Azərbaycan paytaxtında sıxılıq probleminin həlli son illərdə getdikcə daha da aktuallaşır. Qeyd edək ki, Bakıda yol infrastrukturuna milyardlarla manat investisiyaların yatırılmasına, xeyli sayda körpülərin, yol ötürücülərinin inşa edilməsinə baxmayaraq, paytaxtda sıxlığı azaltmaq hələ də mümkün olmayıb.
Ekspertlər qeyd edir ki, mövcud yollardan səmərəli istifadə olunmalı, yollardakı qanunsuzluqların aradan qaldırılması yönündə işlər görülməlidir. Elə nəqliyyat vasitələrinin parklanması ilə bağlı yeniliklər də buna xidmət edir. Xatırladaq ki, nəqliyyat vasitələrinin parklanmasına görə ödənişlərin yığımı nağdsız olacaq və avqustun 7-dən prosesə start verilib. Bu məqsədlə Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyi (AYNA) tərəfindən “Azparking” mobil tətbiqi istifadəyə verilib. İstifadəçilər tətbiqə mobil nömrə ilə qeydiyyatdan keçib daxil ola bilərlər. Tətbiq vasitəsilə istifadəçi olduğu məkana yaxın parklanma yerlərini sürətli şəkildə tapmaq, koordinatları təyin etmək və parklanma yerini seçmək imkanına malik olacaq. Həmçinin əvvəlcədən gedəcəyi ünvandakı parklanma yerlərinin cari vəziyyəti ilə bağlı məlumat əldə edə biləcək. Belə ki, boş, qismən və ya tam dolmuş, xidmətin müvəqqəti dayandırıldığı yerlər müxtəlif rənglərlə işarələnib. Fiziki imkanları məhdud sürücülər də diqqətdən kənarda qalmayıb. Onlar üçün nəzərdə tutulan yerlər xüsusi rənglə göstərilir. Qeyd edək ki, proqram təminatının “Ödənişlər” bölməsi vasitəsilə parklanma ödənişlərini həyata keçirmək mümkündür. Profil bölməsində isə şəxsi məlumatlar, avtomobillər, bank kartları, ödənişlər və fərdi parklanma talonu haqqında informasiya yer alıb. “Azparking”ə istənilən sayda nəqliyyat vasitəsi əlavə etmək olar. “MilliÖn” və “eManat” ödəmə terminalları vasitəsilə virtual balansı artırmaq imkanı yaradılıb. İstifadəçilərə 3 dildə xidmət təqdim edən tətbiqdə 1, 7 və 30 gün ərzində edilən ödənişləri görmək mümkündür. Tətbiqdəki “Fərdi parklanma talonu” bölməsi vasitəsilə parklanma yerlərinin təşkil edildiyi yolların kənarlarında yerləşən evlərdə və ya binalarda yaşayan minik avtomobilləri istifadəçiləri parklanmadan ödənişsiz istifadə üçün müraciət edə bilərlər. Bunun üçün avtomobil sahibi müvafiq məlumatları dolduraraq müraciət etməlidir. Mobil tətbiqi həm “App Store”, həm də “Google Play Store”dan yükləmək olar. Qeyd olunduğu kimi parklanma yerlərinin doluluğu ilə bağlı məlumatlar mobil tətbiqdə xəritə üzərində rənglərlə əks etdiriləcək. Əgər doluluq 80 %-dən azdırsa məlumatlar yaşıl rəngdə, 80 %-dən çoxdursa qırmızı rəngdə olacaq. Parklanma yerlərinin öncədən rezervasiyası mümkün olmayacaq. Buna qədər küçələrdə parklanma zamanı qanunsuz formada yığılan pulların hara getdiyi də bəlli deyildi.
Məlumdur ki, bugünə qədər avtomobillərin saxlanma yerlərində sürücülərdən qanunsuz ödəniş istənməsi narazılıq predmeti idi. Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyi tariflər bilinənədək küçələrdəki müxtəlif bilgiləndirici lövhələrlə parklanmanın pulsuz olmasını diqqətə yetirsə də, yenə sürücülərdən ödəniş tələb edilirdi. Artıq bu məsələyə son qoyulur. Nazilər Kabinetinin qərarında Bakıda beş parklanma zonası müəyyənləşdirilib. Ödənişlər hər zonaya uyğun tətbiq ediləcək. Şəhər mərkəzi ilə kənar yaşayış məntəqələrində yerləşən parklanma yerlərinə görə qiymətlər fərqlidir. Dördüncü parklanma zonasına aid ərazilərdə saxlanma ödənişsizdir. Digər zonalarda da nəqliyyat vasitələrinin parklanması üçün gecə saat 10-dan səhər saat 7-dək, eləcə də həftənin bazar günləri ödəniş tələb olunmur. Parklanma yerindən yolun hər iki kənarı boyu 100 metr məsafədə yerləşən ev və ya binalarda yaşayan sakinlər də fərdi parklanma talonları ala və o yerdən pulsuz yararlana bilərlər. “Nəqliyyat vasitələrinin parklanmasına görə ödəniş məbləği”nin təsdiqlənməsi haqqında qərara əsasən, “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq və “Qala” Dövlət Tarix-Etnoqrafiya qoruqlarının ərazisi istisna olmaqla, Bakı şəhərinin mərkəzində parklanmanın 1 saatı 1 manat, digər zonalarda, uyğun olaraq, 1 saatı 70, 40 və 30 qəpik məbləğində müəyyənləşdirilib. Nazirlər Kabinetinin qərarında ölkənin digər ərazilərində də parklanma qiymətləri müəyyənləşdirilib. Bu qərara görə, Gəncə və Sumqayıt şəhərlərinin mərkəzi hissələrində parklanmanın 1 saatı 40 qəpiyə, digər ərazilərdə isə 20 qəpiyə başa gələcək. Ölkənin digər ərazilərində parklanmaya görə ödəniş nəzərdə tutulmayıb. Mobil tətbiqlə yanaşı, SMS-lə də parklanma xidmətindən istifadə mümkündür. Bundan ötrü parklanmaya başlarkən avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanı, paklanma məntəqəsinin nömrəsi və parklanma yeri SMS-lə 1181 nömrəsinə göndərilməlidir. Parklanma başa çatınca da “SON” yazılıb yenə 1181 nömrəsinə göndərilməlidir. Bakı şəhərinin inzibati ərazisi istisna olmaqla, digər ərazilərdəki dövlət avtomobil yollarında təşkil edilmiş parklanma yerlərindən toplanan vəsait Daxili İşlər Nazirliyinə, paytaxtdakı parklanma yerlərindən toplanan pullarsa Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyinə çatacaq. Qaydaya görə, həmin qurumlar vəsaiti bu istiqamətlərdə xərcləyə bilər: parklanma yerlərinin idarə olunması və saxlanılması (kommunal, mühafizə, təsərrüfat və rabitə xərcləri); parklanma ilə əlaqədar yol infrastrukturu xərclərinin ödənilməsi, maddi və qeyri-maddi aktivlərin, o cümlədən parkomatların, foto və ya video qeydiyyat funksiyalarına malik xüsusi texniki vasitələrin alınması və onların yararlı vəziyyətdə saxlanılması; parklanma ilə əlaqədar tətbiqlərin yaradılması və onların saxlanılması; parklanma ilə bağlı maarifləndirmə və təbliğat işləri; nəqliyyat vasitələrinin saxlanılması üçün balanslarında olan qaraj və duracaqların idarə olunması və saxlanılması; yol hərəkətinin təşkilinin texniki vasitələrinin tətbiq edilməsi; parklanma qaydalarını pozmuş şəxslərin inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi üzrə tədbirlər görülməsi üçün zəruri texniki vasitələrin alınması, parklanma qaydalarını pozmuş şəxslərə inzibati xəta haqqında iş üzrə materialların göndərilməsi ilə bağlı poçt xərclərinin ödənilməsi; işçilərinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi. Agentlik həmin vəsaitdən ümumi istifadədə olan avtomobil nəqliyyatı vasitələri ilə aramsız sərnişindaşıma və ona aid infrastrukturun inkişaf etdirilməsi istiqaməti üzrə də istifadə edir. Nazirliyə daxil olan vəsaitin 50 faizədək, Agentliyə daxil olan vəsaitinsə 30 faizədək bölümündən o qurumlarda çalışan işçilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi üçün istifadə olunacaq.
Tahir TAĞIYEV
