan bəri Çin yalnız müharibənin eskalasiya etməməsini və sülhün əldə olunmasını özünün yeganə məqsədi hesab edir. “The Spectator” yazır ki, Pekin Ukraynaya MiG-29 qırıcılarının verilməsinə məhz bu səbəbdən mane olub. Məqalədə iddia olunur ki, Pekin bu narahatlıqlarını Avropanın keçmiş liderləri vasitəsilə məxfi kanallarla Qərbə çatdırıb. Qeyd olunur ki, Pekin Moskvaya nüvə eskalasiyasından çəkinmək barədə xəbərdarlığını da bu şəkildə ifadə edib.
Bu arada, ABŞ mərkəzli Müharibə Araşdırmaları İnstitutunun analitikləri isə hesab edirlər ki, Ukraynada son günlər hava şəraitinin pisləşməsi ilə əlaqədar cəbhə xəttində hərbi əməliyyatlar səngiyib. Bununla belə, onların tempinin yaxın həftələrdə artacağı ehtimal edilir. Mütəxəssislərin vurğulamasına görə, Svatove, Baxmut və Vuqledar daxil olmaqla, Ukraynanın şərqində və cənubunda mühüm cəbhə bölgələrindən gələn hesabatlar göstərir ki, hazırda hər iki tərəfdəki əməliyyatlar güclü yağış və nəticədə güclü palçıq səbəbindən çətinləşir: “Proqnozlara görə, növbəti həftə ərzində Ukraynada temperaturun aşağı düşməsi, ehtimal ki, yerin donmasına və hərbi əməliyyatların sürətlənməsinə yol açacaq, çünki hər iki tərəf mobilliyi artıracaq”. Noyabrın 28-dən dekabrın 4-dək Ukraynanın şimal-şərqindəki ərazilərdə, məsələn, Svatove-Kreminna xətti boyunca temperatur sıfıra yaxın və ya gündəlik maksimumdan az olacaq. Çox güman ki, yerin bərkiməsi üçün sabit sıfırdan aşağı temperaturda bir neçə gün lazım olacaq. Bu o deməkdir ki, yerüstü şərait dekabrın 3-4-nün həftəsonunda və növbəti həftə bütün Ukrayna ərazisində əməliyyatların sürətini artırmağa imkan verəcək. Bu fonda ABŞ analitiklərinin fikrincə, Rusiyada növbəti dəfə səfərbərliyin elan olunacağı istisna deyil: “Vaqner” muzdlu qrupunun maliyyəçisi Yevgeni Priqojin və Çeçenistan Respublikasının rəhbəri Ramzan Kadırov həm hərbi vəziyyətin, həm də ümumi səfərbərliyin tərəfdarıdırlar. Amma Kreml nümayəndələrinin əksəriyyəti buna qarşı çıxıb. Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin ölkədə ümumi səfərbərlik elan etməyi nəzərdə tutmur”.
Nahid SALAYEV
