Ermənistanın Qərb və Rusiya arasında yeni geosiyasi çəkişmə məkanına çevriləcəyi artıq qaçılmaz görünür. Çünki artıq həm Rusiya, həm də ABŞ Ermənistan kartından biri-birinə qarşı istifadə etməkdə israrlı olduqlarını açıq mətnlə bəyan edirlər. ABŞ Senatında Qarabağdakı vəziyyətlə bağlı dinləmələr zamanı səsləndirilən fikirlərdən belə bəlli olur ki, Vaşinqton Ermənistanı Rusiyanın təsir dairəsindən çıxarmaqda israrlıdır.
Dinləmələr zamanı senator Pat Rikettsmaraqlı açıqlamalr verərək bildirib: “SSRİ-nin dağılmasından sonra Ermənistan Rusiyanın təhlükəsizlik sahəsində mühüm tərəfdaşına çevrildi, burada Rusiyanın hərbi bazası yerləşir. Ermənistan KTMT-nin də üzvüdür və əsasən Rusiyanın Qarabağın təhlükəsizliyində oynadığı rola görə Rusiya ilə münasibətlərinə böyük önəm verir. Lakin Rusiyanın 2020-ci il münaqişəsinə qarışmaq istəmədiyini nəzərə alsaq, Ermənistanın Rusiya ilə uzunmüddətli tərəfdaşlığına şübhə etməyə başladığı və Qərbə meyil etdiyi görünür. Bu ayın əvvəlində Ermənistanın baş naziri bildirib ki, Rusiyaya olan ümidlər tam olaraq özünü doğrultmur. Məsələ ondadır ki, Rusiyanın öz ordusunu silahlandırmaq problemi var. Ermənistanın baş nazirinin sözlərinə görə, təhlükəsizlik məsələlərində bir tərəfdaşa güvənmək strateji səhvdir. Bundan sonra Ermənistan ilk dəfə olaraq Ukraynaya humanitar yardım göndərdi. Bu həftə Ermənistanda erməni-amerikan hərbi təlimləri başlayıb. Bu, Kreml üçün açıq-aşkar və həyəcanverici dəyişiklikdir”. Bu fonda Pat Riketts ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə müavini vəzifəsini icra edən Yuri Kimə maraqlı sual ünvanlayıb: “Ermənistanın son hərəkətləri Rusiyadan daimi dönüşüdürmü? Yoxsa Moskvanı Dağlıq Qarabağa daha çox qarışmağa sövq etməyə çalışır?”. Yuri Kim qeyd edib: “Biz çalışırıq ki, Ermənistan Rusiyaya qarşı bizim partnyorumuz olmaqla bağlı real qərar qəbul etsin. Biz vəziyyəti istədiyimiz nöqtəyə çatdırmağa çalışırıq. Və bu baxış bizim tərəfdaşımız olmaq üçün real qərardır. Ancaq buna nail olmaq üçün biz orada olmalıyıq. Ona görə də bizim Ermənistana dəstəyimiz və Ermənistanla tərəfdaşlığımız vacibdir. Amma Putin və Rusiya sübut etdi ki, onların iradəsinə tabe olmayan hər kəsə qarşı çox qisascıldırlar. Bəli, biz bu məsələdə çox ayıq-sayığıq. Biz hadisələri diqqətlə izləməli, Ermənistana həm onun inkişafı, həm də müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində məqbul olan dəstəyi artırmalıyıq ki, Ermənistan istədiyi dönüşü etsin”. Dinləmələr zamanı senator Ceyms Riç isə qeyd edib ki, Ermənistanın Rusiyadan ayrılmasının tezlşdirilməsi üçün Azərbaycanla sülh vacibdir: “ABŞ Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin dinc şəkildə başa çatması üçün səylərini davam etdirir. Bizim üçün vacib olan bu bölgəyə sülh gətirməliyik və bölgəni Rusiyanın təsirindən çıxarmalıyıq. Bu, bizim üçün vacibdir. Əgər biz effektiv siyasət aparmasaq, Rusiyanın təsirinin bərpasının şahidi ola bilərik və hətta Çinin də öz rolunu artırması mümkündür. ABŞ və onun avropalı müttəfiqləri Qafqazın gələcəyində mühüm rol oynamalıdırlar”. Yuri Kim də qeyd edib ki, ABŞ administrasiyası Cənubi Qafqazda sülhün yaranacağına əmindir: “Hesab edirk ki, Ermənistan ilə Azərbaycan arasında sülhün əldə olunması regionla yanaşı, ABŞ-ın milli təhlülkəsizlik maraqlarına uyğundur. Dayanıqlı və ləyaqətli sülh enerji təhlükəsizliyinə və regional nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına təkan verəcək. Bu regionda sülh üçün ciddi problemlərdən biri etibarın və etimadın olmamasıdır. Bu da on illiklərdir davam etmiş münaqişənin və qeyri-stabilliyin nəticəsidir. Biz bütün tərəfləri konstruktiv işləməyə təşviq etməli və həvəsləndirməliyik”. Yuri Kim bildirb ki, dayanıqlı sülhə nail olmaq üçün Rusiya, Çin və İran kimi aktorların regionda pisniyyətli təsirinə qarşı mübarizə aparmaq lazımdır. O xatırladıb ki, ABŞ dövlət katibi Blinkenin də iştirakı ilə Ermənistan və Azərbaycan XİN başçıları sülh danışıqları çərçivəsində bir neçə dəfə görüşüb. ABŞ dipolmatı əlavə edib ki, bu görüşlər delimitasiya məsləsinin müzakirəsinə başlanılması kimi müəyyən nəticələr verib. Yuri Kim Ermənistanın Rusiyaya qarşı ABŞ-ın partnyoru olmaqla bağlı real qərar qəbul etməli olduğunu bildirib. Rusiya Dövlət Dumasının Beynəlxalq Əlaqələr Komitəsinin rəhbəri Leonid Slutski isə qeyd edir ki, Yuri Kimin ABŞ Senatında Ermənistana təhlükəsizlik və ABŞ-la əməkdaşlıq sahəsində dəstək verməsi ilə bağlı bəyanatları Cənubi Qafqazda antirusiya tramplininin yaradılmasına yönəlib: “Yuri Kim ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsində keçirilən dinləmələrdə bildirib ki, söhbət Ermənistanın Rusiya ilə deyil, ABŞ ilə tərəfdaşlığından getməlidir. İndi Vaşinqton İrəvana kömək etməyə hazırdır, açıq-aydın Rusiya əleyhinə tramplin olacaq yeni bir dövlət yaratmaq arzusundadır". O qeyd edib ki, Kiyevə də analoji yardım təklif olunub: "İndi Ukrayna öz suverenliyini, bir çox vətəndaşını itirərək ABŞ-ın marionetinə çevrilib". Rusiyalı politoloq Sergey Markov isə Ermənistan və Rusiya arasında yaranan son gərginliklə bağlı qeyd edir: “Təbii, Rusiya istərdi ki, Paşinyan başqası ilə əvəzlənsin. Amma yəqin ki, indi bunu etmək çox çətindir, çünki Ermənistanda alternativ, həqiqətən də populyar siyasi qüvvə yoxdur. Keçmiş prezidentlər Robert Köçəryan və Serj Sarkisyana bağlı qruplar isə göstərdilər ki, onların nəinki hansısa reytinqi yoxdu, həttə yüksək antireytinqi var. Bundan başqa, NATO ölkələrinin xüsusi xidmət orqanlarının Paşinyanı mühafizəsi, Qərb ölkələrindən aldığı kəşfiyyat məlumatları və digər mümkün yardımlar Ermənistanın daxili siyasi qüvvələrinin indiki baş naziri hakimiyyətdən uzaqlaşdırmasını mümkünsüz edir... Uzun müddət Rusiyada belə bir fikir var idi ki, Ermənistan qardaş xristian ölkəsidir və Rusiya onu qorumalıdır. İndi biz Ermənistan hakimiyyətinin sadəcə olaraq antirusiya bəyanatları və hərəkətləri dalğasını görəndə Rusiya ictimai rəyinin əksəriyyəti belə qənaətə gəlir ki, Ermənistan heç də qardaş ölkə deyil və Rusiyanın onun qarşısında heç bir öhdəliyi yoxdur. Bunlar, sadəcə, bir növ satqınlardır. Rusiya isə Ermənistana qarşı daha sərt davranmalıdır. İctimai rəydə belə dəyişikliklər Rusiyada mövcuddur. Amma onu da qeyd etmək lazımdır ki, Rusiyada çox güclü ermənipərəst lobbi var ki, onlar KİV-ə Ermənistanın antirusiya hərəkətləri barədə yazmağı qadağan etməyə çalışırlar. Görək, Ermənistandakı ABŞ hərbi təlimləri necə işıqlandırılacaq. Əlbəttə, Rusiya rəhbərliyi tərəddüd edir. Lakin KTMT-nin üzvü olan rəsmi İrəvanın Rusiyanın aşkar düşmənləri olan Amerika hərbçilərini Ermənistana dəvət etməsi yəqin ki, Rusiyanın Ermənistana münasibətində köklü dəyişikliyə səbəb ola biləcək qırmızı xətti keçmək deməkdir”.
Nahid SALAYEV
