Nəzakət Məmmədova: “Azərbaycanın İrana qarşı sanksiyalarda iştirak etməməsi bizim digər ölkələrlə münasibətlərimizin pisləşməsinə səbəb olmayıb”
Son vaxtlar region ölkələrinin rəsmi təmsilçilərinin dilindən Dağlıq Qarabağ məsələsinin həlli ilə bağlı daha sərrast və konkret ifadələr, təkliflər səslənməyə başlayıb. Əgər əvvəllər həmin ölkələr daha çox neytral münasibət sərgiləməkdə maraqlı olurdularsa, hazırda daha korrekt danışmağa üstünlük verirlər.
Biz adətən Azərbaycana yaxınlığı ilə seçilən ölkə rəsmilərinin dilindən növbətçi diplomatik terminlərin eşidilməsinə adət etmişik. Həmin bəyanatlarda adətən münaqişənin nizama salınması ilə bağlı öhdəlik Ermənistan və Azərbaycanın üzərinə bərabər şəkildə qoyulurdu. Bir neçə gün əvvəl Rusiya təmsilçisi Sergey Lavrov dedi ki, Ermənistan Azərbaycanın konstruktiv təkliflərinə adekvat cavab verməlidir. Bununla da açıq mətnlə ifadə etmiş oldu ki, Ermənistan indiyə qədər qeyri-konstruktiv mövqe ortaya qoyub. Bənzər bir korrekt münasibəti bu günlərdə Azərbaycanda rəsmi səfərdə olan İran İslam Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Məhəmməd Baqeri səsləndirib.
Məhəmməd Baqeri Azərbaycana səfərindən və keçirdiyi görüşlərdən məmnunluğunu ifadə edib. Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı İranın mövqeyini xatırladan Baş Qərargah rəisi bildirib ki, Ermənistan Azərbaycanın tarixi torpaqlarını işğal edib və ölkəsi münaqişənin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində, sülh yolu ilə həllinin tərəfdarıdır.
Məhəmməd Baqeri hər iki ölkənin xalqları arasında böyük tarixə malik əlaqələrin olduğunu bildirib. O, Xəzərin hüquqi statusuna dair Konvensiyanın imzalanmasının ölkələrimiz arasında yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranması baxımından əhəmiyyətini vurğulayıb. Göründüyü kimi, İranın ən ali rəsmilərindən biri altını cızaraq Ermənistanın işğalçı dövlət olduğuna dair fikir səsləndirib. Maraqlıdır ki, o bu mövqeni hansısa diplomatik yanaşma tərzi ilə ortaya qoymayıb, konkret olaraq bildirib ki, Ermənistan Azərbaycanın torpaqlarını işğal edib. Dağlıq Qarabağ probleminin həllində İranın mövqeyinin daha da konkretləşməsi hansı amillərlə bağlıdır və burada Azərbaycan diplomatiyasının rolunu necə dəyərləndirə bilərik?
Politoloq Nəzakət Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İranın mövqeyindəki kardinal dəyişiklik daha çox geopolitik müstəvidə cərəyan edən hadisələr və ölkəmizin yürütdüyü düzgün diplomatik siyasətlə bağlıdır: “Azərbaycan İrana qarşı münasibətdə daim yaxın qonşuluq əlaqələrini öndə tutub. İrana qarşı yönələn sanksiyalarda heç vaxt iştirak etməyib. Azərbaycan dəfələrlə bəyan edib ki, İrana qarşı baş verə biləcək hər hansı hərbi həmlələrdə Azərbaycan öz ərazisindən istifadəyə yol verməyəcək. Qeyd edək ki,
Azərbaycan İrana qarşı yürüdülə biləcək və ABŞ-ın, Qərbin marağında olan təcrid siyasəti üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən ölkədir. ABŞ-ın Böyük Orta Şərq layihəsində adı keçən ölkələrdən biridir. Təkcə Cənubi Azərbaycanda milyonlarla azərbaycanlının yaşaması, İran və Rusiya ilə birbaşa quru və su sərhədinə malik olması Azərbaycanı İran məsələsində ən mühüm ölkəyə çevirir. Məhz bu amilləri Azərbaycan diplomatiyası doğru dəyərləndirməyi bacarıb ki, biz geopolitik məsələdə də Ermənistan kimi çıxılmaz durumda qalmamışıq. Azərbaycanın İrana qarşı sanksiyalarda iştirak etməməsi bizim digər ölkələrlə münasibətlərimizin pisləşməsinə də səbəb olmayıb. Bütün bunlar düzgün şəkildə qəbul edilən və həyata keçirilən doğru xarici siaysətin göstəricisidir. Bunu da müəyyən edən diplomatik kursdur.
Ermənistan artıq ABŞ-Rusiya-Avropa Birliyi oyununa qoşulub və yeri gəldikdə İrana qarşı çıxmaqdan çəkinmir. Azərbaycan isə tarazlığı qoruyub-saxlayır, böyük güclərin rəqabət planlarında iştirak etmir. Azərbaycanın bu mövqeyi Cənubi Qafqazda heç bir gücün, o cümlədən AB-nin möhkəmlənməsinə və buranın geosiyasi savaş poliqonuna çevrilməsinə imkan vermir”.
Politoloqun sözlərinə görə, İranın son zamanlar bu barədə mövqeyini daha aydın, konkret şəkildə bəyan etməsinə gəlincə, yəqin ki, ABŞ sanksiyaları, Ermənistanın ABŞ-ın nəzarətinə keçməsi, gələcəkdə Qərbə inteqrasiya yolu tutmaq ehtimalının böyük olması İranı Azərbaycana münasibətdə daha konkret, ədalətli görünən mövqedən çıxış etməyə sövq edib: “İran elə bir dövlətdir ki, 2500 ildir dövlətçiliyini qoruyub saxlayıb. Lazım gələndə geri çəkilməyi çox yaxşı bacarır. Bu gün regionda İran zəif, bəzi məsələlərdə Azərbaycandan asılıdırsa, Ermənistanı asanlıqla işğalçı adlandıra bilər. Sabah isə sanksiyalar götürüləndə vəziyyət bir xeyli dəyişə bilər.
Bu gün İrana təzyiqlər deyəndə ilk ağıla gələn ABŞ sanksiyaları olsa da, lakin Orta Şərqdə Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, eləcə də bəzi Körfəz ölkələri ABŞ-ın planı əsasında artıq İrana qarşı Suriyada döyüşmək üçün koalisiya yaradırlar.
İranı ağır günlər gözləyə bilər. O, Yaxın Şərqdə yaratdığı "Şiə hilalı"ndan məhrum edilə bilər. Belə olan halda, şimalda Azərbaycan kimi güclü qonşu ilə münasibətləri yaxşı saxlamaq, onun işğala məruz qaldığını bəyan edərək özünün müsəlman dünyasının təəssübkeşi olduğunu islam aləminə sübut etmək İrana çox lazımdır. Biz hazırda bu tendensiyanı müşahidə edirik. İstənilən halda, İranın belə mövqeyi bizim üçün qənaətbəxşdir. Çünki onun Ermənistan və Azərbaycanla birbaşa sərhədləri var, proseslərə təsir imkanları böyükdür. Biz bu mövqeni yalnız bəyanatlarında deyil, əməli fəaliyyətində də görmək istərdik. İşğalçı ölkəyə onun tərəfindən açılan nəfəslik dayansa, bununla Ermənistanı daha konstruktiv olmağa sövq etmək mümkündür”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
