Ötən ilin sentyabrında Rusiyadan Xankəndiyə köçən Ruben Vardanyan gəldiyi ilk günlərdən tez-tez müsahibələr verməklə diqqət mərkəzinə keçməyi bacarmışdı. Dünyanın tanınmış televiziya kanalları və aparıcıları ondan internet vasitəsilə müsahibələr alır, Vardanyanın baş verənlərə münasibətini öyrənirdilər.
Çox keçmədən bu “populyarlıq” onu Xankəndidə separatçı rejimin “dövlət naziri” vəzifəsinə gətirdi. Əslində isə Moskvanın planı tədricən reallaşırdı. Moskvanın məqsədi separatçıların lideri Araik Arutyunyanı Vardanyanla əvəzləyib, Bakı ilə dialoqu təmin etmək idi. Ruben Vardanyan faktiki Araik Arutyunyana ultimatum elan edib. Onun verdiyi müsahibədən bu qənaət hasil olur ki, “İstefa verməsən, biz səni buna məcbur edəcəyik” demək istəyən Vardanyan separatçıların liderinə qarşı təzyiqi artıracağını vurğulayıb. Vardanyanın çıxışında “istefa vermək əvəzinə sizə təzyiq edildiyini və buna görə istefa verə bilməyəcəyinizi söylədiniz” cümləsi diqqət çəkib.
Göründüyü kimi, Xankəndidə çevriliş söhbətləri var. Əhali arasında separatçı rejimdən narazılıq artır. Bir yandan da bizim Prezidentin çağırışları ortadadır. Digər tərəfdən, cinayətkarların tutulması onlarda ruh düşkünlüyü yaradır. Maraqlıdır, çevriliş cəhdinin qarşısının alınmasına, yəni Araikin devrilməsinin qarşısının alınmasına rus əsgərləri müdaxilə edə bilərmi? Etsələr, Azərbaycan hansı addımı atmalıdır?
Siyasi şərhçi Elşad Həsənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki,
Qarabağda yerləşən revanşist erməni qüvvələri, onların qondarma prezidenti Araik Artunyan dərk edir ki, vəziyyət çıxılmazdır və artıq halqa daralır: “Laçın nəzarət buraxlış məntəqəsi yaranandan, aprelin 23 - dən sonra onların nəfəsliyi demək olar ki, bağlanıb. Azərbaycan Prezidenti Qarabağda yaşayan ermənilərə, əsas da onların dırnaqarası prezidentinə, nazirlərinə çağırış etdi ki, öz vəzifələrindən istefa versinlər və onların amnistiya məsələsinə baxılacaq. Bu çağırışdan sonra orda olan yerli ermənilərin içərisində canlanma yarandı. Erməni icması Azərbaycanlı icması ilə görüş keçirdi. Artıq sosial şəbəkələrdə də orda yaşayan, erməni millətindən olan Azərbaycan vətəndaşları bizimlə birgə yaşamaq istədiklərini bəyan edirlər. Ancaq orda olan silahlı erməni quldur dəstələri onların bu seçiminə icazə vermirlər, onları daim təhdid altında saxlayırlar. Buna baxmayaraq, son dövrlər reallıqlar daha da qabarıq şəkildə özünü göstərir. Reallıqdan biri də budur ki, Araik Arutunyan artıq öz övladlarını Qarabağdan çıxarıb, villasını, evini satışa qoyub. Bu haqda bizim blogerlər məlumat yaymışdı. Yəni bu gün orda olan əldəqayırma “prezident”, “nazirlər” dərk edirlər ki, onların sonu gəlib çatıb. Çünki Azərbaycan ərazisində ya silahsız erməni olmalıdır, ya da burdan çıxıb getməlidir. Üçüncü yol yoxdur. Ona görə də, onlar bütün bunları dərk edirlər və son dövrdə apardıqları siyasət də daxildə çatlara səbəb olub. Yadınızdadırsa, oktyabrda Araik Arutunyan Moskvada olan bosslarının təlimatına əsasən Rusiya vətəndaşı Ruben Vardanyanı Xankəndidə dövlət naziri elan etdi. Orda olan revanşist qüvvələr elə bildilər ki, Ruben Vardanyan onda olan milyardları, var-dövləti gətirib Xankəndiyə qoyacaq və orda olan camaatın güzəranını yaxşılaşdıracaq. Ancaq gördülər ki, Ruben Vardanyan ora başqa iş üçün gəlib. Onun məqsədi Azərbaycanın qızıl, filiz mədənlərini istismar edib pul qazanmaqdı. Ona görə də, Azərbaycan tərəfindən edilən çağırışlardan sonra Ruben Vardanyan istefa verməyə məcbur oldu. Bu gün də oradakı insanlar indiki dırnaqarası hakimiyyətə inanmır və onların hakimiyyətdən getməsini tələb edirlər. Buna səbəb onların apardığı yanlış siyasət, Azərbaycanla reintieqrasiya məsələsini gecikdirmək və Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə etməmələridir. Hətta onların keçmiş həmkarları da bu gün Araik Artunyana qarşı çıxırlar. Bu haqda da erməni politoloqlar geniş yazılarla çıxış ediblər. Xankəndidə Araikin devrilməsinin qarşısını ruslar ala bilərmi? Mən düşünürəm ki, bəli, onlar buna cəhd edərlər. Çünki Araik Arutunyan Rusiyanın hərbi, siyasi dairələrinə bağlı adamdır. Açıq desək, Rusiyanın agentidir, Qarabağda Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin bağlanmasına böyük əngəl yaradır. Ona görə də, onun çevriliş nəticəsində devrilməsinə rus sülhməramlıları müəyyən mənada mane ola bilərlər. Ancaq mənə elə gəlir ki, artıq Arutunyanın da sonu gəlib və bunu özü dərk edir, çıxmaq üçün yollar axtarır. Ancaq Qarabağdan çıxmaq üçün Laçın nəzarət buraxılış məntəqəsindən keçməlidirlər. Bu da onun aqibətinin Xaçaturyan kimi olacağını göstərir. Ona görə də, onlar daxildə vəziyyəti gərginləşdirmək, dünya ictimaiyyətini aldatmaq istəyirlər. Onların bu cəhdlərindən biri də avqustun 16 - da fiaskoya uğradı. Ermənistan diplomatiyası, siyasi rəhbərliyi BMT - nin Təhlükəsizlik Şurasında tam ifşa olundu, növbəti dəfə məğlub oldular. Bu səbəbdən də düşünürəm ki, orda olan revanşist qüvvələr tezliklə məhv ediləcək, ya da hansısa yolla ordan getməyə məcbur olacaqlar. Azərbaycan qanunlarını, Konstitusiyasını qəbul edib Azərbaycan bayrağı altında yaşamağa razı olanlar isə şad - xürrəm olacaqlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
