Molla rejimi ilə Hayastan arasında bütün sahələrdə əlaqələr mövcuddur. Xüsusən də iqtisadiyyat sahəsində bir-birinə hər cür dəstək verirlər. İranın Araz Azad Ticarət zonasında Ermənistanla əməkdaşlıq etdiyi məlumdur. Araz Azad İqtisadi Zonası İran-Ermənistan birgə əməkdaşlıq komissiyasında bir neçə ildir ki, fəaliyyət göstərir.
Üstəlik, bir xeyli müddət əvvəl belə bir məlumat da yayıldı ki, İran və Ermənistan “Araz-Mehri” birgə azad iqtisadi zonası yaradacaq. Məlumatda qeyd edilirdi ki, buraya İranın şimal-qərbində Şərqi Azərbaycan əyalətindəki “Araz” azad ticarət və sənaye zonası və Ermənistanın Mehri şəhəri daxil olacaq.
“Azad İran Telegram kanalı yazır ki, İranın azad zonalarının ilk xarici sərgisi İrəvanda keçiriləcək. Bu barədə İranın "Araz Azad İqtisadi Zonası"nın icraçı direktoru Məcid Kiyani deyib: "Keçən il "Azad Araz zonasını" təhvil alanda əvvəlcə mövcud vəziyyət qiymətləndirildi və problemlər hesablanaraq qiymətləndirildi. Mövcud vəziyyət üçün sürətli planlaşdırma həlli yollarının həyata keçirilməsi təklif edildi və bunun üçün müvəqqəti işçi qrupları yaradıldı.
Cari ilin sentyabr ayında investorları və Araz məhsullarını, eləcə də ölkənin digər azad zonalarını cəlb etmək məqsədi ilə İrəvanda İranın azad zonalarının ilk xarici sərgisi keçiriləcək".
“Onun məqsədlərindən biri Ermənistanı iqtisadi cəhətdən gücləndirib Azərbaycana qarşı istifadə etməkdir”
Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli “Bakı-Xəbər”ə şərhində “İranda Araz Azad İqtisadi Zonasının yaradılmasında birbaşa hədəf bu ölkənin Ermənistanla əlaqələrinin genişləndirilməsi, Ermənistana İrandan iqtisadi dəstək verilməsidir. Çünki bu zonada Araz Azad iqtisadi zonası bir Azərbaycanla sərhəddir. Türkiyəyə bir qədər uzaqdır. Bunun özü göstərir ki, hədəf birbaşa İranla Ermənistanın iqtisadi münasibətlərinin gücləndirilməsidir. Bunun da səbəbi çox dərinə gedir, bu əbədi və bəşəri bir səbəbdir. İranın Ermənistana bu şəkildə güclü dəstək verməsinin səbəblərindən biri odur ki, İran heç vaxt bölgədə güclü Azərbaycan dövlətini görmək istəmir. Vaxtilə bir dövlətdə olmuşuq, indiki İranın ərazisində türk dövlətləri hökmranlıq edib, türk sülalələri hakimiyyətdə olub. Qacarlar dövründə Azərbaycan ikiyə bölünüb, biz Çar Rusiyasının işğalına düşmüşük. Sonra isə Azərbaycanın şimalı müstəqil dövlət olub. Azərbaycanın bir hissəsi indiki İran ərazisindədir. Ona görə də İran bölgədə Azərbaycan dövlətinin güclənməsini özü üçün potensial təhlükə hesab edir. Hesab edir ki, sabah Cənubi Azərbaycan Şimali Azərbaycanla birləşmək iddiası qaldıra bilər. Bu, məsələnin bir tərəfi. Məsələnin digər tərəfi isə Azərbaycanla Türkiyənin birbaşa əlaqəsinin olmasıdır. Azərbaycandan Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə Ermənistan üzərindən Türkiyəyə, Türkiyədən də Avropaya qısa çıxışın əldə olunmasını, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının qısa quru əlaqəsinin bərpa olunnmasını İran istəmir. Ona görə istəmir ki, həmin o iqtisadi nəqliyyat dəhlizi yarananda, istər-istəməz, İranın bölgədə əhəmiyyəti itir. Bir tərəfdən, onsuz da İran sanksiyalalar vasitəsilə dünyadan təcrid olunub, digər tərəfdən də, əgər Zəngəzur nəqliyyat dəhlizi açılarsa Ermənistan əlindən çıxacaq. Ermənistan özü belə İranla əməkdaşlıq etmək əvəzinə Avropa ölkələri ilə əməkdaşlıq edəcək. O dəhliz açılanda biz o dəhlizdən istifadə edəcəyiksə, sözsüz ki, Ermənistan da o dəhlizdən istifadə edəcək. Ermənistan üçün İran üçüncü, dördüncü, beşinci dərəcəli dövlətə çeviriləcək. Həm İran Ermənistan boyda bazarı itirəcək, həm də Azərbaycan güclənəcək. Güclənən Azərbaycanı özünə potensial təhlükə sayır. Burada siyasi məsələlər də mövcudur, amma mən iqtisadi tərəflərə toxundum. Bütün bunların fonunda İran cəhd edir ki, Ermənistanı özünə daha sıx iqtisadi tellərlə bağlasın və Ermənistan ondan qopmaq, ayrılmaq iddiasına düşməsin. Digər tərəfdən, onu Ermənistandan ayıran səbəblərdən biri Zəngəzur dəhlizi ola bilər. Zəngəzur dəhlizi açılarsa, artıq İran Ermənistanı itirmiş olacaq. Bu səbəbdən İran hər vəchlə çalışır ki, Zəngəzur dəhlizi açılmasın, Ermənistan yalnız onun bazarı olaraq qalsın və müəyyən bəhrələr götürsün”-deyə bildirdi.
A.Nəsirli hesab edir ki, İranın məqsədi Ermənistanla əlaqələrdən hər cür bəhrə götürməkdir. A.Nəsirlinin sözlərinə görə, İran siyasi müstəvidə Ermənistandan Azərbaycana qarşı istifadə edir. “Onun məqsədlərindən biri Ermənistanı iqtisadi cəhətdən gücləndirib Azərbaycana qarşı istifadə etməkdir. Ona görə də, İran hər vəchlə Ermənistan üçün münbit iqtisadi şərait yaratmağa çalışır. Bu səbəbdən də Araz Azad İqtisadi Zonasını yaradıblar”-deyə bildirən A.Nəsirli hesab edir ki, bu da Ermənistanlıa iqtisadi, siyasi əlaqələrin güclənməsinə xidmət edən məsələdir. “Sözügedən sərginin də İrəvanda keçirilməsinin planlaşdırılması təsadüfi deyil, burada İranın məqsədi Ermənistana iqtisadi dəstək verməkdir”-deyə müsahibimiz qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
