BMT Təhlükəsizlik Şurasında Qarabağla bağlı son müzakirələrdə Ermənistan diplomatik səviyyədə daha bir ağır məğlubiyyətlə üzləşdi. Belə ki, Ermənistanın bölgədə "humanitar vəziyyətin pisləşməsi" və "davam edən blokada" kimi əsassız iddialarla əlaqədar BMT Təhlükəsizlik Şurasına müraciəti sonda fiasko ilə nəticələndi.
Bunlar fonunda o da diqqət cəlb edir ki, Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni əsilli sakinlərin Azərbaycan qanunvericiliyi çərçivəsində reinteqrasiya siyasətinə Ermənistanın müqavimət göstərməsi daha mümkünsüz hala gəlir.
Elə Qarabağda da bunu anlayanların sayı artır. Artıq bu ərazidəki qüvvələrin öz aralarında kəskin ziddiyyətlər başlanıb. Qarabağ separatçılarından olan Arşavir Qaramyan etiraf edir ki, Xankəndidə hər an idarəolunmaz xaos başlaya bilər: “Ayıq, şüurlu və tədbirli olmaq lazımdır. Yersiz emosiyalara qapılmamaq vaxtıdır. Mən xəbərdarlıq etmişdim ki, Qarabağ xaos astanasındadır. Qarabağ erməniləri idarəolunmaz xaosla hər an üzləşə bilər. Bu da gözlənilməz hadisələr və iğtişaşlara səbəb olar, müxtəlif qanlı toqquşmalara gətirib çıxarar”. Bunlar fonunda qondarma rejimin keçmiş “dövlət naziri” Ruben Vardanyanın separatçıların rəhbəri Araik Arutyunyanla bağlı ittihamları ermənilər arasında ciddi müzakirələrə səbəb olub. Vardanyan sosial şəbəkə hesabında video paylaşaraq Arutyunyanı Xankəndidəki erməniləri aldatmaqda ittiham edib. O deyib ki Arutyunyan bir neçə dəfə istefa verəcəyini desə də, daha sonra bunu təkzib edən açıqlamalar verərək insanlara yalan danışıb: “Yaranmış vəziyyətə görə ən böyük məsuliyyəti daşıyan Araik Arutyunyan gec-tez ona ünvanlanan bütün suallara cavab verməli olacaq. 6 ay əvvəl vəzifədən gedəndə dedim ki, əgər “prezident” doğrudan da döyüşməyə hazırdırsa, lider və ali baş komandan olmağa hazırdırsa, hamımız onun yanında olmalıyıq. Təəssüf ki, nə rəhbər, nə də komandir ola bildi. Araik, siz vədinizi yerinə yetirmədiniz. Siz “istefa” verəcəyinizi vəd etmişdiniz, həmin söhbətdə 8 nəfər şahid olub. “İstefa” vermək əvəzinə sizə təzyiq edildiyini və buna görə istefa verə bilməyəcəyinizi söylədiniz. Siz insanlara fərqli-fərqli sözlər deyirsiniz. Siz bizim müqavimət gücümüzü zəiflədirsiniz. Siz bütün qırmızı çizgiləri aşmısınız. Qarabağ erməniləri sizdən hesabat tələb edəcək və mən onları dəstəkləyəcəm”. Ruben Vardanyanla yanaşı, digər müəyyən qüvvələr də Arutyunyanı “istefaya” çağırırlar. Amma Arutyunyanın yaxınlarından biri olan “Qarabağ Milli Assambleyasının hakim Azad Vətən-OGA fraksiyasının sədri” Aram Arutyunyan “istefa” olmayacağını bildirir: “Araik Arutyunyan istefa vermək fikrində deyil, üstəlik, “parlament”də komandasının üzvləri ilə görüşdə istefa verməmək qərarını təsdiqləyib. Qalan hər şey şayiədir, dəqiq qərar var, belə bir şey nəzərdə tutulmayıb. Mövcud vəziyyət o qədər mürəkkəbdir ki, bu gün “hakimiyyət”də olmaq son dərəcə çətin və məsuliyyətlidir. Hesab edirəm ki, belə çətin mərhələdə daxili parçalanma bizim üçün qəbuledilməzdir və biz başa düşməliyik ki, bu gün Arayik Arutyunyan 180 dərəcə fərqlənən bütün qütblərlə az-çox dialoq qurmağı bacarıb”.
“Qarabağ parlamentinin “Ədalət” müxalifət fraksiyasının rəhbəri” David Qalstyan “kreslo uğrunda mübarizə” ifadəsi ilə razıdır, lakin vurğulayır ki, Araik Arutyunyanın özü bu “mandat” uğrunda mübarizədə yeganə iştirakçıdır: “Mən əmin idim ki, Araik Arutyunyan “istefa” verməyəcək, bu, “hakimiyyətini” uzatmağa yönəlmiş növbəti manipulyasiyadır, o, guya kreslosundan yapışmır, amma bütün faktlar bunun əksini göstərir”. Qalstyanın sözlərinə görə, bu günlərdə bir qrup milis döyüşçüsü əsas sualla parlamentə daxil olub: “Onlar deyirdilər: burada Arutyunyanın “istefasını” kim tələb edir? Arayik Arutyunyanın “istefası”nı tələb edən deputatlar kimlərdir? Arayik Arutyunyan onların seçdiyi “prezidentdir və heç bir deputat “seçdikləri prezidentin” istefasını tələb edə bilməz. “İstefa” ilə bağlı bu xəbər axınlarını Araik Arutyunyanın özü yaradır. Niyə? Ola bilsin ki, Araik Arutyunyan bir daha narazılığın artdığını hiss edib və göstərməyə çalışıb ki, vəziyyəti həm gərginləşdirə, həm də sakitləşdirə biləcək yeganə şəxsdir”. Qalstyanın sözlərinə görə, “Qarabağ xalqının prezidentdən” narazı olması üçün səbəbləri var, “hökumət” fəaliyyətsizdir, “blokadada” olan resursları düzgün idarə etmir: “Kəndlərdən gələn məhsulun paytaxta çatmasını təmin edə bilərdi, hətta təcili tibbi yardım maşınlarında da yanacaq yoxdur. onlar yalnız insult və infarkt zamanı istifadə olunur. İndi qışa hazırlıqla bağlı heç bir iş görülmür və belə görünür ki, “Qarabağ hakimiyyəti” qışa qədər Azərbaycanla inteqrasiyanı planlaşdırır. Onlar ümidsiz vəziyyət yaratmağa çalışırlar ki, nəticədə ya Ağdam yolundan istifadə etməyə başlasınlar, ya da Azərbaycanla inteqrasiya məsələsində dialoqa girsinlər”. Bütün bunlar Ruben Vardanyan kimilərində qorxu və narahatlıq yaradıb. Bu səbəbdən onlar inteqrasiya əleyhinə hər cür addım atırlar. Ermənistanın “Qraparak” qəzeti də yazır ki, separatçı “lider” “istefa” verməyəcək: “Arutyunyanın yaxın adamları bizi əmin etdilər ki, “istefa” olmayacaq. Bununla belə, eyni zamanda müəyyən etdik ki, bu, “Qarabağ prezidenti”nin belə bir niyyətinin olmadığı anlamına gəlmir. Bəlkə indi var, amma bəzi şərtlərə əsaslanaraq, o, qərarından geri çəkildi”. Qəzet Qarabağdakı mənbələrinə istinadla yazır ki, bu günlərdə Arutunyan separatçı rejimin “siyasi elitası”nı, “parlament” qüvvələrinin başçılarını, sabiq “DQR” rəhbərləri Bako Saakyan və Arkadi Qukasyanı, keçmiş “dövlət naziri” Ruben Vardanyanı dəvət edib və onlarla dörd saatdan çox müzakirə aparıb. İclasda “Daşnaksütyun” partiyasından qondarma qurumun “parlament”inin yeni “sədr”i seçilmiş Davit İşxanyan və digərləri də iştirak edib. Nəşr bildirir ki, məlum görüşdə Samvel Babayanın iştirakı məqsədəuyğun sayılmayıb deyə ona təklif göndərilməyib. Çünki o, Arutyunyanın “siyasi kursu” ilə qəti şəkildə razılaşmır. Nəşr onu da əlavə edib ki, Arutyunyan artıq “prezident” vəzifəsinin yükündən yorulub və istefa vermək qərarına gəlib: “Arutyunyanın sözləri toplantı iştirakçılarında soyuq duş effekti yaradıb və onlar Arutyunyanı qorxaqlıda ittiham ediblər. Sözügedən şiddətli tənqidlərdən sonra Arutyunyan “istefa” qərarından geri dönsə də, Qarabağda hesab edirlər ki, nə vaxtsa onun bir daha belə bir istəyi olmayacağına zəmanət yoxdur”. İndilikdə görünən odur ki, separatçılar arasında ciddi fikir ayrılığı yaranıb. Bu da qruplaşmalar arasında qanlı qarşıdurmaya səbəb olacaq. Bu halda Azərbaycanın suveren hüquqlarından istifadə edərək Xankəndiyə daxil olması istisnalıq təşkil etmir.
Nahid SALAYEV
