İnsan ictimai həyatda iştirak etdiyi halda özünün və cəmiyyətin tərəqqisinə daha böyük töhfələr vermiş olur. Eyni zamanda şəxsin ictimai və dövlət maraqlarını qoruması da ön planda yer almalıdır. Dövlətin milli maraqlarını qorumaq üçün Azərbaycan Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyası əsasında yaradılmış və fəaliyyət göstərən milli təhlükəsizlik sistemi mövcuddur.
Cəmiyyətin, dövlətin, onların struktur elementlərinin normal inkişafı, milli sərvətlərin, dəyərlərin, dövlət, ictimai və şəxsi maraqların xarici və daxili təhlükələrdən qorunması kimi məqamlara cəmiyyət üzvləri, o cümlədən gənclər xüsusi diqqət etməlidir. Milli təhlükəsizliyin əsas obyektlərinə aşağıdakılar daxildir: insan, onun hüquq və azadlıqları; cəmiyyət, onun iqtisadi komponent şəklində maddi və mənəvi dəyərləri; dövlət, onun konstitusiya quruluşu, suverenliyi və ərazi bütövlüyü.
Milli təhlükəsizliyin təmin edilməsinin əsas subyekti qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanları vasitəsilə bu sahədə funksiyaları yerinə yetirən dövlətdir. İnsanın şəxsi rifahının mümkünlüyü ictimai quruluşun və başqa şəxslərlə münasibətlərin ona fəaliyyət azadlığını, sosial təminatını nə dərəcədə təmin etməsindən asılıdır. Üstəlik, müasir dünyada insanın şəxsi uğuru ayrı-ayrı şəxslərin səyləri ilə deyil, yalnız bütövlükdə cəmiyyət tərəfindən təmin edilə bilən zəruri faydalara əsaslanır. Beləliklə, onun şəxsi dəyərləri həmişə cəmiyyətin dəyər sistemi ilə üst-üstə düşür. Milli təhlükəsizliyin prioritet məqsədləri sırasında ölkənin müstəqilliyi var, siyasət, iqtisadiyyat, insanın, xüsusən də gənc nəslin mənəvi inkişafı da bura daxildir. Milli təhlükəsizlikdən danışarkən qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanın milli təhlükəsizliyinə təhdidlərin bir sıra əsas mənbələri var: terrorizmin miqyasının artması; millətlərarası münasibətlərin kəskinləşməsi və beynəlxalq münasibətlərin mürəkkəbləşməsi; sosial sistemin kəskin dəyişməsi ilə müəyyən edilən dəyər sisteminin qlobal dağılması; geosiyasi rəqiblər; mütəşəkkil cinayət. Bu təhdidlərin qarşısının alınması və aradan qaldırılması üçün dövlətin milli təhlükəsizlik sistemi mövcud olmalıdır. Bu sistemin tərkib hissələrindən biri gənclərdir, onların müasir cəmiyyətdə baş verənləri dərk etməsi və dəyərləndirməsidir. Eyni zamanda, nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan gənclərinin həyatında mövcud dövrün bir xüsusiyyəti dəyər münasibətlərinin ikiqütblü olmasıdır: Azərbaycan mentalitetinə və mədəniyyətinə xas olan dəyər münasibətlərinə əlavə olaraq, bütövlükdə, fərdiyyətçilik, şəxsi maddi maraqlara nail olmaqda fəallıq, şəxsi həyatı hakimiyyətdən qorumaq istəyi kimi Qərb dəyərlərinə kifayət qədər diqqət edilməsi məhz ikiqütblü durum formalaşdırıb. Belə bir ziddiyyətli aksioloji məkanın olması şəxsi və ideoloji müstəvidə ziddiyyətləri aktivləşdirir. Bu vəziyyətdə gənc nəslin formalaşması reallıqları mürəkkəb prosesə çevrilib. İndi gəncin şəxsiyyətinin formalaşması prosesində mənəvi-əxlaqi deqradasiyasının qarşısının alınması zəruridir. Bu, indi mənəvi inkişaf faktorlarına daha çox diqqət ediləməsini zərurətə çevirir.
Gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsi, onların aktiv ictimai fəaliyyətə cəlb olunması istiqamətlərdə mühüm nəticələr əldə edilir
İnsan sosial fərd kimi tarixi-mədəni reallıqda ehtiyaclarını, dünyanı, özünü dərk etmək və dəyişdirmək bacarığı, baxışına və dünyagörüşünə uyğun olaraq sosial həyatın yeni formalarını yaratmağa çalışır. Bu vəziyyətdə ətraf aləminin reallıqları istər-istəməz insanın həyat tərzinin yaranmasına gətirib çıxarır və onun dəyər sisteminin formalaşması üçün əsas rolunu oynayır. Beləliklə, fərdin sosial inkişafı prosesində müəyyən məqsədlər ardıcıllığı olmalıdır. Onların aydın tərifi gənclərin məqsədyönlü sosial proses kimi formalaşmasının səmərəliliyi meyarlarını müəyyən etmək üçün vacibdir. Beləliklə, fərdin cəmiyyətin əxlaq normalarını yerinə yetirməyə motivasiya hazırlığı formalaşır. Lakin bu normaların mənimsənilməsi və hətta bu normaların pozula bilməyəcəyinə dair inamın formalaşması heç də həmişə onların həqiqətinə dərin şüurlu inam demək deyil.
Gəncin mənəvi-əxlaqi inkişafı məqsədləri üçün şəxsiyyətə ünvanlı təsirin ən məqbul nəticəsi onun maraqlarının ictimai maraqlarla vəhdət təşkil etdiyi davranışın formalaşmasıdır. Bu zaman əxlaq normaları və ictimai fəaliyyətin birləşməsi kimi daxili ardıcıllığa nail olmaq da önəmlidir. Çünki bu, mənəvi inkişaf faktoruna çox müsbət təsir edir. Dövlətin belə məqamlara diqqəti fonunda Azərbaycan gəncliyi özünəinam ruhunda inkişaf edir. Bu zaman dövlətin göstərdiyi yüksək diqqət və qayğının məsuliyyətini dərk edir, ona göstərilən etimadı doğruldur. Hər halda İkinci Qarabağ müharibəsi, ondan sonra davam edən proseslər də bunun real təsdiqidir. Görülən məqsədyönlü işlər sayəsində bu gün ölkəmizdə istedadlı, cəmiyyətə və dövlətə yararlı olmaq istəyən gənclərin fiziki-mənəvi inkişafı, yeni nəslin vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsi, gənclərin aktiv ictimai fəaliyyətə cəlb olunması və digər istiqamətlərdə mühüm nəticələr əldə edilir. Bu prosesin davamlı olması istiqamətində də müvafiq addımlar atılır. Uğurlu gənclər siyasəti ölkənin etibarlı gələcəyini təmin edən mühüm vasitə olmaqla yanaşı, cəmiyyətin dinamik təbəqəsi qismində çıxış edən gənclər qarşısında yeni perspektivlər açır. Elə bu müstəvidə dövlətin milli təhlükəsizliyinin etibarlı təminatından da danışmaq olar. Ölkədə cəmiyyətin bütün sahələrində baş verən əsaslı dəyişikliklər dövlət və fərd arasında qarşılıqlı əlaqənin inkişaf prinsiplərinin və formalarının, yollarının və meyllərinin düzgün istiqamətdə olduğunu nümayiş etdirir. Sosial proseslərin idarə olunması sahəsində bu məsələlərin nəzəri cəhətdən öyrənilməsi, onların vaxtında və keyfiyyətli metodoloji səviyyədə həlli iqtisadi, sosial və siyasi islahatların xarakterinə və sürətinə ən çox birbaşa təsir göstərir. Dövlət bunu da nəzərə alır. İkincisi, Azərbaycan dövlətinin davamlı mütərəqqi tərəqqisinin ən vacib şərtlərindən biri bazar iqtisadi sisteminin müsbət inkişafı və təkmilləşdirilməsi ilə yanaşı, daxili və xarici xarakterli dağıdıcı sosial amillərə qarşı adekvat tədbirlərin vaxtında həyata keçirilməsidir. Üçüncüsü, cəmiyyətin mənəvi inkişafı nəzəriyyəsi müxtəlif ideoloji və metodoloji əsaslar üzərində işlənir. Məhz son nəticədə gənclərin fiziki və mənəvi inkişafında qazanılan nailiyyətlərin miqyası daha da genişlənir.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
