Hazırda təhsil sahəsində əsas problemlərdən biri siniflərdə şagird sıxlığıdır. Bu sıxlıq daha çox Bakı və Abşeron məktəblərində müşahidə olunur. Şagird sıxlığı təhsilin keyfiyyətinə birbaşa təsir edən amillərdəndir.
Sinifdə 40 və daha artıq şagirdin olması müəllimin dərsi uşaqlara çatdırmasını, hər bir uşağa fərdi yanaşmasını mümkünsüz edir. Bu da uşaqların bilik səviyyəsinin aşağı düşməsinə səbəb olur. Məktəblərdə şagird sıxlığına səbəb sinif otaqlarının sayının azalmasıdır. Əslində, ötən illərlə müqayisədə məktəbə gedəcək şagirdlərin sayı artmayıb, əksinə azalıb. Belə ki, ötən tədris ili üçün 152 minə yaxın şagirdin birinci sinfə gedəcəyi proqnozlaşdırılırdısa, bu il bu say 123 min 300 olub. Maraqlıdır, məktəbə gedən uşaqların sayı az olduğu halda şagird sıxlığı niyə yaşanır?
“Uşaq sayı az olsa da, məktəblərdə sinif çatışmazlığı və ya iki-üç növbəli dərslərin keçirilməsi müəllimlərin say azlığı ilə bağlıdır”
Təhsil eksperti Nizami Hüseynov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, sıxlıq məsələsi ümumilikdə ölkə məktəbləri üçün deyil, əsasən paytaxtda fəaliyyət göstərən məktəblər üçün xarakterikdir: "Bölgələrdə elə məktəblər var ki, sinifdə şagird sayı maksimum 20-dir. Ancaq bölgələrdən fərqli olaraq, Bakı məktəblərində mənzərə tamamilə fərqlidir. Paytaxt və ətraf ərazilərdəki məktəblərdə 20 şagirdlik sinif tapmaq mümkün deyil. Minimum 35 şagird. Bu problem əsasən məskunlaşma ilə bağlı yaranır. Məktəbə qəbul qaydalarında ərazi amili önə çəkilir. Ona görə də əhalinin sıx yaşadığı yerlərdə yerləşən məktəblərdə sıxlıq yaranır. Bəzi siniflərdə şagird sıxlığının əsl səbəbi müəllim nüfuzu ilə bağlıdır. Hər məktəbdə bir-iki tanınan, yaxşı ad qazanan müəllim olur, valideynlər də çalışırlar uşaqlarını məhz o müəllimin sinfinə qoysunlar. Bu məsələ həmişə belə olub. Adətən, valideyn uşağını ilk dəfə məktəbə yazdıranda soraqlaşır, digər valideynlərlə söhbətləşir, məsləhətləşir, hansı müəllimin güclü olduğunu, yaxşı dərs keçdiyini, savadlı, bilikli olduğunu soruşur, öyrənir və istəyir övladı məhz o müəllimin sinfində oxusun”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, təhsili idarə edənlər məktəblərdə uşaq sıxlığı probleminə ciddi diqqət yetirməlidirlər. Təhsilin məqsədi gənclərə müəyyən biliklər, vərdişlər öyrətməkdir. Sinifdə şagid sayı çox olduqda bu vərdişlər ötürülmür. Sinifdə sıxlıq nəticəsində səs-küyün səviyyəsi qalxır. Uşaqlar bir-biri ilə him-cim oynayırlar və dərsin səviyyəsi sıfıra enir: “Ümumiyyətlə, məktəblərdə dərs elə təşkil olunmalıdır ki, biliyin ötürülməsi öz maksimum həddinə çatsın. Sinifdə 10-15 nəfər uşaq olanda da uşaqları yaxşı öyrətmək olur. Tədqiqatlar göstərir ki, sinifdə şagird sayı 25-dən yuxarı olduqda sinif idarəolunmaz hala gəlib çıxır. Ona görə dövlət tərəfindən tədris üçün çəkilən xərc, müəllimlərin əziyyəti boşuna gedir. Bu vacib bir məsələdir. Apardığımız monitorinqlər göstərir ki, günümüzdə sayı 30 nəfərdən artıq olan siniflər çoxluq təşkil edir. Və əksər məktəblərdə paralel siniflər təşkil olunmur”.
Həmsöhhbətimizin sözlərinə görə, son illər ölkədə birinci sinfə gedən uşaqların sayı azalır. Bunu statistik rəqəmlər də təsdiq edir. Uşaq sayının azalmasının məlum səbəbləri var. Uşaq sayı az olsa da məktəblərdə sinif çatışmazlığı və ya iki-üç növbəli dərslərin keçirilməsi müəllimlərin sayının azlığı ilə bağlıdır.
Günel CƏLİLOVA
