Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlər bu gün özünün dinamik yüksəliş mərhələsini yaşamaqdadır. Hazırda Mərkəzi Asiya yeni ixrac imkanları əldə etmək üçün Azərbaycanla əməkdaşlığa indi xüsusi ehtiyac duyur. Azərbaycan regional logistika və nəqliyyat qovşağı olduğundan, Mərkəzi Asiya ölkəmizin tranzit potensialından aktiv istifadə edir.
Xüsusən də Azərbaycanın hazırda reallaşdırdığı iri kommunikasiya layihələri təkcə Mərkəzi Asiya və Qafqaz üçün deyil, həm də bütünlükdə region üçün yeni imkanlar yaradır.
Bütün bunlar fonunda təsadüfi deyil ki, prezident İlham Əliyev Tacikistanda Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 5-ci Məşvərət görüşündə fəxri qonaq qismində iştirak edir. Burada xatırladaq ki, dövlət başçısı ümumiyyətlə, son illər müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə, o cümlədən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv ölkələrin Sammitinə, Ərəb Dövlətləri Liqasının 31-ci Zirvə toplantısına, Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin 6-cı Zirvə Toplantısının plenar iclasına, “Avropa siyasi birliyi” Zirvə Toplantısına xüsusi qonaq qismində dəvət olunub. Bütün bunlar Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzunun və beynəlxalq aləmdə böyüyən rolunun əyani göstəricisidir. Qeyd edilənlər fonunda prezident İlham Əliyevin Tacikistanda keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 5-ci Məşvərət görüşündə fəxri qonaq qismində iştirakı da təbii hesab oluna bilər. Burada xüsusi qeyd edilməlidir ki, ilk dəfədir, Məşvərət görüşündə regiondan kənar ölkənin rəhbəri iştirak edir. Bu, dövlətimizin başçısının şəxsi nüfuzunun, ölkəmizin beynəlxalq arenada sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunmasına, əməkdaşlığın genişlənməsinə töhfələrinə verilən yüksək qiymətin bariz nümunəsidir. Xatırladaq ki, prezident İlham Əliyev tacik həmkarı Emoməli Rəhmonun dəvəti ilə Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 5-ci Məşvərət görüşündə fəxri qonaq qismində iştirak edir. Tacikistan Azərbaycanla hərtərəfli əlaqələrin inkişafına böyük önəm verir. Son 30 il ərzində iki ölkə arasında əlaqələr möhkəmlənib və nəticədə qarşılıqlı səmərəli məsələlərin həlli və beynəlxalq arenada aktiv qarşılıqlı əlaqələr üçün əlverişli şərait yaradılıb. Tacikistan və Azərbaycanı çoxəsrlik tarix və mədəniyyət, dostluq münasibətləri, ümumi dəyər və ənənələr birləşdirir. İkitərəfli əməkdaşlığın hüquqi bazasını, əməkdaşlığın müxtəlif sferalarını tənzimləyən təqribən 62 saziş təşkil edir.
Azərbaycanın xarici siyasətində Mərkəzi Asiyanın digər ölkələri ilə əməkdaşlıq da ön plandadır. Məlumdur ki, son illər Türkiyə və Azərbaycanın sürətli inkişafı, xüsüsən də xarici siyasətdəki nailiyyətləri məhz türk dünyasının oyanışına şərait yaradıb. Azərbaycan-Mərkəzi Asiya münasibətləri isə yeni dövrün çağırışlarına uyğun inkişaf edir. Xüsusən də dünyada cərəyan edən son hadisələr fonunda Azərbaycanın da üzərində yerləşdiyi Orta Dəhlizin əhəmiyyəti günbəgün artmaqdadır. Ölkəmizdə mühüm nəqliyyat-logistika infrastrukturu yaradılıb və Azərbaycan beynəlxalq nəqliyyat şəbəkələrinə inteqrasiya olunub. Bu, Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əlaqələrin daha da güclənməsinə əlavə təkan verib. Məsələ ilə bağlı prezident İlham Əliyev hələ Şuşada keçirilən “Böyük Avrasiya geosiyasətinin formalaşması: keçmişdən bu günə və gələcəyə” mövzusunda konfransda çıxışı zamanı qeyd edib: “Zənnimcə, Mərkəzi Asiya və Azərbaycan gələcəkdə, ilk növbədə, sözsüz ki, nəqliyyat, təhlükəsizlik məsələləri baxımından daha çox inteqrasiyalaşmış ola bilər. Çünki Mərkəzi Asiya ölkələri üçün nəqliyyat, təhlükəsizlik məsələləri və ixrac bazarlarına çıxış bu gün bir müddət əvvəl olduğundan daha çox əhəmiyyət kəsb edir”. Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Türkmənistan kimi Mərkəzi Asiya ölkələri Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatında mühüm tərəfdaşlarıdır. Qeyd edək ki, dünya düzənində cərəyan edən proseslər türk dövlətləri arasında birliyin daha güclənməsini, bütün sahələrdə inteqrasiyanı zərurətə çevirib. Bu birliyin gücləndirilməsi və dərinləşdirilməsi istiqamətində Azərbaycan xüsusilə fərqlənir. O da faktdır ki, türk dünyasının birliyinin mərkəzində Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı dayanır. Yəni, Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı əlaqələrin hazırkı yüksək səviyyəsi digər türk dövlətləri üçün də bir nümunədir. Digər türk dövlətləri də bu əlaqələrdən güc alaraq müvafiq addımların atılması üçün təşəbbüs göstərirlər. Eyni zamanda Azərbaycanın türk dünyasının birliyinin möhkəmlənməsi istiqamətində göstərdiyi səylər Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələr tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Bunun nəticəsidir ki, 2021-ci ildə təşkilatın İstanbulda keçirilən Zirvə görüşündə prezident İlham Əliyevə Türk dünyasının Ali Ordeninin təqdim olunub. İndiki halda Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əlaqələrdə açılan yeni üfüqlər bütü tərəflər üçün böyük perspektivlər vəd edir.
Ramil QULİYEV
