İrəvanla Moskva arasında onsuz da gərgin olan münasibətlər özünün yeni mərhələsinə qədəm qoyur. Elə bu fonda son bir neçə gündə ikitərəfli ittihamlar daha çox eşidilir. Rəsmi Moskva artıq birbaşa olaraq Rusiya prezidentinin mətbuat katibi səviyyəsində Ermənistanın baş nazirinin Rusiya sülhməramlılarının onlara həvalə edilmiş missiyanı yerinə yetirməməsi və Kremlin regionu tərk etməsi barədə bəyanatına reaksiya verib.
Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bildirib ki, Kreml Nikol Paşinyanın bəyanatları, o cümlədən Qarabağda sülhməramlı missiyanın uğursuzluğu ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərlə razılaşmır: “Rusiya bu regionun tamamilə ayrılmaz hissəsidir, ona görə də heç yerə gedə bilməz. Rusiya Ermənistanı tərk edə bilməz. Və unutmayaq ki, Rusiyada yaşayan ermənilər faktiki olaraq Ermənistanda olduğundan daha çoxdur, onların əksəriyyəti ölkəmizin, Rusiya Federasiyasının tamamilə nümunəvi və vətənpərvər vətəndaşlarıdır”.
Kreml sözçüsü bildirib ki, Rusiya regionda vəziyyətin sabitləşməsi və münaqişələrin həllində ardıcıl və çox mühüm rol oynamaqda davam edir və Moskva bu rolu davam etdirəcək. Eyni zamanda, Peskov regionun bütün dövlətlərinin 2020-ci il üçtərəfli sazişlərə sadiq qalmasını vacib hesab edib. Digər tərəfdən isə Moskva yaranmış vəziyyətə görə Paşinyan hökumətini günahlandırır və bunun Ermənistanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımasının nəticəsi olduğunu bildirir. Bu ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova da Ermənistan hakimiyyətini, xüsusən də baş naziri açıq şəkildə sərt tənqid etmək fürsətini əldən verməyib. Moskvanın rəsmi nümayəndəsinin qəzəbinə səbəb Nikol Paşinyanın “təhlükəsizlik sahəsində yalnız bir yerdən asılı olmaq və ya ona bağlı olmaq özlüyündə strateji səhvdir” deməsi olub. Zaxarova keçirdiyi brifinqdə Paşinyanı öz məsuliyyətini kiminsə üzərinə yıxmamağa çağırıb: “Ermənistan baş naziri tərəfindən son günlər çox şeylər deyilib. Düşünürəm ki, bütün bu bəyanatları yekunlaşdırsaq, deyə bilərik ki, öz addımlarınıza cavab verməlisiz, gühahkarlar axtarmalı deyilsiz. Məsuliyyət daşımaq lazımdır. Öz məsuliyyətinizi kiminsə üzərinə yıxmamalısınız. Ona görə də, siyasətçinin, dövlət xadiminin, yoldan keçən adamdan, öz ölkəsinin milli maraqlarını düşünməyəndən fərqi var. Bir daha qeyd edirəm ki, öz addımlarına görə cavab vermək qabiliyyətinə malik olmaq lazımdır. Əks təqdirdə, bu bir az “pis rəqqasın hekayəsi”nə bənzəyir”. Ermənistan rəsmilərinin Rusiya əleyhinə səsləndirdiyi bəyanatlara münasibət bildirərkən Mariya Zaxarova bunun qəbuledilməz olduğunu da vurğulayıb: “Ermənistan rəsmiləri Rusiyanın sayəsində nə qədər erməninin xilas olduğunu çox yaxşı bilirlər. Bu cür bəyanatları verənlər bəyəm bilmirlər ki, nə qədər Ermənistan vətəndaşını Moskvanın sayəsində xilas etmək mümkün olub? Bu, bəyəm belə deyil? Bəyəm bu barədə Ermənistanda bilmirlər? Əlbəttə ki, bilirlər. Bəs, onda indi bu, nəyə görə unudulur? Bütün bunlar onilliklər ərzində baş verib. Regionda çoxlu sayda baş vermiş gərginliyi məhz Moskva və birbaşa bizim ölkəmizin prezidenti Vladimir Putin tərəfindən söndürmək mümkün olub. Nə əcəb İrəvanda bunu bilmirlər?! Əlbəttə ki, bilirlər. Bəs, onda niyə görə onlar belə bəyanatlar səsləndirirlər?! Onlar tarixi yenidən yazmaq istəyirlər? Bu, alınmayacaq. Ona görə ki erməni xalqı öz tarixini çox yaxşı bilir. Həm yeni, həm də əsrlik tarixini... Bizim ölkənin erməni xalqının və Ermənistanın taleyindəki rolunu da çox yaxşı bilir”.
O, Laçın yolu ilə bağlı da erməni tərəfinin ittihamlarına cavab verib. Qeyd edib ki, Rusiya Ağdam-Xankəndi marşrutu ilə humanitar yüklərin maneəsiz şəkildə regiona çatdırılmasının tərəfdarıdır. Onun sözlərinə görə, məlum məsələ Rusiya XİN-in Azərbaycan-Ermənistan normallaşması üsrə xüsusi nümayəndəsi İqor Xovayevin İrəvan səfərində ətraflı müzakirə olunub: “Bu günlərdə o Bakıdadır. Onun azərbaycanlı tərəfdaşlarımızla müvafiq məsləhətləşmələri planlaşdırılıb. Biz Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin kompleks üçtərəfli razılaşmaları əsasında hərəkət edirik. Biz humanitar yardımın maneəsiz olaraq həm Laçın, həm də Ağdam marşrutu ilə regiona çatdırılmasının tərəfdarıyıq və məlum məsələnin lazımsız siyasiləşdirilməməsinə çağırırıq”. Buna paralel olaraq Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistan hökumətinin Roma statutunu parlamentə ratifikasiya üçün göndərməsinə münasibət bildirib. Mariya Zaxarova rəsmi İrəvanın bu addımının Rusiya-Ermənistan münasibətlərinə necə təsir edəcəyi ilə bağlı suala cavab verib, bildirib ki, Rusiya Ermənistan tərəfindən bu haqda izahat istəyib: “İrəvanın təqdim edəcəyi cavabın məzmunundan çıxış edərək gələcək addımlarımızı müəyyən edəcəyik”. Qeyd edək ki, Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Rusiya prezidenti Vladimir Putini Ukrayna ərazisində müharibə cinayətlərində ittiham edərək barəsində qərar çıxarıb. Ermənistan parlamenti sənədi ratifikasiya edəcəyi təqdirdə, İrəvan Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin qərarını icra etmək öhdəliyi götürür. Bu isə o deməkdir ki, Putin Ermənistana səfər edərsə, həbs olunaraq aidiyyəti üzrə təhvil verilməlidir. Bununla yanaşı, Zaxarova Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyanın onun dediklərini absurd adlandırmasına münasibət bildirib: “Bəs, mənim Ermənistanın Qarabağı Azərbaycan ərazisi kimi tanıması haqda sözlərimi o, necə adlandırıb? Bu birincisi, o da sualdır. İkincisi isə, mənə elə gəlir ki, bu publik ritorika kobudluğa bənzəyir, Ermənistanın siyasi xadimlərinə yaraşmır. Əgər onlar ekspertlər səviyyəsində, siyasi səviyyədə danışmaq istəyirlərsə, bizim Ermənistanla bütün istiqamətlər üzrə yaxşı kanallarımız var. Mən başa düşürəm, Ermənistanda hər kəsin rolu əvvəlcədən yazılıb. Kim nə deməlidi, necə deməlidir. Lakin mən hesab edirəm ki, bu, Ermənistan cəmiyyətini təmsil edən insanlara başucalığı gətirmir, hansı ki, bu cür ifadələrdən istifadə edir. Biz isə bunları son zamanlar çox eşidirik”. Xatırladaq ki, daha əvvəl Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan erməni İTV-sinə müsahibəsində Zaxarovanın Laçın ylundakı hazırkı vəziyyətin Ermənistanın Qarabağı Azərbaycanın ərazisi kimi tanımasının nəticəsi barədə dediklərini absurd adlandırıb, amma özü də çox absurd mövqe sərgiləyib. Deyib ki, təkcə İrəvan yox, Rusiya tərəfi də Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyıb, bunu Putin müharibədən sonrakı müsahibəsində dilə gətirib. Beləliklə, İrəvanla Moskva arasında gərginlik artıq rəsmi müstəvidə də özünü qabarıq büruzə verir. Rusiyalı politoloq, Cənubi Qafqaz üzrə ekspert Vitali Arkov qeyd edir ki, əslində, indi Ermənistan Qərblə oynayır və fikirləşir ki, Qərbin köməyi ilə İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra yaranmış şərtləri üstələmək mümkün olar: “Müqaviləni ləğv etmək istəyir. Ona görə də Ermənistan Azərbaycana beynəlxalq təzyiqləri artırmaq üçün əlavə olaraq “təhlükəsiz oynamaq” və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutu mexanizmindən istifadə etmək qərarına gəlib. Amma İrəvan odla oynayır. Qarşılarına utopik məqsədlər qoyurlar, Qarabağın bir hissəsini Ermənistana saxlamaq istəyirlər. Amma finalda Qarabağı tamamilə itirəcəklər, Ermənistanın buna necə yaxınlaşdığını görürük”. Ekspertin fikrincə, Paşinyanın antirusiya bəyanatlarında məqsəd Qərblə eyni oyundur: “Aydın məsələdir ki, Paşinyan Qarabağda rusların əvəzinə fransız sülhməramlıları görmək istərdi, amma cənab Əliyevə orada onlar lazım deyil. Yeri gəlmişkən, radikal separatçılarla sülhməramlılar arasında toqquşmalar Paşinyanın vəziyyətə nəzarət etmədiyinin, Qarabağda Rusiyaya qarşı təxribatlar təşkil etməyə meylli qüvvələrin çox olduğunun göstəricisidir. Qalmaqallı insident zamanı Rusiya sülhməramlıları təmkinli davrandılar ki, ermənilər bunu manipulyasiya edib hadisəni Qarabağın mülki əhalisinə hücum kimi şərh etməyə imkan tapmasınlar”.
Tahir TAĞIYEV
