Rusiyanın çoxsaylı xəbərdarlıq və narazılıqlarına baxmayaraq, Ermənistan bu ölkə ilə münasibətlərini əvvəlki qaydada qurmaq niyyətində deyil. Bunu parlamentdə hakim “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının üzvlərinin açıqlamaları da təsdiq edir. Müdafiə Komissiyasının üzvü, keçmiş müdafiə nazirinin müavini Qaqik Melkonyan Ermənistan-Rusiya münasibətlərindəki gərginliyin səbəbləri barədə danışarkən olduqca maraqlı açıalmalar verib.
Onun dedilklərindən belə çıxır ki, İrəvan daha Moskva tərəfindən idarə olunmaq istəmir: “Rusiyada dövlətimizin əvvəlki kimi olmasını istəyirlər. Yəni bizim yerimizə Rusiya hakimiyyəti qərar verəcək. Amma biz istəyirik ki, ölkəmiz üçün özümüz qərarlar verək”. Bir daha xatırladaq ki, son zamanlar Ermənistanla onun strateji müttəfiqi Rusiya arasında münasibətlər kəskin şəkildə pisləşib. Ötən həftə Moskva Ermənistan səfirini Xarici İşlər Nazirliyinə çağıraraq, erməni-amerikan hərbi təlimlərindən və İrəvanın Rusiya lideri Vladimir Putinin Ermənistana gələcəyi təqdirdə həbsini nəzərdə tutan Roma Statutunu ratifikasiya etmək planlarından narazılığını ifadə edib. Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın həyat yoldaşı Anna Akopyanın Kiyevə səfəri və Ukraynaya humanitar yardımın göstərilməsi, Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanı təhqir edən açıqlama verməsi kontekstində səfir Vaqarşak Arutyunyana etiraz notası təqdim edilib. Bu gərginlik fonunda baş nazir Paşinyan ötən həftə ABŞ və İran da daxil olmaqla 5 ölkənin liderləri ilə telefon danışıqları apararaq Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki vəziyyəti müzakirə edib. Müttəfiq ölkənin lideri, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə mümkün söhbət barədə heç bir məlumat verilməyib ki, bu da Paşinyanın Putinə zəng etmədiyi qənaətini yaradır. Düzdür, Paşinyan Ermənistanın İctimai Televiziyasına müsahibəsində iddia edir ki, Azərbaycan-Ermənistan şərti sərhəddində vəziyyətlə bağlı ilk zənglər Rusiya prezidenti Vladimir Putinə edilib və sərhəddəki durumdan xəbərdar edilib: “Bu zənglərin məqsədi vəziyyətdən xəbərdar olmayan və ya çox böyük ehtimalkı bəzi nüanslardan xəbərsiz olan tərəflərə məlumat ötürmək idi. Şübhəsiz ki, Rusiya Federasiyasiyasının prezidenti vəziyyət haqda məlumatlandırılıb”. Amma maraqlıdır ki, belə zəngin olması barədə nə Rusiya, nə də Ermənistan tərəfindən heç bir rəsmi məlumat verilməyib. Halbuki, Paşinyanın digər zəngləri barədə rəsmi məlumatlar var. Bu səbəbdən hesab edilir ki, əslində, Paşinyan yalan danışır. Nikol Paşinyan Ermənistanın Roma Statunun ratifikasiyası prosesindən də danışıb. O, bu prosesin Ermənistan-Rusiya münasibətlərinə qətiyyən aidiyyəti olmadığını vurğulayıb: “Təəssüf ki, Rusiya və Haaqa Cinayət Məhkəməsi kontekstində ratifikasiya prosesi pis vaxta təsadüf etdi. Bu proses heç də Ermənistan-Rusiya münasibətləri ilə bağlı deyil”. Xatırladaq ki, cari ilin martın 24-də Ermənistanın Konstitusiya Məhkəməsi Roma statutunun ölkə Konstitusiyasına uyğunluğu barədə rəy verib. Rusiyanın xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, sentyabrın 1-də bu sənədi ratifikasiya etmək üçün Ermənistan parlamentinə göndərilib. Ermənistan bu statutunu 2004-cü ildə imzalasa da ratifikasiya etməmişdi. Martın 17-də Haaqa məhkəməsi Vladimir Putinin Ukrayna ərazisində törətdiyi hərbi cinayətlərə görə onun həbsinə order verib. Qaydaya görə, Roma Statutunu imzalamış ölkələr Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin orderini icra etməyə məcburdurlar. Paşinyanın siyasi komandasının üzvü Qaqik Melkonyan bununla bağlı qeyd edib: “Parlamentdə Roma Statutu təsdiq olunacaq. Rusiyanın narazılığı əhəmiyyət kəsb etmir. Ola bilsin ki, indiki halda sərhəddəki vəziyyətlə bağlı da Rusiyaya müraciət etməyn əsası yoxdur. Məncə, buna səbəb odur ki, biz müraciət etmişik, lakin nə KTMT, nə də müttəfiq dövlətimiz cavab verməyib. Dedilər ki, bunlar sərhəd döyüşləridir. Onlarla əlaqə saxlamağın mənası yoxdur”.
Bu arada xatırladaq ki, Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov Ermənistanda başlayan erməni-amerikan hərbi təlimləri ilə bağlı bir daha təəssüfləndiyini bildirib. Sergey Lavrov qeyd edib ki, İrəvanın KTMT hərbi təlimlərindən imtina etmək və öz ərazisində ABŞ-la birgə hərbi təlimlər keçirmək qərarı onu təəccübləndirib. Hökumətyönlü erməni deputat Qaqik Melkonyan buna da etiraz edərək bildirib ki, Lavrovun sözləri əsas götürülməməlidir, çünki Rusiya XİN rəhbəri heç vaxt ermənipərəst həll yolları təklif etmir: “O Lavrov daim ölkəmizi məhvə sürükləmək istəyir. Onun planlarını görmüsünüzmü? Necə deyə bilərsiniz ki, onlar ermənipərəstdirlər...”. Melkonyan bildirib ki, Ermənistan yeni dostlar axtarmalıdır. Onun sözlərinə görə, indiyə qədər Ermənistan həmişə Rusiyaya arxalanıb, bu arada Rusiya elə şərait yaradıb ki, ya Rusiya, ya da Türkiyə olmalıdır: “Biz həmişə Rusiyanın xeyrinə seçim etmişik. Biz özümüzü sona qədər Rusiyaya həsr etdik. Amma axırda başqa ölkələr də var... Biz başqa ölkələrlə də dost olmalıyıq. İndi biz Hindistanla, Avropa ölkələri ilə, ABŞ-la, İranla dost olmağa başlayırıq”. Melkonyan Ermənistanda başlayan və Rusiyanın narahatlığını ifadə etdiyi erməni-amerikan hərbi təlimlərini necə dəyərləndirməsi ilə bağlı sualını da cavablandırıb. “Təlimləri kiminlə keçirəcəyimizə qərar veririk. Kiminlə qərar veririksə, onunla keçiririk. Qoy başqaları nə istəsələr, düşünsünlər”. “Rossiya seqodnya” media qrupunun baş direktoru Dmitri Kiselyov bunlar fonunda maraqlı fikirlər səsləndirib. O qeyd edib ki, Ermənistan açıq şəkildə Rusiya ilə münasibətləri gərginləşdirməyə doğru gedir. Təəssüf ki, bundan yaxşı heç nə çıxmayacaq: “Ermənistan öz müttəfiqindən uzaqlaşmağa və Ukrayna böhranında nümayiş etdirdiyi neytrallıqdan imtina etməyə qərar verib. Ermənistan bununla Moskvanın tərəfində olmadığını açıq şəkildə bəyan edir. Sonra isə daha artığı - Ermənistanda ABŞ-ın birgə “Qartal tərəfdaşlığı 2023” hərbi təlimi başlayır. Amma ilin əvvəlində Ermənistan öz ərazisində KTMT-nin planlaşdırılmış təliminin keçirilməsindən imtina etdi. Kreml narahat oldu. Bizim Xarici İşlər Nazirliyi çox uzun müddətdir ki, Ermənistanla münasibətdə etiraz notası ilə çıxış etməyib. Nə vaxtsa, belə bir şey heç olubmu? Etiraz notası səfirə təqdim olundu və Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyanın 6 sentyabrda Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın haqqında işlətdiyi təhqiramiz ifadələrin qəbuledilməz olduğu elan edildi. Bundan sonra hara kimi davam edəcək? Bu yolda Ermənistan üçün qələbə yoxdur. Paşinyan telefonla Blinkenlə danışıb. Ancaq amerikalılar Ermənistanı xəritədə tapacaq və ayaqlarını siləcəklər”.
Tahir TAĞIYEV
