Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində Azərbaycanın genişmiqyaslı fəaliyyəti işğalçı Ermənistanın bu məsələdə manevr imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə daralması ilə müşayiət olunmaqdadır. İstər hərbi, istər diplomatik, istər iqtisadi, istərsə də digər mühüm müstəvilərdə Azərbaycanın Ermənistana təzyiqlərinin artan xətt üzrə inkişaf etməsi düşmən ölkədə tənəzzülün daha dinakmik xarakter almasına gətirib çıxarmaqdadır.
Aydındır ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində İrəvan yaxın tezlikdə müvafiq addımlar atmasa, Azərbaycanın təzyiqləri daha şiddətli xarakter daşıyacaq. Bunu Nazirlər Kabinetinin 2018-ci ilin sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında çıxışı zamanı Prezident İlham Əliyev də xüsusi olaraq diqqətə çatdırıb.
Öncə Ermənistanda iyirmi il hakimiyyəti qanunsuz şəkildə zəbt etmiş kriminal xunta rejiminin süqutunda Azərbaycanın bu ölkəyə qarşı təcrid siyasətinin mühüm rol oynadığını vurğulayın dövlət başçısı qeyd edib: “Mən dəfələrlə bunu bildirmişəm, bir daha demək istəyirəm ki, Ermənistanı bu ağır böhranlı vəziyyətdən çıxarmaq üçün bir yol var, o da Azərbaycanla münasibətləri normallaşdırmaqdır. Biz buna hazırıq. Ancaq əlbəttə ki, buna nail olmaq üçün bir şərt var - Ermənistan silahlı qüvvələri işğal edilmiş torpaqlardan çıxarılmalıdır”. Bu xəbərdarlıq fonunda indi seçim erməni tərəfindədir. Düşmən düşdüyü təcrid vəziyyətindən xilas olmaq üçün ya Azərbaycanla münasibətlərini normal hala gətirməli, ya da ölkəmizin daha sarsıdıcı zərbələriən hazır olmalıdır. Təbii ki, söhbət burada ilk olaraq hərbi zərbələrdən gedir. Elə Prezident İlham Əliyevin Nazirlər Kabinetinin iclasında Azərbaycanın hərbi gücünü, aldığı yeni müasir texnikaları düşmənə xatırlatması da bu mənada təsdaüfi deyil. Bu xüsusda dövlət başçısı qeyd edib: “Biz keçən il, əlbəttə ki, hərbi potensialımıza böyük diqqət göstərmişik və bu sahədə böyük nailiyyətlər var. Bizim ordumuzun döyüş qabiliyyəti artır və Naxçıvan əməliyyatı bunu əyani şəkildə sübut edib. Uğurlu Naxçıvan əməliyyatı nəticəsində biz 11 min hektar torpağa tam nəzarət edirik. Bu çox uğurlu əməliyyat idi. Eyni zamanda, əldə edilmiş yüksəkliklər strateji xarakter daşıyır. Bu yüksəkliklər Ermənistanı Dağlıq Qarabağla birləşdirən yola tam nəzarət etmək üçün bizə imkan yaradır. Yəni bu hadisə - Naxçıvan əməliyyatı bir daha onu göstərir ki, Azərbaycan xalqı və dövləti heç vaxt işğalla barışmayacaq və öz ərazi bütövlüyünü istənilən yolla bərpa edəcək. Sadəcə, danışıqlara ümid olduğu üçün biz danışıqlar yolunu hələ ki, əsas vasitə kimi görürük. Ancaq eyni zamanda, hərbi gücümüzü də artırırıq… Biz keçən il ordumuzun maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi ilə bağlı çox böyük işlər gördük. İki dəfə keçirilən hərbi paradda biz texnikamızın bir hissəsini nümayiş etdirdik. Mən onların arasında, əlbəttə ki, xüsusilə uzaqmənzilli “Polonez” və “LORA” raket sistemlərini qeyd etmək istərdim. Qarşı tərəfin bu sistemlərə qarşı heç bir müdafiə imkanı yoxdur. Bu sistemlər 300 kilometr və ondan çox məsafəni qət edərək çox yüksək dəqiqliklə və böyük dağıdıcı qüvvə ilə istənilən hərbi hədəfi məhv edə bilər. Mən bir daha demək istəyirəm, düşmənin elə bir hərbi hədəfi yoxdur ki, biz onu dəqiqliklə məhv edə bilməyək”.
Beləliklə, Ermənistana ən yüksək səviyyədə xəbərdarlıq olunur ki, artıq Qarabağ münaqişəsinin dinc müstəvidə həlli üçün real addımlar atsın. Əks təqdirdə Azərbaycan düşməni buna güc yolu ilə vadar etmək üçün bütün vasitə və imkanlara malikdir. Bunu ehtiyatda olan polkovnik Şair Ramaldanov da vurğulayır. Onun sözlərinə görə, 2018-ci ildə hərbi sahədə əldə olunan nailiyyətlər Qarabağ probleminin qısa zamanda Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinə mühüm töhfə verəcək. O bildirib ki, Ali Baş Komandan dəfələrlə bütün çıxışlarında Azərbaycan ordusunun vəziyyətini yüksək qiymətləndirib: “Azərbaycan ordusu daim yeni texnika və müasir silahlarla təchiz olunur. Bu gün hərbi mütəxəssislərimiz NATO və MDB üzrə bütün tədbirlərdə yüksək səviyyədə iştirak edirlər. Tez-tez Azərbaycana səfər edən NATO generalları mütəxəssislərimizin sülhməramlı qüvvələrin tərkibində xidmətini yüksək qiymətləndirirlər. Baxın, 20 nəfərdən başlayan sülhməramlılarımızın sayı hazırda 120-dən yuxarıdır. Bununla bağlı ildən-ilə Azərbaycana müraciətlər artır. Bundan başqa, 20-25 şəxsi heyətin iştirakı ilə keçirilən irimiqyaslı təlimlər Azərbaycanda xeyli peşəkar sərkərdələrin olmasından və ordumuzun peşəkarlığından xəbər verir”. Polkovnik qeyd edib ki, Azərbaycan heç vaxt ərazilərinin erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğalı ilə barışmayacaq: “2018-ci ildə ordumuz bir sıra uğurlara imza atdı. Xüsusilə də 2018-ci ildə Naxçıvan əməliyyatı nəticəsində 11 min hektar torpağa tam nəzarət bərpa olundu. Əminəm ki, bu uğurlar 2019-cu ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin daha da inkişaf etməsinə və Dağlıq Qarabağ məsələsinin qısa bir zamanda Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinə mühüm töhfə verəcək”.
Aydındır ki, bütün bunlar erməni tərəfinə də yaxşı məlumdur. Elə bu xüsusda erməni ekspert Armen Karapetyanın açıqlamaları xüsusi diqqət cəlb edirö O etiraf edir ki, son illərdə Azərbaycan həm iqtisadi, həm də hərbi cəhətdən xeyli güclənib: “Biz isə əhalinin Ermənistanı tərk etməsi səbəbindən xeyli zəifləmişik. Bütün bunları nəzərə alaraq, bizə yalnız danışıq prosesinə güvənmək qalır. Bugünkü vəziyyətdə bu ən optimal və ağlabatan həllə gətirə biləcək yoldur. Bəli, bəzi güzəştlər etmək məcburiyyətindəyik, bu realdır. Hazırda ermənilər üçün çətin olan bir vəziyyətdə mən bundan real yol görmürəm”. Eyni mövqeni digər erməni ekspert Sarkis Artsruni də bölüşür. O vurğulayır ki, Azərbaycandan fərqli olaraq, Ermənistan hərbi müstəvidə xeyli zəifdir. Ekspert diqqətə çatdırır ki, hələ cəbhədə hər hansı genişmiqyaslı əməliyyatlar getmədən belə erməni ordusunda əsgər itkisi ilə bağlı statistika dəhşətli mənzərəni üzə çıxarır. Onun sözlərinə görə, ötən il təmas xəttində atəşkəsə ciddi şəkildə riayət edilirdi, lakin buna baxmayaraq, erməni ordusunda itkilərin sayı kifayət qədərdir: “Bu fakt olduqca həyəcanlıdır, çünki inqilabdan sonra faktiki olaraq orduda keyfiyyət dəyişikliyi olmadı. Hətta Nikol Paşinyan bu mövzuda bir neçə dəfə danışsa da, dəyişən heç nə yoxdur. Əlbəttə, dünyanın heç bir ordusu fors-major situasiyalardan sığortalanmayıb, amma bizim orduda vəziyyət sadəcə dəhşətlidir. Statistika göstərir ki, bizim ordumuzda hətta inqilabdan sonra da problemlər həll edilməyib. Artan itkilər isə orduya çağırışçı sayı ilə bağlı problemlərin yaşandığı bir vaxtda baş verir. Digər tərəfdən, ordunu biz müasir silahlarla da təmin edə bilmirik. Azərbaycanda isə tamam əks vəziyyət müşahidə olunur. Bax, bundan çox ehtiyat etmək lazımdır”. Ümumiyyətlə, erməni tərəfdə bu qəbildən olan etirafların sayının sürətlə artması aydın müşahidə olunur. Bütün bunlardan mövcud Ermənistan hakimiyyətinin də lazımi nəticələr çıxararaq Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc müstəvidə həlli istiqamətində zəruri addımlar atması düşmən ölkənin özü üçün olduqca önəmli sayılır.
Azərbaycan, hələ ki, Ermənistan rəhbərliyinin Qarabağ münaqişəsini qan tökmədən həllinə aparacaq yolda müvafiq addımlar atacağına ümidlə yanaşır. Amma bu ümidlər özünü doğrultmasa, onda güc tətbiqi qaçılmaz olacaq. Bu varinatda da ciddi hazırlıq görən Azərbaycanın öz ordusunu hazırda intensiv şəkildə inkişaf etdirməsi, modernləşdirməsi tamamilə təbii xarakter daşıyır. Yəni Azərbaycan işğala məruz qalan bir dövlət kimi prioritet olaraq ordu quruculuğu məsələlərinə diqqətlə yanaşır. Ancaq Ermənistanda vəziyyət tamamilə fərqlidir. Bu ölkədə cəmiyyətin Qarabağ problemi ilə bağlı mövqeyi, 1990-cı illərin əvvəllərindən fərqli olaraq, əsaslı surətdə dəyişib. Böyük əksəriyyət artıq çəkinmədən, aşkar şəkildə bəyan edir ki, Qarabağ Ermənistana məxsus deyil. Real vəziyyət həm də onu göstərir ki, erməni gənclərini də bu problemə heç bir mənəvi-hüquqi tellər bağlamır. Təsadüfi deyil ki, Qarabağa zorla göndərilən erməni gəncləri buradan qaçmağa çalışır. Çünki onlar, bir qayda olaraq, baxımsız qalır, mənəvi və fiziki təzyiqlər altında təhqir olunur, əksər məqamlarda isə rejimin qurbanına çevrilirlər. Onlar yad torpaqlarda xidmət etdiklərini və bunun əvvəl-axır Ermənistan tərəfinin fiaskosu ilə nəticələnəcəyini yaxşı anlayırlar. Artıq sirr deyil ki, Ermənistan cəmiyyətini, ailələrini, analarını narahat edən məsələ övladlarının məcburi surətdə Dağlıq Qarabağa göndərilməsidir. Onlar övladlarının Qarabağa göndərilməsini istəmirlər. Ona görə də erməni əhalisinin mütərəqqi düşüncəli, uzaqgörən qismi Qarabağ problemini öz xalqı üçün artıq yük sayır. Ermənistanda işsizlik səviyyəsinin günbəgün artması, iqtisadi tənəzzül, əhalinin ölkəni, o cümlədən işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ bölgəsini tərk edərək xaricə qaçması ermənilərin daha acınacaqlı vəziyyətə düşməsinə gətirib çıxarır. Bu cür ağır iqtisadi, siyasi və sosial vəziyyətdə olan dövlətin ordusunun zəif olması da məntiqi xarakter daşıyır. Bu fonda Azərbaycan əsgərinin düşmən üzərində kifayət qədər mənəvi və psixoloji üstünlüyü də özünü aydın surətdə büruzə verir. Eyni zamanda, ordunun döyüş hazırlığı səviyyəsinin artırılması, onun müasir hərbi texnika və vasitələrlə gücləndirilməsi də düşmən üzərində üstünlüyümüzü artıran mühüm fatkorlardandır. Buna görədir ki, Ermənistan tərəfi Azərbaycanın təsir vasitələrindən, hərbi potensialından, ordusunun döyüş imkanlarından qorxur və ehtiyatlanır. Bu amil düşmən tərəfdə sözün həqiqi mənasında vahimə və xof yaradır. Belə xof və qorxudan qurtulmaq üçün isə düşmənin artıq Qarabağ məsələsində nəticə verən real addımlar atması zəruridir, əks təqdirdə düşmən buna güc yolu ilə vadar ediləcək.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
