Cəmiyyətdə müəyyən insanlar var ki, onlar hərbi xidmətdən yayınmaq üçün aidiyyatı qurumlarda özlərinə tanış-biliş tapıb saxta sənəd düzəldirlər və bununla da "əsgərliyə yararsız" olurlar. Belələrinin sayı çox olmasa da, heç az da deyil.
Özünü "niqodnu" yazıran şəxslər 35 yaşa qədər müxtəlif yollarla müvafiq komissiyadan öz xeyirlərinə rəy ala bilirdilər ki, guya bunlar hərbiyə yararsızdırlar. Amma indi saxta "yararsız" sənədi alanlar arasında 35 yaşı tamam olmamış bütün şəxslər yenidən komissiyadan keçməyə cəlb olunacaq. Bildiyimiz kimi Prezident İlham Əliyev hərbi xidmətə çağırışla bağlı olduqca vacib fərman imzalayıb.
Yeni qaydalara əsasən, çağırışçıların yekun tibbi müayinəsi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən aparılacaq.
Ölkə qanunvericiliyinə əsasən, müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılan bütün vətəndaşlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanında həkim mütəxəssislər tərəfindən, əlavə tibbi müayinəyə ehtiyac olduqda isə digər müalicə müəssisələrində hökmən tibbi müayinədən keçirilirlər. İndiyədək bu vəzifəni Səfərbərlik Xidmətinin nəzdində olan hərbi həkim komissiyası həyata keçirirdi. Vətəndaşın həqiqi hərbi xidmətə yararlı olub-olmamasını bu qurum aydınlaşdırırdı.
Fərmanda nəzərdə tutulan müddəalar 2024-cü il iyulun 1-dən qüvvəyə minəcək. Həmin yekun tibbi müayinə Nazirliyin tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi tərəfindən hərbi həkim komissiyalarının tibbi müayinə nəticələri və müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılan vətəndaşların əyani tibbi müayinəsi əsasında aparılacaq. Nazirlər Kabinetinə və Nazirliyə qeyd olunanlarla əlaqədar bir sıra tapşırıqlar verilib. Məlumata görə, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin şöbə rəisi Pərviz Sədrəddinov mətbuata verdiyi açıqlamada bildirib ki, 6 ay ərzində fərmanın icrasını təmin etmək məqsədilə işçi qrup yaradılacaq və texniki məsələlər həll ediləcək. “Nəticədə, həm müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılan vətəndaşların yararlılığının müəyyən edilməsi prosesi daha rahat həyata keçiriləcək, həmçinin bu sahədə şəffaflığın, vətəndaş məmnunluğunun təmin olunması əldə ediləcək”-deyə P. Sədrəddinov qeyd edib.
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev bu barədə "Əvvəllər yekun tibbi müayinə zamanı bir çox korrupsiya və rüşvətin olması barədə iddialar səsləndirilirdi. Qeyd olunurdu ki, çağırışçılar müxtəlif yollarla "neqodnı" (yararsız) hərbi bilet əldə edirdi. Yeni fərmanın bu kimi halları aradan qaldıracağı gözlənilir.
İndi ən azından ümidlərimiz var ki, ƏƏMSN Dövlət Tibbi Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi daha da obyektiv olacaq. Ən azından rüşvət və korrupsiya ilə bağlı şikayətləri eşitməyəcəyik. Bir də əvvəlki illərdə yararsız hesab olunan, lakin hələ 35 yaşına qədər komissiyadan keçənlər olacaq. Həmin şəxslərin yoxlanışlar başlayandan sonra hərbi xidmətə göndərilməsini səbirsizliklə gözləyirəm"-deyə bildirib.
Qeyd olunduğu kimi, hərbi xidmətə çağırış zamanı çağırışçının hərbi xidmətə yararlı olub olmadığı artıq başqa strukturda müəyyən olunacaq. İndiyə qədər yararsız hesab olununmuş və yaşı 35-ə çatmamış adamlar var ki, onların pulunu alıb özlərini "yararsız" çıxarıblar. Yeni fərmanla yaşı 35 olmamış keçmişdə qondarma, saxta diaqnozla hərbi xidmətdən yayındırılmış adamların paxırı açılacaq, bu, saxta xəstələri ifşa edəcək.
"Sağlam olduqları halda əsgəri xidmətdən yayınanların sayı az deyil və bu fərman sayəsində onlar yenidən komissiyadan keçəcəklər, bu zaman onların yalanı üzə çıxacaq"
Hərbi ekspet Abuzər Əbilov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki,
əvvəlki dönəmlərdə qondarma xəstəliklərlə əsgərlikdən yayındırılmış " niqodnılar"ın ifşa edilməsində Prezident fərmanının xüsusi əhəmiyyəti var. Bu fərmanı yüksək dəyərləndirən A. Əbilov "Bu problem cəmiyyət üçün real bir təhlükədir. Çünki bütün Azərbaycan xalqına, vətəndaş olaraq hər birimizə məlumdur ki, belə faktlar kifayət qədərdir. Bütün bu faktlara inansaq onda Azərbaycanın yarıdan çoxu "böyrək xəstəsi" dir, "düz pəncəlidir" və sair. Bunların çoxu da bu və digər yüngül xəstəliklərdir ki, bunlar da hərbi biletdə sülh vaxtı "yararsız", müharibə vaxtı "məhdud yararlı" olaraq göstərilir. Şübhəsiz, bu insanların "yararsız" dioqnozunu alması elə - belə başa gəlmir hər kəsə məlumdur ki, bunu müəyyən pul ödəmək müqabilində yazdırırlar. Yaxın günlərdə Respublikasının Səfərbərlik Xidmətinin rəisinin dəyişməsindən sonra bir çox rayonlarda Səfərbərlik Xidməti komissiyası rəhbərlərinin dəyişdirilməsi, həbs olunması prosesləri baş verdi. Bu gizlin deyil. Bütövlükdə bu döyüşən orduya, səngərdə olan əsgərə həddən artıq neqativ bir hiss götürüb gəlirdi. Yəni səngərdə olan əsgər hər dəfə fikirləşirdi ki, mən buradayam, amma mənim qonşumda yaşayan, məndən də sağlam olan, heç zaman xəstəliyini görmədiyim bir insanın niyə məhz əsgərlik vaxtı gələndə onun "xəstəliyi" ortaya çıxdı. Bu hal cəmiyyətdə çox neqativ bir tendensiyaya gətirib çıxarırdı. Bu neqativ halın qarşısının alınmasında Prezidentin imzaladığı fərmanın çox böyük əhəmiyyəti var, bu fərman tamamilə zamanında verilib. Bu fərman mütləq olmalı idi. Düşünürəm ki, respublika üzrə bu "xəstəlikləri" almış insanlar yenidən çağırılmalıdır, onlar yenidən müayinə olunmalıdır və xəstəliyi olmayanlar təkrar orduya çağırılmalıdır və gedib Vətənə borclarını verməlidirlər. Gizlətmirəm, mənim ətrafımda da belə çoxlu insanlar var. Hətta bu insanlara davranışlarının qəbahət olduğunu deyəndə "mənim gözümün ağı-qarası bir övladım niyə gedib səngərdə oturmalıdır" cavabını verirlər"-deyə bildirdi.
A. Əbilov təəssüflə qeyd etdi ki, indiyə qədər bu sahədə neqativlər olun və bəziləri müəyyən insanlardan pul, rüşvət alaraq onların uşaqlarını "yararsız" çıxarıblar. "Övladlarını "yararsız" çıxartdırmaq üçün çox vaxt valideynlər banklara gedib kreditlər götürürdülər, bu kreditlər hesabına da bu "xəstəlikləri" alırdılar. Bunlar aşkar hallardır. Hüquq mühafizə orqanları bu yöndə nə qədər araşdırma aparıb, nə qədər insanı həbs edib. Mütləq mənada bu xidmətdən hərbi tibbi həkim komissiyasını götürmək və başqa orqanlara vermək lazım idi. Artıq bu məsələ Prezident fərmanı ilə müəyyənləşib. Prezident fərmanının icrasına başlanılanda prosesi həyata keçirən qurumun özünün də işinə ciddi nəzarət olmalıdır ku, həmin hadisələr yenidən baş verməsin. Yayınan insanlar orduya qaytarılması lazımdır. Sağlam olduqları halda əsgəri xidmətdən yayınanların sayı az deyil və bu fərman sayəsində onlar yenidən komissiyadan keçəcəklər, bu zaman onların yalanı üzə çıxacaq. Hesab edirəm ki, belələri aşkarlanıb ordu sıralarına cəlb edilməlidir"-deyə A. Əbilov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
