Rusiya və Gürcüstan arasında yeni ziddiyyətlər bütün Cənubi Qafqaz regionunda yenidən gərgin vəziyyət yarada bilər. Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini, ölkənin keçmiş prezidenti Dmitri Medvedyev Kremlin Gürcüstanın Cənubi Osetiya və Abxaziya rayonlarını ilhaq edə biləcəyini bildirib. O, bu barədə Kremlə bağlı “Arqumentı i faktı” qəzetindəki məqaləsində bildirib.
Məqaləsində sabiq prezident qeyd edir: “Rusiyaya birləşmək ideyası hələ də Abxaziya və Cənubi Osetiyada populyardır. Bunun üçün əsaslı səbəblər olduğu halda ideyanın həyata keçirilməsi tamamilə mümkündür”. Qeyd edək ki, son illər Moskva ilə Tiflis arasında münasibətlər yaxşılaşsa da, Medvedyev Qərb ölkələrini Gürcüstanın NATO-ya mümkün qəbulu məsələsini gündəmə gətirməklə regionda gərginlik yaratmaqda ittiham edib. O, Gürcüstan ərazilərinin mümkün ilhaqına toxunaraq vurğulayıb: “Biz qorxularımızın reallığa yaxınlaşmasını gözləməyəcəyik”. Medvedyev həmçinin iddia edib ki, Rusiyanın 2008-ci ildə prezidenti olduğu zaman Abxaziya və Cənubi Osetiyanın “müstəqilliyini” tanıması “bu ölkələrin xalqlarının iradəsinə, BMT Nizamnaməsinə uyğundur və bu, tarixi ədaləti təsbit edib”. Gürcüstan rəsmiləri dəfələrlə ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi NATO hərbi ittifaqına qoşulmağa sadiq olduqlarını bildiriblər və bunu öz ölkələrinin ərazi bütövlüyünü qorumaq yolu kimi qiymətləndiriblər. Qeyd edək ki, 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Gürcüstan Abxaziya və Cənubi Osetiya bölgələri üzərində nəzarəti itirib. 2008-ci ildə Gürcüstanın Cənubi Osetiyaya güc yolu ilə nəzarəti bərpa etmək cəhdindən sonra bu, Rusiyanın əks hücumuna səbəb olub. Həmin vaxt Moskva qısa müddət ərzində Gürcüstan ərazisini işğal edib. Ardınca isə Abxaziya və Cənubi Osetiyanın “müstəqilliyini” tanıyıb. İndi Abxaziya və Cənubi Osetiyanın Rusiya tərəfindən mümkün ilhaqı Gürcüstanda sərt etirazla qarşılanıb. Ölkə parlamenti çoxluğunun üzvü Mixail Sarjveladzenin bəyanatına görə, Dmitri Medvedyevin Abxaziya və Cənubi Osetiya bölgəsi (ilə bağlı bəyanatı qəti şəkildə qəbuledilməzdir. Onun sözlərinə görə, Gürcüstan heç vaxt öz ərazilərinin işğalı ilə barışmayacaq və əraziləri sülh yolu ilə qaytara biləcək. Mixail Sarjveladzedən hökumətin bu bəyanata reaksiyasının necə olacağı soruşulub: “Bu cavabla əlaqədar olaraq elan edilmiş siyasətə böyük sadiqlik var ki, bu da Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün dinc rıçaqlardan və yollardan istifadə etməyi nəzərdə tutur. Gec-tez bu ideya reallaşa bilər, çünki tarixi ədalət belədir, Gürcüstanın ərazi bütövlüyü mütləq bərpa olunacaq”. Digər deputat Anna Natsvlişvili isə qeyd edir: “Rəsmi idarələr Medvedyevin bu bəyanatına dərhal və çox aydın şəkildə cavab verməlidirlər. Gürcüstan Avroatlantika kursu seçib və bu tarixi məqamda Rusiya tərəfinin bəyanatlarının həyəcanverici və biabırçı şəkildə eyni olması çox üzücüdür. Tarixlərə gəlincə, Rusiyaya və onun hər bir nümayəndəsinə xatırlatmaq istərdim ki, Rusiya iki əsrdir Gürcüstanın müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı mübarizə aparır, tarixi yenidən yazmağa çalışır, sanki hər şey yalnız 2008-ci ildə və ya 90-cı illərdə başlamayıb, bu Rusiya siyasətçilərinin imzasıdır. Baxmayaraq ki, dünya bu hekayənin başlanğıcını yaxşı bilir və biz gürcülər yaxşı bilirik ki, Rusiya Gürcüstanın müstəqilliyinə, ərazi bütövlüyünə və kilsənin avtokefaliyasına qarşı mübarizə apararkən Avropa İttifaqı hələ ümumiyyətlə yaranmamışdı. Bu, Medvedyevin və digərlərinin heç bir bəyanatının üstündən xətt çəkə bilməyəcəyi faktdır. Medvedyevin bəyanatı bir daha təsdiqlədi ki, Rusiyanın səbəbə ehtiyacı yoxdur”.
Gürcüstanın “Aqmaşenebeli” təşkilatının üzvü Paata Manjqaladzenin sözlərinə görə, Rusiya tərəfindən ölkəsinə hücum riski həmişə olacaq, lakin bu riski Qərb, NATO və Avropa İttifaqı sığortalayıb: “Rusiyanın səbəbə ehtiyacı yoxdur. Rusiya üçün əsas təhlükə gürcü xalqı və Gürcüstan dövlətidir. Ona görə də nə qədər ki, Gürcüstan dövləti var, hücum riski həmişə olacaq, lakin bu riski Qərb, NATO və Avropa İttifaqı sığortalayır, necə ki, bu gün milyon yarım əhalisi olan Estoniya qorunur, sərhədi siçan belə keçə bilmir”. Gürcüstan prezidenti Salome Zurabişvili isə qeyd edir ki, ölkə siyasəti dəyişməyib və dəyişməyəcək: Gürcüstan öz ərazilərini güc yolu ilə qaytarmaq niyyətində deyil: “Təhlükəsizlik Şurası Abxaziya və Sxinvalinin reaksiyalarını müzakirə etməlidir ki, separatçılar bu hadisələrdən əhali arasında lüzumsuz qorxu yaratmaq üçün istifadə etməsinlər. Bizim siyasətimiz dəyişməyib və dəyişməyəcək, Gürcüstan öz ərazilərini zorla qaytarmaq fikrində deyil. Bunu söyləmək və təkrarlamaq lazımdır. Nəhayət, məlumat mübadiləsini və tərəfdaşlarımızla sıx əlaqələri davam etdirmək lazımdır. Rusiya təcavüzkar və işğalçıdır. 2008-ci il müharibəsindən 15 il keçməsinə baxmayaraq, bütün beynəlxalq prinsiplərə məhəl qoymayaraq, hələ də torpaqlarımızın 20 faizini işğal altında saxlayır”. Gürcüstan parlamentinin hakim “Gürcü Arzusu” fraksiyasının rəhbəri Rati İonatamişvili isə qeyd edir ki, Gürcüstanın ərazi bütövlüyünə zidd olan hər hansı bəyanat qəti şəkildə qəbuledilməzdir: “Biz öz xalqımızı, ərazilərimizi sülh yolu ilə qaytaracağıq. Bu, abxaz və osetin qardaşlarımıza əsas mesajımızdır”. Bir neçə gün əvvəl isə ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Albaniya, Yaponiya və Malta Rusiyanın Gürcüstana təcavüzünün 15-ci ildönümü ilə bağlı birgə bəyanat yayıb. Sənəddə onlar Moskvanı Cənubi Osetiya və Abxaziyanı Tiflisə qaytarmağa çağırıblar. Bəyanat müəllifləri qeyd ediblər ki, Rusiyanın 2008-ci ilin avqustunda Gürcüstana təcavüzü Kremlin qonşu ölkələrə qarşı siyasətində daha aqressiv tendensiyadan xəbər verir və bu, hazırda Ukraynada müşahidə olunur: “Biz Rusiyanın açıq-aşkar işğalını, davam edən hərbi mövcudluğunu və Gürcüstanın ayrılmaz hissələri olan Abxaziya və Cənubi Osetiyadakı Sxinvali bölgəsi üzərində effektiv nəzarət həyata keçirməsini, həmçinin Rusiyanın bu bölgələri ilhaq etmək üçün atdığı addımları pisləyirik”.
Tahir TAĞIYEV
