Məlum həqiqətdir ki, bu gün qonşu Gürcüstanın iqtisadi cəhətdən inkişafında, sosial problemlərinin həllində Azərbaycan müstəsna rol oynayır. Ölkənin enerji resurslarını dünya bazarlarına çıxaran neft-qaz kəmərlərinin, nəqliyyat infrastrukturunun Gürcüstandan çəkilməsi, bu ölkəyə Azərbaycanın mavi yanacağı çox ucuz qiymətə satması, Tiflisə çox sərfəli şərtlərlə kreditlər verməsi, Gürcüstana yatırdığı böyük miqdarda sərmayələr qeyd edilənlərin real təsdiqidir.
Azərbaycan, həmçinin, qonşu ölkənin ərazi bütövlüyünü tanıyır, beynəlxalq qurumlarda ona hərtərəfli dəstək verir. Belə vəziyyətdə gürcü tərəfinin ölkəmizə münasibətdə atdığı bəzi addımlar təbii olaraq anlaşılmır.
Məsələn, bəlli olduğu kimi, yanvarın 20-də Gürcüstanın Axalkalaki rayonunun Buğaşen kəndində erməni terrorçu, Dağlıq Qarabağ bölgəsində erməni silahlı birləşmələrinin tərkibində döyüşmüş Mixael Avakyana abidə qoyulub. Bu şəxsin Abxaziya məsələsində gürcülərə qarşı bəd əməlləri də heç kimə sirr deyil. Eləcə də Mixael Avakyanın Dağlıq Qarabağda törətdiyi cinayətlər sirr deyil. Məhz belə bir adama abidə qoymaq, əslində, təxribatdan başqa bir şey deyil. Rəsmi Bakının, Gürcüstanda yaşayan soydaşlırımızın, hətta gürcülərin özünün narazılığına baxmayaraq, abidə hələ də yerində qalmaqda davam edir. Halbuki, bu, Azərbaycanla Gürcüstan arasındakı dostluğa, strateji tərəfdaşlığa zərbə vuracaq bir addımdır.
Gürcü tərəfinin həm Azərbaycanın, həm də Gürcüstanın özünə qarşı atdığı daha bir zidd addım Abxaziya və Cənubi Osetiya üzərindən Rusiya ilə ticarət mübadiləsidir. Bu reallaşsa, işğalçı Ermənistan müəyyən qədər düşdüyü blokada vəziyyətindən çıxa bilər. Halbuki, bu məsələdə Azərbaycanın həssaslığını Tiflis yaxşı bilir. Digər tərəfdən, belə bir addımla Tiflis ərazisindəki separatçı rejimlərə legitimlik qazandırır. Bütün bunlara rəğmən, Gürcüstan baş nazirinin Rusiya ilə münasibətlər üzrə xüsusi nümayəndəsi Zurab Abaşidze indi Tiflis üçün əsas məqamlardan birinin Rusiya ilə iqtisadi və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq olduğunu vurğulayır. O bildirir ki, Gürcüstanın Qərb tərəfdaşları da Moskva ilə danışıqların davam etdirilməsini məqsədəuyğun hesab edir: “Moskva ilə humanitar və iqtisadi sahələrdə danışıqları davam etdirmək çox vacibdir. 2018-ci ildə iki ölkə arasında danışıqlarda müsbət nəticələr olub. İqtisadi münasibətlər inkişaf edib, ticarət dövriyyəsi xeyli artıb. Danışıqların növbəti mərhələlərində də Gürcüstan şirkətlərinin maraqlarını müdafiə edəcəyik və çalışacağıq ki, bu il də danışıqlar problemsiz davam etsin”. Gürcüstanın maliyyə naziri İvane Maçavariani isə qeyd edir ki, ölkəsi ilə Rusiya arasında yükdaşımalarla bağlı gömrük monitorinqinə dair danışıqlar bərpa olunur. Danışıqların növbəti mərhələsi fevralın 8-9-da İsveçrədə keçiriləcək. Görüşdə tərəflər arasında gələcək fəaliyyətə dair strategiyanın hazırlanması nəzərdə tutulur. Amma məsələ burasındadır ki, Gürcüstan hakimiyyəti Abxaziya və Cənubi Osetiya üzərindən Rusiya ilə ticarət mübadiləsinin uzun illərdən sonra bərpasına razılaşmağa hazırlaşır. Aydındır ki, Gürcüstan Abxaziya və Cənubi Osetiya üzərindən Rusiya ilə ticarət mübadiləsinə "yaşıl işıq" yandırsa, avtomatik olaraq Ermənistana da yol açılacaq. Bu da işğalçı Ermənistanın köhnə arzusudur. Abxaziya yolu açılsa, Ermənistan Rusiya ilə həm quru, həm də dəmir yolu ilə birləşəcək.
Rusiyanın “Kommersant” qəzeti də yazır ki, Gürcüstan Rusiya ilə ticarət və yüklərin tranziti haqqında saziş çərçivəsində Abxaziya və Cənubi Osetiya ilə sərhəddə gömrük nəzarəti məntəqələri açmağa hazırdır. Rusiya hökumətindəki mənbə qəzetə bildirib: “Əslində, sazişin şərtləri Gürcüstanı vadar edir ki, Abxaziyanı və Cənubi Osetiyanı müstəqil gömrük əraziləri kimi tanısın”. Mənbənin sözlərinə əsasən, müqavilənin əsas məğzi ondan ibarətdir ki, 2008-ci ildən sonra Gürcüstanın yeni gömrük sərhədləri çəkilib. Bu məsələdə Zurab Abaşidze ölkəsinə belə haqq qazandırmağa çalışır: “Siyasi debatlara daxil olmuruq və bacardıqca kəskin mövzulardan çəkinirik. Anlayırıq ki, sazişin dəyəri onun neytral statusundadır”.
Gürcüstanla Rusiya arasında ticarət dəhlizinin yaradılmasını nəzərdə tutan saziş, əslində, hələ 2011-ci ildən hazırlanırdı. Buradan keçəcək yüklərin monitorinqi və onların markalanması ilə İsveçrənin “Societe Generale de Surveillance” şirkəti məşğul olacaq. Belə görünür ki, Tiflis müvafiq razılığa getməklə ərazisində separatçı qurumları tədricən tanımağa başlayır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Gürcüstanın Abxaziya və Cənubi Osetiya ilə sərhədləri açmasında ən çox maraqlı olan tərəflərdən biri də Ermənistandır. Çünki Ermənistanla Rusiya arasında quru əlaqəsi və nəticədə yükdaşımalar asanlaşacaq. Hazırda Ermənistan Rusiya ilə ticarət münasibətlərini Gürcüstanın Yuxarı Lars gömrük qapısı üzərindən həyata keçirir. Amma bu gömrük qapısının texniki imkanları məhduddur. Qış mövsümündə isə hava şəraitinə görə və Gürcüstan-Rusiya münasibətlərinin gərgin olduğu zamanlar tam həcmi ilə işləmir. Bu da Ermənistan üçün ciddi problemlər yaradır. Bir digər nəqliyyat xətti də yüklərin Qara dəniz vasitəsilə Batumi limanına və oradan Ermənistana daşınmasıdır. Amma bu nəqliyyat xətti olduqca bahalıdır və zəruri hallarda istifadə edilir. İndilikdə isə görünən budur ki, Tiflis yanlış siyasəti ilə Ermənistan üçün əlavə imkanlar yaradır. Lakin bununla həm özünə, həm də strateji tərəfdaşı olan Azərbaycanın maraqlarına zərbə vurur.
Nahid SALAYEV
