Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını davam etdirən Ermənistanda diqqət çəkən məqamlardan biri də orduda yaranan acınacaqlı vəziyyətdir. Real vəziyyət bu orduda xaosun daha da dərinləşməkdə olduğuinu göstərir. Elə bu günlərdə Ermənistan Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb ki, ölkədə hərbi hissələrdən birinin 2 hərbçisi qeyri-müəyyən şəraitdə ölüb.
Bildirilib ki, hərbçilər Artyom Haykazyan və Armen Xaçatryan güllə yarası nəticəsində ölüblər. Ermənistan İstintaq Komitəsindən bildirilib ki, əslində, hadisəyə ilkin səbəb kimi hərbi qulluqçular arasında münaqişə göstərilir, yəni“dedovşina” ilə bağlı olduğu bildirilir. Məlumatda qeyd olunur ki, avqustun 27-də Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin “N” saylı hərbi hissəsinin döyüş postunda xidmətdə olan hərbi qulluqçu “AK-74” avtomatı ilə növbə rəisinə atəş açaraq onu öldürüb. Daha sonra həmin silahla çənə nahiyəsindən özünə ölümcül güllə xəsarəti yetirib. Faktla bağlı ehtiyatsızlıqdan adam öldürmə və intihar həddinə çatdırma maddələri ilə cinayət işi başlanıb. Bu, Ermənistan ordusunda təkcə avqust ayında sayca 6-cı hərbçi ölümüdür.
Hüquq müdafiəçisi Janna Aleksanyan bildirib ki, orduda yenə acınacaqlı durum hökm sürür: “Tamamilə nəzarətsizlik var, buna səbəb hərbi hissələrin komandanlığının özbaşınalığıdır, heç kim onları cəzalandırmır. Əvvəlki hadisədə Zod şəhərində bir gündə iki əsgər intihar etdi, lakin komandir sərbəst gəzir, sıravi çağırışçılar cəzalandırılır”. Aleksanyan qeyd edib ki, təkcə bu ilin yanvarından indiyədək qeyri-döyüş şəraitində 60-a yaxın ölüm faktı qeydə alınıb. Hüquq müdafiəçisi bu statistikanı görünməmiş adlandıraraq, belə bir vəziyyətdə müdafiə nazirinin istefaya getməli olduğunu bildirib: “Bu, görünməmiş haldır, əvvəlki hakimiyyət dövründə belə bir şey olmayıb. Görürsən ki, o nazir heç nə demir və ümumiyyətlə varmı, bilinmir, nə edirlər, nə islah edirlər... Yaxşı olardı ki, o, rəislə birlikdə istefa versin”. Hərbi hüquq müdafiəçisi hesab edir ki, rəsmi olaraq intihar kimi təsnif edilən bu təkrarlanan hallar orduda islahatların tam olmadığını və ya onların formal xarakter daşıdığını göstərir. Onun sözlərinə görə, orduda cəzasızlıq mühiti var: “Cəzasızlıq mühiti, istənilən vaxt istənilən adamın istədiyini güllələdiyi və öldürdüyü bir cinayət mühiti var və İstintaq Komitəsi heç vaxt bunun qarşısını almaq və ya tədbir görmək üçün bir işin üstünü açmır”. Bundan əvvəl erməni araşdırmaçı jurnalist Qayane Zərgəryan Ermənistan ordusunda hökm sürən xaosdan danışıb və müdafiə naziri Suren Papikyanın fəaliyyətini kəskin tənqid edib. Onun sözlərinə görə, zabitlər rüşvət müqabilində sağlamı xəstə, xəstəni sağlam kimi qeydiyyata alıb xidmətə göndərirlər, həmçinin bir çox əsgər sərxoş zabitlər tərəfindən “çirkli hərbi geyimləri var” deyə döyülür: “Müdafiə Nazirliyinin məsul şəxslərinə nə qədər müraciət edilib, neçə dəfə məruzə edilib, min dəfə də məsələ qaldırılıb ki, Basarkeçər ərazisində əsgərlərin adi yaşayış şəraiti - tualeti, duşu yoxdur.Əsgərlər təbii ehtiyaclarını ödəmək üçün 400 metrdən çox məsafədə yerləşən kəndə piyada gedirlər. Bu barədə əsgərlərin valideynləri danışır. Əsgərlər çimmək üçün mal-qara kimi açıq maşınlarda bir neçə kilometr məsafəyə daşınırlar. Belə hamamdan sonra əsgərlər geri qaytarılır, onların səhhətində problemlər yaranır”. Zərgəryan erməni zabitlərin əsgərlərə qarşı qanunsuz hərəkətləri ilə bağlı konkret misallar da gətirib: “Bu günlərdə döyülən hərbi qulluqçu ilə telefon danışığım zamanı məlum olub ki, onu vuran, sonra isə alçaldan zabitlərdən biri bölmənin komandiri, polkovnik Qarik Muradyandır. Çağırışçının sözlərinə görə, o, döyüləndə özünü müdafiə etmək istəyib. Bu hadisədən sonra onu Qafan hərbi polisinə göndəriblər və orada onu ikinci dəfə döyüblər. Əsgərə əmrə tabe olmadığı üçün döyüldüyünü deyiblər. Əsgər də qeyd edib ki, əmrlərə əməl edir, amma komandir nizamnaməyə uyğun əmr vermir. Bundan sonra daha dörd nəfər onu döyüb. Əsgəri döyənlər uniformalı hərbi polis işçiləri olub. Əsgər döyüldükdən sonra hərbi hissəyə göndərilib, lakin sonradan qolu sındığı üçün xəstəxanaya köçürülüb. Əsgər deyib ki, kimsə döyülürsə, bunu gizli saxlayır və bu normal sayılır. Döyülən başqa çağırışçılar da var, amma adlarını açıqlamaq istəmir. Hərbi hospitalda da qolunu sındırdıqlarını deməyə qorxub. Xəstəxanada tibb bacılarının verdikləri dərmanların onda allergiya yaratdığını desə də, yenə də onu bu dərmanları içməyə məcbur ediblər”. O, Suren Papikyana xəbərdarlıq edib ki, Ermənistan ordusundakı problemləri ən qısa müddətdə həll etməsə, real təzyiqlərlə üzləşəcək.
Digər erməni ekspert Avetis Avetisyan qeyd edir ki, ən böyük problem döyüş ruhunun olmamasıdır: “2020-ci ildən sonra Ermənistan ordusunun əhval-ruhiyyəsi tamamilə aşağı düşüb. Döyüş mövqelərində heç bir dəyişiklik yoxdur. Hazırda bu, ən kəskin problemdir və əgər biz əhval-ruhiyyəni qaldıra bilməsək, bundan sonra nə olacağını bilmirəm. Mənim ətrafımda xidmət edən və ya təqaüdə çıxmış çoxlu sayda hərbçi var və onlarla daim əlaqə saxlayıram. Problemimizi ilk növbədə əsgərlərimizin zabitlərinə düşmən kimi baxmasında görürəm. Basarkeçərdə əsgərlər zabitlərdən qorxur. Zabit böyük qardaş kimi olmalıdır, amma bizim orduda zabitlər əsgərə qul kimi baxırlar”. Ermənistanın Milli Təhlükəsizlik Xidməti az qala hər ay Ermənistan silahlı qüvvələrində dövlət xəyanəti faktları barədə məlumatlarla çıxış edir. Beləliklə, orduda nizam-intizam pozuntularının, fərariliyin, ölüm hallarının, digər bu kimi mənfi tendensiyaların miqyası durmadan genişlənir. Ermənistan silahlı qüvvələrində fərarilik, ölüm, döyülmə, rüşvət alma, korrupsiya, intihara cəhdetmə, intihar, təcavüz və digər nizamnamədən kənar hallar yenə geniş miqyasdadır. Bütün bunlar, həm də orduda çoxsaylı itkilərin yaşanmasına gətirib çıxarır. Özü də bu itkilərin əksəriyyəti qeyri-döyüş şəraitində baş verir.
Tahir TAĞIYEV
