Yeganə Hacıyeva: “Gürcüstan nəzərə almalıdır ki, Ermənistanı blokadadan çıxarmaqla itirdikləri qazancından çox ola bilər”
Gürcüstan Rusiya ilə ticarət və yüklərin tranziti haqqında saziş çərçivəsində Abxaziya və Cənubi Osetiya ilə sərhəddə gömrük nəzarəti məntəqələri açmağa hazırdır. Bunu Rusiya hökumətindəki mənbə “Kommersant”a bildirib: “Əslində, sazişin şərtləri Gürcüstanı vadar edir ki, Abxaziyanı və Cənubi Osetiyanı müstəqil gömrük əraziləri kimi tanısın”. Mənbənin məlumatına əsasən, müqavilənin əsas məğzi ondan ibarətdir ki, 2008-ci ildən sonra “Gürcüstanın yeni gömrük sərhədləri çəkilib”. Tiflisdə buna belə baxış bucağından baxmağı qəbul etmirlər.
“Siyasi debatlara daxil olmuruq və bacardıqca kəskin mövzulardan çəkinirik. Anlayırıq ki, sazişin dəyəri onun neytral statusundadır”, - Rusiya ilə münasibətlər üzrə Gürcüstan baş nazirinin xüsusi nümayəndəsi Zurab Abaşidze deyib.
Gürcüstanla Rusiya arasında ikisinin sözügedən ərazilərdən keçdiyi üç ticarət dəhlizinin yaradılmasını nəzərdə tutan saziş 2011-ci ildən hazırlanırdı. Eyni zamanda, sənəd sərt şəkildə yalnız mal axınının monitorinqi üzrə öhdəlikləri tənzimləyir və dəhlizlərin avtomatik açılmasını ehtiva etmir.
Yüklərin monitorinqi və onların markalanması ilə İsveçrənin “Societe Generale de Surveillance” (SGS) şirkəti məşğul olacaq. Əvvəlcədən hər iki tərəf inadla Abxaziya və Cənubi Osetiyanın qanuni şəkildə təsbit edilmiş statusunun əks olunmasına çalışırdı: Rusiyada bu ərazilər müstəqil, Gürcüstanda isə Rusiya tərəfindən işğal edilmiş hesab olunur. Lakin nəticədə bu maddə sazişə daxil edilmədi.
Xatrladaq ki, 2008-ci ilin avqustunda Rusiya ilə Gürcüstan arasında baş vermiş beşgünlük müharibədən sonra RF-nin o vaxtkı prezidenti Dmitri Medvedyev Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliklərinin Rusiya tərəfindən tanınması haqqında fərman imzalamışdı. Öz növbəsində, Gürcüstan həmin ərazilərin Rusiya tərəfindən işğal edildiyini bildirir.
Gürcüstanın Abxaziya və Cənubi Osetiya ilə sərhədləri açmasında ən çox maraqlı olan tərəflərdən biri də Ermənistandır. Çünki Ermənistanla Rusiya arasında quru əlaqəsi və nəticədə yükdaşımalar asanlaşacaq. Ermənistan Rusiya ilə Gürcüstan üzərindən ancaq Hərbi Gürcüstan yolu ilə əlaqə saxlaya bilirdi və bu yolun Yuxarı Lars keçidi qış aylarında tez-tez bağlanır, habelə yaz-yay aylarında daşqınlar nəticəsində yolda hərəkət dayanır. Bu baxımdan, Gürcüstanın ərazi bütövlüyü prinsipini şübhə altına qoymaqla Abxaziya və Cənubi Osetiya ilə sərhədləri açması Ermənistanın faktiki blokada vəziyyətindən çıxmasına səbəb olacaq. Gürcüstanın bu addımı atması, eyni zamanda, Azərbaycanın da maraqlarına ziddi olacaq. Çünki bununla Azərbaycanın strateji müttəfiqi olan ölkə, faktiki olaraq, torpaqlarmızı işğal etdiyi səbəbindən blokadada saxlanan Ermənistana nəfəslik vermiş olacaq. Nədənsə, son vaxtlar Gürcüstanın hərəkətlərində açıq ermənipərəstlik nəzərə çarpır. Bu yaxınlarda ermənilərin kompakt yaşadığı Axalkalaki rayonunda Dağlıq Qarabağda öldürülən erməni terrorçusuna ucaldılan abidə və həmin hadisəyə edilən etirazların onlar tərəfindən qulaqardına vurulması da bu siyasətin konturlarına daha qabarıq üzə çıxarır. Gürcüstanın bu davranışlarının sonu nə ilə nəticələnə bilər?
Politoloq Yeganə Hacıyeva qəzetimizə bildirdi ki, yaranmış vəziyyət heç də ürəkaçan deyil: “Bu istiqamətdə danışıqlar çoxdandır aparılır. Amma Gürcüstan hakimiyyəti də bu məsələyə razılıq verməklə bağlı ciddi daxili təzyiqlərlə üzləşib. Yəqin məhz bu səbəbdəndir ki,
Gürcüstan hakimiyyəti işğal altındakı Abxaziya və Cənubi Osetiya üzərindən Rusiya ilə ticarət mübadiləsinin bərpasını uzun illərdir razılaşdıra bilmir. Bu mövzuda illərdir İsveçrədə rus və gürcü diplomatlar arasında danışıqlar gedir. Hazırda danışıqlar yekunlaşmağa yaxındır. Belə bir informasiyanın məhz Rusiyanın ciddi KİV-ləri tərəfindən dövriyyəyə buraxılması razılaşmanın artıq əldə olunduğuna dəlalət edə bilər. Bununla da Gürcüstan, faktiki olaraq, Abxaziya və Cənubi Osetiyanın Rusiya tərəfindən işğalı ilə barışmış olur. Təbii ki, belə olan təqdirdə, Ermənistanın bu yoldan yararlana bilməsi Gürcüstan üçün elə bir prinsipial əhəmiyyət kəsb etməyəcək. Çünki bir ölkənin öz daxilində olan separatçı meyllərlə barışması başqa ölkələr arasındakı problemə münasibəti ikinci dərəcəli edəcək. Bununla da Ermənistan üçün əlverişli şərait və əlavə nəfəslik açılır. Xüsusilə də Abxaziya yolunun açılması Ermənistanın Rusiya ilə həm də dəmir yolu ilə birləşəcəyi anlamına gəlir. Ola bilər ki, rəsmi Tiflis üçün bu elə də böyük əhəmiyyət kəsb etməsin, ancaq Gürcüstan bu cür strateji məsələlərdə, mütləq mənada, Azərbaycanın maraqlarını da nəzərə almalıdır. Xüsusilə də Gürcüstanda keçirilən son prezident seçkilərindən sonra biz Gürcüstanın bizə olan münasibətində ögeylik hiss edirik. Ən maraqlısı isə budur ki, həmin ögeylik ciddi siyasi səhvlərin buraxılması ilə müşahidə olunur. Gürcüstan heç bir strateji müttəfiqlik münasibətlərini nəzərə almadan bu hərəkətləri ardıcıl edirsə, düşünürəm ki, belə vəziyyətin davamı ölkələrimiz arasındakı münasibətlərin korlanmasına səbəb ola bilər. Gürcüstan nəzərə almalıdır ki, Ermənistanı blokadadan çıxarmaqla itirdikləri qazancından çox ola bilər. Böyük ehtimalla, belə vəziyyətin yaranacağı təqdirdə Azərbaycanın bu məsələyə münasibəti sərt olacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
