Vətən müharibəsi başa çatdıqdan sonra Azərbaycan ən yüksək səviyyədə Ermənistanla sülh müqaviləsi üzərində işləməyə, həmçinin sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasına dair müzakirələrin başlamasına hazır olduğunu bəyan edib. Ökləmizin bu mövqeyi bir daha Azərbaycanın regionda sülh, mehriban qonşuluq tərəfdarı olmasının real ifadəsidir.
Azərbaycan bu xüsusda mövqeyini yenidən ən yüksək səviyyədə dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırıb. Belə ki, Prezident İlham Əliyev BMT Baş Assambleyasının 76-cı sessiyasının dövlət və hökumət başçıları səviyyəsində keçirilən ümumi müzakirələr zamanı videoformatda çıxışında yenidən bu məsələyə toxunub. İlham Əliyev qeyd edib ki, münaqişə başa çatdığından Azərbaycan Ermənistanla sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası, bir-birinin suverenliyi və ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı şəkildə tanınması prinsipi əsasında sülh sazişi üzrə danışıqlara başlamağa hazır olduğunu artıq bəyan edib: "Belə bir saziş regionumuzu sülh və əməkdaşlıq regionuna çevirə bilər. Lakin biz hələ də təklifimizlə bağlı Ermənistandan müsbət reaksiya görməmişik". Bununla yanaşı, Prezidentin sözlərinə görə, sülh və əməkdaşlığa xidmət edən sahələrdən biri nəqliyyat layihələri ola bilər: "Bu kontekstdə Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan Muxtar Respublikası və Türkiyə ilə birləşdirəcək Zəngəzur dəhlizi regionumuz üçün yeni imkanlar yaradacaq. Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda yeni reallıqlar yaradıb və hər kəs bunu nəzərə almalıdır. Ermənistan regional əməkdaşlıq və qonşularına qarşı qanunsuz və əsassız ərazi iddiaları arasında seçim etməlidir. Beynəlxalq ictimaiyyət bu mənada müsbət rol oynamalı və sülhün alternativinin olmamasını dərk etmək üçün Ermənistana çağırış etməlidir. Ermənistanda revanşizmin və onun silahlandırılmasının birbaşa və ya dolayı şəkildə dəstəklənməsi cəhdlərinə son qoyulmalıdır. Ümid edirik ki, çoxdan gözlənilən sülh, təhlükəsizlik və sabitlik, nəhayət, Cənubi Qafqazda bərqərar olunacaq. Azərbaycan regional sülhə və inkişafa töhfə verən, onun gücləndirilməsinə xidmət edən ardıcıl səylərini davam edəcəkdir".
Beləliklə, Azərbaycan bir daha ən yüksək səviyyədə sülh müqaviləsinə hazır olduğunu diqqətə çatdırır. Sülh müqaviləsinin imzalanması, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı Azərbaycanın çoxsaylı müraciətlərinə Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən hələ də heç bir müsbət cavab verilməyib. Düzdür, artıq bəzi erməni rəsmiləri sülh müqaviləsinin vacibliyini etiraf edir. Amma konkret olaraq Azərbaycana cavab verilməyib. Eyni zamanda, Ermənistanda sülhı qarşı olab qüvvələr də var. Dünyanın müxtəlif yerlərinə, o cümlədən Rusiya, ABŞ və Fransaya səpələnmiş erməni diasporu, Ermənistanda “Qarabağ klanı”nın təmsilçiləri, eyni zamanda erməni kilsəsi də bu gün Azərbaycanla sülh müqaviləsinə qarşı fəal təbliğat aparır, revanşist mövqe sərgiləyirlər. Bununla onlar ən böyük zərbəni elə erməni xalqına vurmuş olurlar. Çünki Azərbaycanla normal münasibətlər qurulmadan Ermənistan əhalisi səfalət içində yaşamağa məhkumdur. Dünya miqyasında da belə yanaşma hakimdir ki, Cənubi Qafqaz regionunda sülhün bərqərar olması vacibdir. Bunu Ermənistan da qəbul etməli və bilməlidir ki, sülhə, əməkdaşlığa qarşı yönəlmiş istənilən cəhd sonda iflasa məhkumdur. Çünki Ermənistanın Azərbaycana qarşı çıxmaq üçün əvvəlki qaydada nə hərbi gücü, nə də digər potensialı var. Cənubi Qafqazda vəziyyətin sabitləşməsi, əməkdaşlıq əlaqələrinin qurulması, sülhün bərqərar olması üçün regionda maraqlı ölkələr, eləcə də BMT, ATƏT, Avropa İttifaqı, Avropa Şurası və digər beynəlxalq təşkilatlar Ermənistanı Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamağa vadar etməli, bunun üçün rəsmi İrəvana təsir mexanizmlərindən faydalanmalıdırlar. Məhz bu halda Cənubi Qafqaz sabitlik və inkişaf məkanına çevrilə bilər. Ermənistan özü də qəbul etməlidir ki, onun perspektiv inkişafı bilavasitə Azərbaycanla, Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasından, qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələrinin yaradılmasından asılıdır. Bu səbəbdən rəsmi İrəvan Azərbaycanla sülh müqaviləsini imzalamağı, ölkəmizin ərazi bütövlüyünü tanımağı tezləşdirməlidir. Əks təqdirdə ölkənin fiaskosu qaçılmazdır. Sərhədlərin delimitasıyası və demarkasiyası dövlətlərin ərazi bütövlüyünün tanınmasını şərtləndirməklə yanaşı, Azərbaycanla Ermənistan arasında gələcəkdə sərhədyanı ərazilərdəki münaqişə və insidentlərdən sığortalanmaq baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Sülh müqaviləsinin mühüm tərkib hissəsi kimi sərhədlərin razılaşdırılması qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün də olduqca vacibdir. Sülh müqaviləsinin imzalanması, sərhədlərin müəyyən edilməsi, üçtərəfli bəyanatların icrasının təmin edilməsi regionda kommuniksiyaların bərpası prosesini sürətləndirə bilər. Azərbaycan bu prosesdə maraqlıdır və kommuniksiyaların açılması istiqamətində əməli addımlar atır. Ermənistan hakimiyyəti də kommuniksiyaların açılmasının tərəfdarı olduğuğunu bildirir. Lakin indiyə qədər bununla bağlı Ermənistanda heç bir praktiki addım atılmır. Bu mənada, Ermənistan artıq sözdən əmələ keçməlidir. Bu, qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün mühüm başlanğıc ola bilər.
Nahid SALAYEV
