Məlum olduğu kimi, bu gün Ermənistanın silahlanmasında ən aktiv iştirak edən ölkələrdən biri də Hindistandır. Hindistan tərəfi bunu daha çox geosiyasi maraqları üçün həyata keçirir. Bunlar fonunda elə bu günlərdə İranın Nurduz sərhəd-keçid məntəqəsindən Ermənistana hərbi yükün olduğu avtomobil karvanının hərəkəti videogörüntülərdə qeydə alınıb.Yük İranın Bəndər Abbas limanına çatdırılıb.
Yük maşınlarının üzəri örtülsə də, onların hərbi məqsəd daşıdığı aydın görünür. Bildirilib ki, silah göndərən tərəf son vaxtlar Ermənistanın hərbi-texniki əməkdaşlığını sürətlə artırdığı Hindistandır. Açıq mənbələrdən məlum olduğu kimi, Ermənistan və Hindistan 400 milyon dollarlıq hərbi müqavilə imzalayıb. Son zamanlar iki ölkənin hərbçiləri arasında tez-tez təmasların olması da onlar arasında hərbi əməkdaşlığın güclənməsindən xəbər verir. İrəvanla Dehli arasında ötən il sentyabrın əvvəllərində hərbi müqavilə razılaşdırlıb. Sənədin şərtlərinə əsasən, Hindistan Ermənistana müxtəlif silahlar tədarük edəcək. Söhbət əsasən “Pinaka” raket sistemlərinin və onların sursatlarının, eləcə də tank əleyhinə digər silahların satışından gedir. Bu silahlar Hindistanın yerli istehsalıdır. Onlardan daxili silahlanmada istifadə olunur. Ermənistana göndəriləcək silahlar barədə bundan əvvəl də Hindistan mətbuatında materiallar dərc olunub. Hindistan mətbuatının yazdığına görə, yaxın üç ildə Ermənistana dəyəri təxminən 150 milyon ABŞ dolları olan “ATAGS” haubitsaları da tədarük edilir. Bu topların atış məsafəsinin 48 kilometrə qədər olduğu, dağ döyüş əməliyyatları şəraitində sınaqdan keçirildiyi və hazırda Hindistan ordusunun arsenalına 150 ədəd “ATAGS”ın daxil edildiyi bildirilir. Alınan məlumatlardan aydın olur ki, Hindistan Ermənistana silah tədarükü ilə yanaşı, hərbçilər üçün təlimlər də keçir. Bir qədər bundan əvvəl Ermənistan Hindistandan almaq istədiyi 155 mm-lik “MArG” özüyeriyən haubitsalarının sınağını keçirib. Bu barədə yazan Hindistan mediası Ermənistan nümayəndə heyətinin iştirakı ilə sınaqların tam 40 gün davam etdiyini bildirib. Bu isə o anlama gəlir ki, erməni hərbçiləri 40 gün ərzində haubitsalardan istifadəni öyrənib və praktikada təcrübədən keçiriblər. Erməni ekspert Leonid Nersisyan atəş məsafəsi 24 kilometr olan və dağlıq ərazidə istifadəyə yarayan bu haubitsalardan Ermənistanın 70-100 ədəd ala biləcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, ümumilikdə İrəvan 18 ədəd “Pinaka” reaktiv yaylım atəş sistemi, çoxlu sayda tank əleyhinə sistemlər və digər silahlar almağı da planlaşdırır.
Ermənistana silah-sursat, ölümcül silahlar, o cümlədən “Pinaka” zenit-raket sisteminin və uzaqmənzilli silahların tədarükü hətta sərhəd bölgəsindən uzaqda yerləşən dinc Azərbaycan şəhərlərinə birbaşa təhlükə yaradır. Bu mənada, təbii olaraq Azərbaycan baş verənlərdən narahatdır. Amma digər narahat tərəflərdən biri də İsraildir. Çünki İsrail Hindistana hərbi sənayedə yardım edir. İndi Ermənistana ötürülən texnika İrəvan vasitəsilə İranın da əlinə keçə bilər. Bu hal İsraili ciddi narahat edir. “World News Portal” Teleqram kanalı da qeyd edir ki, Ermənistan Rusiya və İran arasında hərbi əməkdaşlıq üçün logistik baza rolunu oynayır: “İran Rusiyaya silah, xüsusilə də “Şahid-136/131” kamikadze pilotsuz uçan aparatlarını müxtəlif üsullarla tədarük edir, onlardan biri də Ermənistan ərazisindən keçir”. Yayımlanan məqalədə həmçinin vurğulanır ki, Hindistanın Ermənistana silah tədarükü İsraili narahat edir, çünki bu silahlar İranın əlinə keçə və nəticədə yəhudi dövlətinə qarşı istifadə oluna bilər. Hindistan uzun müddətdir ki, döyüş pilotsuz uçan aparatları (PUA) və onlarla mübarizə vasitələrinin yaradılması üzərində işləyir. Bu məqsədlə Hindistan şirkətləri son illərdə xüsusilə İsraillə əməkdaşlıq edirlər. 2019-cu ildə İsrail-Hindistan şirkəti “Adani Defence & Aerospace” təsis edilib. Burada xatırladaq ki, Ermənistana hədiyyə silah adı altında “qara bazar”da qeydiyyatı olmayan silahların verilməsi və oradakı qaçaqmalçılar tərəfindən onun başqa dövlətlərə satılmasına dair məlumatlar da mövcuddur. Təsadüfi deyil ki, keçmiş müdafiə naziri David Tonoyan 2021-ci il sentyabrın 30-da silah-sursat alarkən sui-istifadə hallarına yol verməkdə ittiham olunaraq həbs edilib. Son vaxtlarda Ermənistan, həmçinin, qonşu İranla hərbi əməkdaşlığı genişləndirib. Bu ölkə İranla pilotsuz uçuş aparatlarının tədarükü ilə bağlı sövdələşib. Yayılan məlumatlarda qonşu ölkədən Ermənistana 740 ədəd “Dahlaviyeh” raket kompleksinin, eləcə də 210 ədəd “Almas” raket kompleksinin tədarük edildiyi bildirilir. İran, həmçinin, Ermənistana kadrların hazırlanmasında da dəstək verir. İran zabitləri Ermənistana gələrək burada müxtəlif poliqonlarda tədarük etdikləri texnikaların parametrlərini yerli hərbçilərə öyrədirlər və onlarla döyüş hazırlıqları aparırlar. Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanla Ermənistanın aldıqları yeni silahları müqayisə etsək, Azərbaycan tərəfinin aldığı silahlar daha keyfiyyətli və effektivdir.
Nahid SALAYEV
