Əsrin əvvəllərindən Bakıda çoxmənzilli yaşayış binalarının tikintisinə start verildi. 2016-cı ildən isə istismar müddətini bitirmiş çoxmənzilli bina və həyət evlərinin sökülərək yerində yeni çoxmərtəbəli binaların tikilməsinə, sökülən binalarda yaşayan sakinlərə əmlakının qarşılığı olaraq pul və ya yeni binadan mənzil verilməsinə başlanıldı.
Lakin yeni binaların tikintisi Bakı sakinlərinin mənzil problemini tam həll etmədi, əksinə, yeni problemlər doğurdu. İllərlə yaşanan və bu gün də rastlanan həmin problemlərin özəyində isə bir tərəfdən bəzi MTK-ların fırıldaqçılığı, digər tərəfdən bu sahədə qanunvericiliklə yetərli tənzimləmənin olmaması dayanır.
Danılmaz faktdır ki, bir vaxtlar yeni tikili binalarda bir mənzilin bir neçə adama satılması kütləvi hal almışdı, yüzlərlə, hətta minlərlə şəxs bu cür fırıldaqçılığın qurbanı oldu. Təəssüf ki, bu gün bu cinayətin qurbanı olan vətəndaşların sayı 5250 nəfərdir və bu say günü-gündən artır.
"Aldadılan vətəndaşların sayı da artır, onların bəzilərinin ödənişi geri qaytarılsa da böyük qismi hələ də..."
Daşınmaz əmlak bazarı üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, məhkəmə və digər proseslərlə dövlət tərəfindən bəzi vətəndaşlar evlə, bəziləri isə kompensasiya ilə təmin olunsa da, bugünə qədər zərərinin qarşılığı ödənməyən vətəndaşların da sayı yetəri qədərdir: "Çoxmənzilli binaların ilkin sənədi müqavilə və maliyyə arayışıdır. Vətəndaş tikinti şirkətindən mənzil alarkən ona müqavilə və maliyyə arayışı təqdim edilir və o başqa sənəd tələb edə bilmir. Alqı-satqı prosesinin heç bir dövlət orqanında reyestri aparılmadığına görə, vətəndaş şirkətin verdiyi sənədlə qane olmalıdır. Bundan istifadə edən fırıldaqçı şirkətlər olub ki, eyni sənədlə bir mənzili 3-5 nəfərə satıb. Uzun illər sonra vətəndaş bundan xəbər tutanda bəzən ona dəymiş zərər ödənilib, bəzən isə həmin tikinti şirkətinin rəhbəri həbs olunub. Amma şirkət rəhbərinin həbs olunması vətəndaşa dəyən zərərin ödənilməsi demək deyil”.
E.Fərzəliyevin sözlərinə görə, Azərbaycanda 5 mindən çox şəxs mənzil fırıldağı ilə bağlı zərərçəkmiş qismində tanınıb. Bu kimi problemlərin yaranmasına səbəb tikilən binalarda satılan mənzillərin hər hansısa bir dövlət orqanında reyestrinin aparılmamasıdır: “Möhür, imza, müqavilə və s. hər biri MTK rəhbərində olduğuna görə, bu adam istəsə bir mənzili sahiblərindən xəbərsiz 10 adama da sata bilər. Bu isə yalnız bina tikilib təhvil verildikdən sonra, yəni adamlar evinə gəlib sahiblik edəndə bəlli olar. Yəni problem ondadır ki, bunun Azərbaycanda reyestri aparılmır və vahid bazası yoxdur. Tükiyəyə, Rusiyaya və digər ölkələrə baxaq. Burada tikintini şirkət edir, amma alqı-satqını başqa bir qurum aparır. Amma bu gün ölkəmizdə vətəndaş böyük məbləğdə pullar verir, sonun necə olacağı sual altındadır. Bu səbəbdən də vətəndaşlar mənzil alarkən yeni tikili binalardan binanın keyfiyyəti ilə maraqlanmırlar. Sadəcə bina tikən şəxsin şəxsi keyfiyyəti ilə maraqlanırlar ki, bu necə insandır, kimisə aldadıbmı, tikdiyi binalara çıxarış veribmi və s. Əslində, bu düzgün yanaşma deyil. Sadəcə, vətəndaşlar məcburdurlar ki, bu cür yanaşsınlar”.
Ekspert təəssüf hissilə bildirdi ki, aldadılan vətəndaşların sayı da artır. Onların bəzilərinin ödənişi geri qaytarılsa da, böyük qismi hələ də məhkəmələrdədir. Bu cür hallarla bağlı heç bir reyestr aparılmır. Vətəndaş mənzillə maraqlanarkən ona heç bir qurumdan rəsmi cavab verilmir. Çünki bütün baza reyestrı mənzil satan şirkətin özündə olur. Bu prosesin qarşısının alınmasının yeganə yolu odur ki, müqavilələr rəsmi qurumlarda bağlanılsın, təklikdə yox. Belə hallar baş verib və yenidən baş verməsi qaçılmazdır. Dövlət tərəfindən tez-tez reyestrlar aparılmalıdır ki, hansı binanın çıxarışı var və ya yoxdur. Neçə mənzil, bina var. Bunlar davamlı edilsə, o zaman fırıldaqçıların arzusunu həyata keçirməyə şansı qalmaz.
E.Fərzəliyev tövsiyə etdi ki, vətəndaşlar yeni binalardan mənzil alarkən vəkilə müraciət etsin. Satış mexanizminin qanunvericilik səviyyəsində dəyişməsi ilə bağlı məsələ həllini taparsa, əmlak bazarına böyük alıcı kütləsi axın edə bilər.
Günel CƏLİLOVA
