Rəsmi məlumatlara görə, müharibə dönəmində bugünə qədər 3890 nəfər itkin kimi qeydə alınıb. Yəni minlərlə vətəndaşımızın taleyindən illərdir ki, xəbərsizik. Torpaqlarımız işğaldan azad edildikdən sonra üzə çıxan kütləvi məzarlıqlar isə itkin düşən şəxslərin taleyinin xəbərçisidir.
Torpaqlar geri alınsa da, hələ ki, çox ərazilər minalanıb, araşdırmalar aparmaq mümkün deyil. Ermənistan isə öz xoşuna kütləvi məzarlıqların yerini vermək istəmir.
Müharibə hüququna görə, ələ keçirilən əsgərlər və ya meyitlər geri verilməlidir. Ermənistan bunları verməyib yandırıb, kütləvi məzarlarda dəfn edib. Bu addım beynəlxalq hüquqa görə cinayətdir. Bu cinayət olduğu üçün Ermənistanın kütləvi məzarlıqlaırn yerini açıqlaması öz günahını etiraf etmək deməkdir. Açılan hər kütləvi məzarlıq cinayəti ağırlaşdırır.
Azərbaycan dünyada minalarla ən çox çirklənmiş ölkələr sırasındadır
30 il çox yaxın bir müddətdir. Aşkarlanan məzarlıqların da harda olduğu məlum məsələdir. Bunu Ermənistan gizlədir. Toplu məzarlıqlar bir kənara, mina xəritələri belə düzgün şəkildə verilmədi. Verdiklərinin çoxu saxtadır. Ermənistanın terrorçu liderləri özlərini beynəlxalq arenada çətin vəziyyətə salacaq. Beynəlxalq hüquq müstəvisində mühakimə ediləcəklərini bildikləri üçün onları gizlədirlər. Bugünlərdə Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “X” sosial şəbəkəsində yazıb ki, Ermənistan Azərbaycanın işğaldan azad edilən ərazilərinə 1 milyondan çox mina yerləşdirib. O qeyd edib ki, 2020-ci ilin noyabrından indiyədək 300-dən çox azərbaycanlı mina qurbanı olub: “Azərbaycan dünyada minalarla ən çox çirklənmiş ölkələr sırasındadır. Ermənistanın mina terroru davam edir".
Ermənilərə heç vaxt heç nədə inanmaq olmaz
Ermənistanın mina terrorunu hələ davam etdirməsi barədə rəsmi Bakının bəyanatları Irəvanda hədəflərə dəqiq tuşlanmaqla təsirini göstərməkdədir. Ermənistanın "xüsusi tapşırıqlar üzrə səfiri (?)" Edmon Marukyanın Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev haqqında yazdığı tvit də bunu təsdiqləyir.
Marukyan Hikmət Hacıyevin Ermənistanın mina terroru barədə sözlərini yalan adlandırır, "tövsiyə verir" ki, "yalan kampaniyadan əl çəkin və bu kampaniya dünyanın diqqətini Azərbaycanın etnik təmizləmə siyasətindən yayındıra bilməyəcək və sair".
Əvvəla, Ermənistanın mina terroru hələ də davam edən real təhlükədir və bu təhlükə dünyaya tutarlı faktlarla artıq duyurulub. Ərazilərimizdə basdırılmış azı 1 milyon minanın çox cüzi hissəsi zərərsizləşdirilib. Ən əsası odur ki, Ermənistan bu təhlükənin tam aradan çıxarılması üçün real heç nə etmir və üstəlik atılan addımlara mane olmağa çalışır.
Ermənilərə heç vaxt heç nədə inanmaq olmaz. Onları yalnız nəyəsə məcbur etmək olar ki, hansısa öhdəlikləri yerinə yetirsinlər. Dəfələrlə onlar beynəlxalq səviyyədə vasitəcilik çərçivəsində vədlər veriblər, amma ona əməl etməyiblər. Onların dövlət rəsmiləri interpretasiya ilə məşğuldular. Deyirlər ki, biz hansısa öhdəlik götürməmişik.
Birinci və İkinci Qarabağ savaşlarını əhatə edən Müharibə Cinayətlərinin Cəzalandırılması Komissiyasının yaradılması vacibdir
Ermənistan xalqımıza qarşı 1949-cu ilin Cenevrə Konvensiyasında cinayət sayılan bütün əməlləri törədib. Lakin Göyçədən Zəngəzuradək deportasiyalara, Xocalıdan Gəncəyə, Bərdəyə vurulan raket zərbələrinə və son Edilli kütləvi məzarlığına qədər heç birinə Haaqada hüquqi qiymət verilməyib. 2020-ci il noyabrın 10-dan sonra dünya gördü ki, bu millət ələ keçirdiyi ərazilərdə son 30 ildə bir milyon ölüm minası “əkib” və hərbi məğlubiyyətlə də bəhrəsini görür. Minaların mülki insanların yaşadığı ərazilərdə, eləcə də yollarda, yaxud piyadalar əleyhinə basdırılmasına qarşı “Human Rights Watch”un 2011-ci ildə təsis etdiyi üzv dövlətlərdən ibarət koalisiyasından hələ heç bir reaksiya verilməyib. Ermənistanın milli məhkəmələrində bir nəfər də olsun Xocalı qatili mühakimə olunmayıb. Əksinə, onların son 30 ildəki hərbi qəhrəmanlarının çoxu millətimizə qarşı cinayət törədənlərdir. Ali Baş Komandan İlham Əliyev 2021-ci il avqustun 16-dakı çıxışında erməni siyasi-hərbi rəhbərlərinə üz tutaraq, “çıxarın o medalları, atın yerə, çünki siz artıq məğlub olmusunuz” demişdi. İndi o adamlar nəinki xalqımızın, elə sadə ermənilərin də nifrətini qazanıblar. Haaqa tribunalı gərək o “qəhrəmanlardan” başlayardı.
Bu baxımdan da Birinci və İkinci Qarabağ savaşlarını əhatə edən Müharibə Cinayətlərinin Cəzalandırılması Komissiyasının yaradılması vacibdir.
Hələ görün Rusiya sülhməramlılarının olduğu ərazilərdə - Xocalı, Ağdərə, Xocavənd, Malıbəyli, Kərkicahan və digər yerlərdə nə qədər kütləvi qəbristanlıqlar var! Ermənilər rus sülhməramlılarının kölgəsində gizlənməklə, bu ərazilərin azadlığını əngəlləməklə həm də Azərbaycanın öz vətəndaşlarından soraq almaq imkanlarını məhdudlaşdırırlar, bununla insanlığa qarşı törətdikləri cinayətləri ört-basdır edirlər. Bilirlər ki, bu faktların hər biri Beynəlxalq Məhkəmənin predmeti olacaq, ona görə maksimum gizlədirlər! İndi o cinayətləri təsdiqləyən faktlar ortaya çıxır, addım-addım.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
