Əliməmməd Nuriyev: “Biz obyektiv qiymətləndirmənin aparılmasını istəyirik”
Məlum olduğu kimi, “Transparency İnternasional” təşkilatı 2018-ci il üzrə korrupsiyanı qavrama indeksini açıqlayıb. Təşkilatın hesablamalarına görə, Azərbaycan korrupsiyalaşma səviyyəsinə görə 180 ölkə arasında 152-ci yerdə qərarlaşıb. Bu, ölkənin ötənilki nəticədən 30 pillə aşağı yer tutması deməkdir.
Maraqlıdır ki, təşkilatın öncəki illər ərzində dərc etdiyi hesabatlarda Azərbaycan dünya ölkələri arasında 122-ci (2017), 123-cü (2016) və 119-cu (2015) yerdə idi.
Qeyd edək ki, bu indeks 13 sorğu və ekspert dəyərləndirməsi üzrə 180 ölkədə və ərazidə dövlət sektorunda korrupsiyanı ölçür. Ən yüksək səviyyədə korrupsiyalaşmış ölkələrə sıfır, ən təmizlərə isə 100 bal verilir.
İndeksdə Azərbaycana verilən o cür yerin obyektivliyə söykənmədiyi açıq-aşkar ortadadır. Çünki necə olur ki, birdən-birə, Azərbaycan bir il ərzində 30 pillə geriləyir? Halbuki, son illər Azərbaycanda korrupsiya əleyhinə geniş müstəvidə bir sıra işlər görülür. Eyni zamanda, bu istiqamətdə aparılan işlər kompleks xarakterlidir. Məsələ ondadır ki, Azərbaycanda bir sıra islahatlar aparılır. Bu islahatlar beynəlxalq reytinq agentlikləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Məsələn, 2018-ci ildə “Standard Poors”, “Moodys”, “Fitch” kimi dünyada tanınmış reytinq agentlikləri Azərbaycanda görülən işləri yüksək qiymətləndiriblər. Ən nəhayət, Azərbaycanın korrupsiya ilə mübarizə sahəsində apardığı sistemli dövlət siyasətinin nəticələri Avropa Şurasının Korrupsiyaya Qarşı Dövlətlər Qrupu (QREQO), Çirkli Pulların Yuyulmasına Qarşı Mübarizə Komitəsi (MONEYVAL), İqtisadi İnkişaf və Əməkdaşlıq Təşkilatının Antikorrupsiya Şəbəkəsi və BMT-nin müvafiq alt qurumlarının qiymətləndirmə raundlarını uğurla keçərək yüksək yerlər tutub. Belə olan halda, “Transparency İnternasional”ın dəyərləndirməsi niyə qeyri-obyektivdir?
Məsələyə münasibət bildirən Konstitusiya Araşdırmaları Fondunun rəhbəri Əliməmməd Nuriyevin fikrincə, bu, texniki amillərlə bağlıdır: “Azərbaycanda korrupsiyanın azaldılması istiqamətində mühüm işlər görülür. Həm qanunvericilik təkmilləşdirilir, həm kadr, həm də struktur islahatları aparılır. Bundan əlavə, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində böyük işlər görülür. Təsadüfi deyil ki, “Doing Business” hesabatında Azərbaycan dünya üzrə 25-ci yerdə qərarlaşıb. Ölkədə dövlət təşkilatlarının vətəndaşlara təqdim etdiyi xidmətlərin böyük əksəriyyəti tam şəffaf qurum olan “ASAN xidmət”ə verilib. Hansı ki, ölkənin, demək olar ki, bütün ərazisi “ASAN xidmət”lə əhatə olunmaqdadır. Daha sonra vergi və gömrük orqanlarında şəffaflaşma istiqamətində böyük addımlar atılır. Bütün bunların qarşılığında bizim üçün də çox maraqlı oldu ki, niyə Azərbaycanın indeksdəki balı 7 bal aşağı qiymətləndirilib. Bunu aydınlaşdırmaq üçün Beynəlxalq Şəffaflıq Təşkilatının mərkəzi ofisi ilə əlaqə yaratdıq. Oradan verilən məlumatdan aydın oldu ki, Azərbaycanın balı hesablanarkən ənənəvi olaraq 7 deyil, 6 hesabatın nəticələri nəzərə alınıb. Azərbaycanın balı hesablanarkən 7 təşkilatın tədqiqatı nəzərə alınırdı, lakin bu il Beynəlxalq İqtisadi Forumun hesabatı nəzərə alınmayıb. Bu da texniki prosedurla bağlı olub. Yəni Beynəlxalq İqtisadi Forumun hesabatı hazır olmayıb. Ötən il Forumun tədqiqatına əsasən, Azərbaycana 52 bal verilmişdi. Bu il onun olmaması ümumi bala təsir edib. Digər 6 tədqiqat üzrə verilən bal, demək olar ki, dəyişməz qalıb. Korrupsiya olan yerdə iqtisadi inkişaf olmaz, sərmayələr oradan qaçar. Azərbaycanda iqtisadi inkişaf gedir, ölkəyə sərmayə qoyuluşu yetərincədir. Adları açıqlanmayan ekspertlərin hesablamaları real vəziyyəti əks etdirə bilməz. Mənbə açıq deyilsə, onunla bağlı məlumat verilmirsə, gəlinən nəticə həmişə şübhə doğurur. Azərbaycan korrupsiya ilə bağlı problemlərin olmadığını iddia etmir. Əlbəttə ki, problemlər var. Lakin onların aradan qaldırılması, eyni zamanda, önlənməsi üçün tədbirlər də görülür. Buna görə də biz obyektiv qiymətləndirmənin aparılmasını istəyirik”.
Vidadi ORDAHALLI
