Məlumdur ki, son illər uşaqlar 1-ci sinfə imtahanla qəbul edilir. Bu da geniş müzakirə olunan mövzulardan biridir. Valideynlər imtahanların çətinliyindən və bu imtahanın düzgün olmadığından şikayətlənirlər.
Bu günlərdə Azvision.az saytının rəhbəri Vüsal Məmmədovun qızı Bakı Avropa Lisyeninin I sinfinə qəbul olmaq üçün müsahibəyə qatılıb.
Ancaq müsahibədə verilən “İnsan işıq saçarsa nə baş verər” sualı onun lazımi balı toplaya bilməməsinə səbəb olub. Və bu hal sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə və tənqid predmetinə çevrilib.
Məsələyə aydınlıq gətirən Vüsal Məmmədov şəxsi Facebook səhfəsində qeyd edib ki, “İnsan işıq saçsa nə olar" sualına Aylanın (qızı) cavabı belə olub: "Qaranlıqda sürücülər onu görər və maşınla vurmazlar".
- Bəs sonra?- soruşublar.
- İnsanların bədənində elektrik olar.
- Sonra?
Uşaq duruxub. Və onu birinci sinif imtahanından kəsiblər.
Ümumiyyətlə, Təhsil Nazirliyinə tabe olan bir məktəbin - Bakı Avropa Liseyinin,- ixtiyarı varmı uşaqlarla bu cür rəftar etməyə? Varsa, bu ixtiyarı onlara kim verib?
Qiymətləndirmə nəyə, hansı meyarlara əsasən aparılır? İstənilən sınaqda obyektiv ölçü meyarı olmalıdır. Məsələn, uşaq mücərrəd suala iki cavab verib. Neçə cavab versəydi məqbul sayılacaqdı?
Mən valideyn olaraq məktəbin qərarından narazıyam. Övladıma qarşı haqsızlıq olduğunu düşünür və ədalətli imtahan tələb edirəm.
Öyrəndiyimə görə, "o məktəbin direktoru heç kimi saymır". Necə ola bilər ki, bir ölkədə əlahiddə götürülmüş məktəb özü üçün muxtar respublika yaratsın, özünün fərqli və fərdi qanunları olsun?!
Bakı Avropa Liseyini keçirdikləri ədalətsiz sınağa, uşaqlara vurduğu mənəvi ziyana görə məhkəməyə verməyi düşünürəm”.
Maraqlıdır, I sinfə namizəd olan bir şagirdə belə bir sualın verilməsi nə dərəcədə doğrudur?
Kamran Əsədov: "Bakı Avropa Liseyi bir sıra sahələr üzrə ixtisaslaşıb, təkcə bilikləri yox, bacarıqları da yoxlayırlar, bu səbəbdən..."
Təhsil eksperti Kamran Əsədov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bir sıra liseylərin 2011-ci ildə qəbul edilmiş əsasnamənin tələblərinə uyğun olaraq şagirdləri seçmək hüquqları var. Bu prosesin həyata keçirilməsində hər hansı bir qanun pozuntusu yoxdur: "Lisey və gimnaziyalar yeni xüsusi istiqamətlənmiş profilləri olan təhsil sahələri kimi müxtəlif imtahanlar keçirə bilərlər. Bakı Avropa Liseyi də kifayət qədər göstəriciləri olan və fərqlənən orta təhsil məktəblərindən biridir. Bakı Avropa Liseyi bir sıra sahələr üzrə ixtisaslaşıb. Təkcə bilikləri yox, bacarıqları da yoxlayırlar. Bu səbəbdən öncədən bildirilir ki, biz şagirdlərdə yalnız bilik səviyyəsini deyil, həmçinin dünyagörüşünü də yoxlayacağıq".
Ekspertin sözlərinə görə, imtahan götürən şəxslər tədris proqramında olmayan sualları da verə bilərlər: "Uşağın düzgün cavab verməyi mütləq deyil. Sadəcə, uşağın bilik və bacarığını yoxlamaq məqsədi daşıyır".
Nadir İsrafilov: “İnsan işıq saçsa, nə olar?”- Bu, I sinfə namizəd birinin yaşına uyğun sual deyil, gəlin görək biz bu suala cavab verə bilirikmi?
Təhsil eksperti Nadir İsrafilov isə 1-ci sinfə qəbul olacaq 6 yaşlı uşağa belə bir sualın verilməsini doğru saymır: “Təhsil qanunvericiliyinə görə, dövlət məktələrində təhsil icbaridir. Lisey və gimnaziyalarda I sinfə qəbul müsahibə yolu ilə həyata keçirilir. Ancaq bu o demək deyil ki, müsahibədə bu qədər qəliz sual verilsin. Sualın belə çətin salınması müəssisəni daha keyfiyyətli göstərmir. “İnsan işıq saçsa nə olar?”- b,u I sinfə namizəd birinin yaşına uyğun sual deyil. Gəlin görək biz bu suala cavab verə bilirikmi? Biz belə mahiyyəti anlamaqda çətinlik çəkirik. İstər I sinfə qəbul, istərsə də müəllimlərin işə qəbulu olsun, test imtahanı bir kənara, müsahibə də təşkil olunur. Müsahibədə test imtahanından keçmiş, lakin arzuolunmaz savadda olan şəxsləri kənarlaşdırmaq üçün daha qəliz suallar salırlar. Ancaq bu situasiyada söhbət 6 yaşlı uşaqdan gedir. Burda əsas günahkar o sualları tərtib edənlərdir. Tək problem müsahibədə deyil. Dərsliklərimizdə də belə qəlizlikləri görmək mümkündür. Dərslikləri müəyyən bir ixtisas sahibi, məktəbdə müəllim olaraq çalışmış biri hazırlamalıdır. Tək məsələ nəzəriyyə deyil. Onun şagirdə necə çatdırılacağı da əsas nüanslardan biridir. Bu da xüsusi bacarıq tələb edir. Hər yaş qrupuna uyğun fərqli təqdimetmə forması var. Ona görə də müsahibə suallarının tərtib edilməsi üçün elə peşəkarlar cəlb olunmalıdır ki, həm uşağın psixologiyasına, həm yaş uyğunluğuna, həm də tələb olunan ümumi savada malik olsun”.
Günel CƏLİLOVA
