Çox maraqlı tendensiya müşahidə olunur. Rusiyanın bir sıra rəsmi şəxsləri, ekspertlər ard-arda Azərbaycanla-Ermənistan arasında sülh sazişinin mümkünsüzlüyünü təbliğ edirlər. Hətta bir az da irəli gedərək deyirlər ki, sülh sazişi imzalansa belə, tərəflər arasında müharibə başlayacaq.
Bununla paralel, Ermənistanda Rusiyaya yaxın siyasi düşərgə Paşinyan hakimiyyəti qarşısında Qərbin vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşmalardan imtina olunması tələbi ilə çıxış edir. Məsələn, revanşist qanadın təmsilçisi, Robert Köçəryanın prezidentliyi dövründə xarici işlər naziri olan Vardan Oskanyan Praqadakı öhdəlikdən imtina olunması tələbi ilə çıxış edib: “Bu gün “Laçın dəhlizi”nin bağlanması daha çox Paşinyanın Praqadakı bəyanatı ilə bağlıdır. Paşinyan böyük səhv etdi, o, səhvini etiraf edib düzəltməlidir. Onun hazırkı situasiyadan çıxış edərək həmin bəyanatdan geri çəkilmək imkanı var. Açıq şəkildə deyə bilər ki, mən nəyisə sınamışam, amma görürəm ki, rəqibimiz bundan sui-istifadə edir, mən o ifadədən geri çəkilirəm və buna haqqım da var. Paşinyanın açıqlamasına görə heç kim heç nə edə bilməz. Bu bəyanat böyük təlatüm yaradır”.
Qeyd edək ki, ötən ilin oktyabrında Praqada keçirilən dördtərəfli görüşdə Nikol Paşinyan Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıdığını bəyan edib.
“Revanşist qüvvələr təlimatı Moskvadan alsalar da, müharibədən sonra yaranan reallığı dəyişə bilməyəcəklər”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən siyasi şərhçi Qorxmaz İbrahimlinin fikrincə, bütün bunlar sinxron olaraq Moskvadan koordinasiya olunur: “O üzdən, Moskvanın bu oyunları əsla bizi təəccübləndirməməlidir. Müharibədə qələbə təkcə hərbi üstünlüklə olmur. Əsas informasiya müharibəsi və aktiv diplomatik fəaliyyətdir. Azərbaycan 2020-ci ilin sentyabrında başlayan Vətən savaşını öncə diplomatiya ilə uddu. Prezident İlham Əliyevin Putinlə hər zaman münasibəti yaxşı saxlayaraq müharibəyə başlayanda məqsədi o idi ki, Rusiyanı neytral saxlasın. Rusiyanı neytral saxladıqca, biz Qarabağda qələbəmizi təmin etdik. O cümlədən, qardaş Türkiyə, İsrail, Pakistan, hətta deyərdim Böyük Britaniya bizə dəstək oldu. Etiraf etmək lazımdır ki, müharibəni diplomatik cəbhədə udmağımızda Prezident İlham Əliyevin müstəsna xidmətləri var. Hər kəsə bəllidir ki, Rusiya Qarabağ məsələsinin birdəfəlik həllini istəmir. Rusiya XİN rəsmiləri son açıqlamaları ilə “xoruzun quyruğunu” göstərirlər. Bu o deməkdir ki, Rusiya Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişinin imzalanmasını istəmir. Yəni Rusiya Qafqazdan çəkilib normal qonşuluq prinsipi ilə yaşamaq istəmir. Halbuki, dünyanın gedişi onu göstərir ki, imperiya ambisiyaları ilə siyasət yürütmək effektiv deyil. Ancaq əfsuslar olsun ki, Rusiyada şovinist, imperiyapərəst qüvvələr geri çəkilmək istəmir. Rusiya XİN-də belə qüvvələr yetəri qədər var. Ancaq Paşinyanın timsalında erməni cəmiyyəti anlayır ki, Qarabağı Azərbaycanın tərkibində tanımaqdan başqa çıxış yolu yoxdu. Paşinyan dəfələrlə bildirib ki, dünyada heç bir dövlət Qarabağı Azərbaycandan ayrı qəbul etmir. Ermənistanda revanşist qüvvələr təlimatı Moskvadan alsalar da, müharibədən sonra yaranan reallığı dəyişə bilməyəcəklər. Bunu təcrübəli diplomat olan Oskanyan da yaxşı bilir. Sadəcə, onlar hakimiyyəti yenidən ələ keçirmək üçün başlarından böyük danışırlar. Ancaq nəzərə alsaq ki, Köçəryan-Sarkisyan hakimiyyəti 20 il ərzində erməni cəmiyyətinə qan uddurub, o zaman düşünmürəm ermənilər bir də onlara stavka etsin. Çünki revanşistlərin Qarabağ dalğasında hakimiyyətə gəlib olkəni necə taladıqlarını erməni cəmiyyəti yaxşı bilir”.
Vidadi ORDAHALLI
