ABŞ və İran arasında münasibətlərin son dövrdə daha da kəskinləşməsi və Vaşinqtonun aktiv hərbi əməliyyatlara hazırlıq görməsi barədə yayılan məlumatlar yaxın tezlikdə cənub sərhədlərimizdə gərgin bir vəziyyətin hökm sürəcəyini deməyə əsas verir. Artıq çoxsaylı beynəlxalq media orqanları belə əməliyyatların qaçılmaz olmasına dair yeni xəbərlər də yaymaqdadır.
Məsələn, “The New York Times” qəzetinin yazdığına görə, ABŞ prezidenti Donald Trampın milli təhlükəsizlik müşaviri Con Boltonun yürütdüyü hərbi siyasət İranla münaqişəni sürətləndirə bilər, həm də prezidentin amerikalı hərbçiləri Suriyadan çıxarmaqla Yaxın Şərqdə təsir vasitələrini itirdiyi bir məqamda. Qəzet daha sonra yazır: “Cənab Boltonun göstərişilə Milli Təhlükəsizlik Şurası ötən il Pentaqondan xahiş edib ki, İranı vurmaq üçün Ağ Evə hərbi variantlar təklif etsin. Müdafiə Departamenti və aparıcı rəsmilərin sözlərinə görə, bu xahiş o vaxtkı müdafiə naziri Ceyms Mettisi və digər rəsmiləri əndişələndirib.
“The Wall Street Journal” da ilk dəfə yazmışdı ki, Boltonun xahişinə cavab olaraq Pentaqon bir neçə ümumi variant təklif edib. Variantlardan biri kimi sərhədin o tayında İranın hərbi obyektinə raket zərbəsi endirmək təklif olunurdu. Bolton administrasiyanın İrana təcrid və təzyiq siyasətini gücləndirməsi İran liderlərinə düşmənçiliyi sərgiləyir, onun Buş administrasiyasında çalışdığı günləri yada salır. Bolton vəzifədə olmadığı müddətdə İrana hərbi hücumlara, rejim dəyişikliyinə çağırmışdı”,. Baş verənlərlə bağlı Rusiyanın “rosbalt.ru” portalı bildirir ki, ABŞ İrana qarşı hərbi əməliyyat xatirinə Suriyanı atır: “Vaşinqton artıq Avropa Birliyi, Rusiya, Çin və Yaponiyanı Yaxın Şərqdə böyük münaqişəyə hazırlayır. Bunun üçün ABŞ Türkiyənin Suryiada kürdlərə hücum etməsinə də qarşıdır. Çünki İran əməliyyatlarında kürdlərdən dəstək almaq istəyir. Görünür, amerikalıların Suryiada onsuz da taleyin ixtiyarına buraxdığı dost kürdlərə yazığı gəlməkdən daha çox, İranla hərbi münaqişə halında öz əməliyyat meydanları və arxa cəbhəyə görə narahat olurlar. İran mövzusu üzrə ziddiyyətlər də keçən ilin sonunda ABŞ müdafiə nazirinin dəyişdirilməsi səbəblərindən biri olub. Sonralar isə məlumat meydana çıxıb ki, ABŞ Dövlət Departamenti Səudiyyə Ərəbistanının fəal dəstəyi ilə bu savaşda amerikalılar və NATO-nun müttəfiqi ola biləsi ərəb dövlətlərindən böyük hərbi blok düzəltməyə artıq praktik olaraq nail olub.
Düzdür, İran rejimilə “nüvə sazişi” və onun beynəlxalq sanksiyalar rejimindən çıxarılması uğrunda çıxış edən Fransa, Almaniya və Avropanın başqa ölkələrinin daxil olduğu bütün Şimali Atlantika alyansının bu savaşı dəstəkləyib-dəstəkləməyəciyinə böyük şübhə var. Görünür, Donald Tramp və çevrəsinin ən yaxın vaxtlarda iranlılarla vuruşmaqda ciddi niyyətləri var. Son hadisələr və onların bəyanatları tutuşdurulsa görünər ki, təkcə bütün böyük Yaxın Şərqi deyil, həm də Avropa Birliyi, Rusiya, Çin və Yaponiyanı da buna hazırlayırlar. İran neftində çox ölkələrin marağı var, eynilə də xeyli dövlət strateji önəmli Fars körfəzi bölgəsində istənilən savaşa qarşı çıxır. Amma ABŞ-ın hamı üçün bir arqumenti tapılır.
Amma görünür, ABŞ hərbi rəhbərliyi ölkənin siyasi administrasiyasının nikbinliyinə ortaq olmur. Axı Boltonun sorğusu mətbuata, şübhəsiz, Pentaqonun özündən “sızılıb”. Müdafiə naziri Ceyms Mettisin istefası hərbi əməliyyatların başlanması haqda siyasi qərar qəbulunu sadələşdirib. Lakin Yaxın Şərqdə böyük savaşın ABŞ üçün ziyanlı, ya da hətta gücü çatmayacaq olduğunu hesab edənlərin xəlvəti müxalifliyi saxlanır. Və indi artıq məsələ bundadır ki, bu peşə müxalifəti birinci növbədə Demokratlar Partiyanın simasında siyasi müxalifətlə birgə Donald Trampın çevrəsindəki Bolton kimi radikalları durdura biləcəkmi? Əgər alınmasa, dünya bazarlarında enerji daşıyıcıları qiymətlərinin kəskin artımına gətirəcək böyük savaş olduqca ağlabatandır. Hər halda, Ağ Ev “Tehranın üstünə!” komandası verərsə, dünyada durumun necə gəlişəcəyini öncədən söyləməkdən fərqli olaraq bu artımı proqnozlaşdırmaq əsla çətin deyil".
Digər ingilisddilli "The Intercept" nəşri də bildirir ki, artıq Con Bolton ABŞ rəhbərliyində ciddi bir güc əldə edib və ABŞ-ı İranla müharibəyə təhrik edir: "ABŞ-ın sabiq müdafiə naziri Ceyms Mettis Bolton haqqında danışarkən onu "şeytanın vücud tapmış halı" kimi qiymətləndirilib. Belə ki, Tramp hökumətində təmsil olunan və Con Boltonla mübahisəsi düşmüş bir çox insan öz vəzifəsini itirsə də, Bolton hələ də vəzifəsində qalır və boşalan yerlərə İrana qarşı müharibəni dəstəkləyən şəxslərin gətirilməsini təmin edir. Bolton İraqın 2002-ci ildə əsassız nüvə silahı iddiaları ilə işğal edilməsində əsas aktorlardan biri olub və bu səbəbdən yüz minlərlə iraqlının qətl edilməsində payı var". Boltonun İrana qarşı açıqlamaları ilə tanınan şəxslərlə əməkdaşlıq etdiyini qeyd edən nəşrə görə, milli təhülkəsizlik müşaviri rəhbərlik daxilində müharibəyə qarşı olan şəxsləri zərərsizləşdirirək, yaxın zamanda ABŞ-ın İrana qarşı müharibəyə başlamasına nail ola bilər.
Nahid SALAYEV
