Dizellə işləyən avtomobillər yanacağa və büdcəyə qənaət baxımından daha sərfəli olduğu üçün ölkəmizdə və dünyada belə avtomobillərə böyük maraq var. Lakin insan və ətraf mühitin sağlamlığına mənfi təsir göstərdiyi üçün Avropada bu nəqliyyat vasitələrinə yavaş-yavaş qadağa qoyulur.
Mütəxəssislərin fikrincə, uzun illərdir dizel avtomobillərindən buraxılan qazların və zərərli maddələrin insan sağlamlığı üçün təhlükəli olduğu qeyd edilir. Dizel avtomobillərindən buraxılan qazlar tənəffüs, ürək-damar xəstəliklərinə səbəb olur. Eyni zamanda bu avtomobillər havanı və ətraf mühiti birbaşa çirkləndirməklə yanaşı, buraxdıqları karbon emissiyaları səbəbindən qlobal istiləşməyə və iqlim dəyişikliyinə səbəb olur. Elə bu səbəbdən də əksər ölkələrdə qeyd edilən nəqliyyat vasitələrinə qadağa qoyulur. Avropanın aparıcı ölkələrindən sonra Qazaxıstanda da dizellə işləyən avtomobillərin istismarı qadağan edilir. Dost ölkədə bu layihə ilkin mərhələdə Almatı şəhərində reallaşdırılacaq. Layihənin məqsədi ətraf mühiti qorumaq, ekoloji tarazlığı bərpa etməkdir.
Qeyd edək ki, Bakı şəhərində istifadə edilən yük və sərnişin avtomobillərinin xeyli hissəsi dizel yanacağı ilə işləyir. Maraqlıdır, Bakıda dizellə işləyən avtomobillərin istismarının qadağan edilməsi nə qədər realdır?
“Dizellə işləyən nəqliyyat vasitələrinin istismarının qadağan edilməsi sərnişindaşımada qiymət artımına səbəb ola bilər”
Iqtisadçı ekspert Xalid Kərimli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, hazırda dizellə işləyən nəqliyyat vasitələrinin qadağan edilməsi mümkün deyil. Dizel tək ölkəmizdə deyil, əksər dünya ölkələrində sərnişin və yükdaşımalarda istifadə olunan əsas yanacaq növü sayılır. Bu yanacaq növünün satış qiyməti digər yanacaqlarla müqayisədə daha sərfəlidir. Ölkəmizdə bu yanacaq növünün satış qiyməti 80 qəpikdir.
X.Kərimli hesab edir ki, dizellə işləyən nəqliyyat vasitələrinin istismarının qadağan edilməsi sərnişindaşımada qiymət artımına səbəb ola bilər. Həmçinin, mağazalarda satılan bütün ərzaq və qeyri-ərzaq məhsullarının da qiyməti daha da arta bilər. Çünki dükanlara məhsullar yük maşınları vasitəsilə daşınır: “Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, ölkəmizdə elektrik mühərrikli yük maşınları və avtobuslar elə də geniş yayılmayıb. Bu səbəbdən də yaxın 10 il ərzində belə bir qadağanın tətbiq olunması gözlənilmir. Ölkəmizdə elektrik mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin istifadəsi genişləndirilərsə o zaman qadağa haqqında düşünmək olar”.
Günel CƏLİLOVA
