Ukraynadan sonra, ya mümkündür ki, Ukrayna müharibəsi başa çatmamış dünyanın əks geosiyasi qüvvələrinin yeni müharibə meydanı Afrikanın Niger dövləti olsun. Ölkədə Rusiyanın əli ilə artıq dövlət çevrilişi edilib, qonşu Mali, Burkina Faso və Mərkəzi Afrika dövlətləri qiyamçılarla həmrəylik ifadə ediblər, Qərbi Afrika İqtisadi Birliyinin Britaniya, Fransa və ABŞ-a müttəfiq dövlətləri Nigerin yeni qiyamçı hakimiyyətinə nota veriblər.
Bunu “Bakı-Xəbər” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Aydın Quliyev öz Facebook səhifəsində yazıb.
A.Quliyev daha sonra yazır:
Dünya yaxın günlərdə Nigerdə vətəndaş müharibəsinin başlanacağını gözləyir... Eynilə 2014-cü ildən üzü bəri Ukrayna ətrafındakı vəziyyətə uyğun proseslər Nigerdə də gedir. Bu dəfə dünyanın düşmən geosiyasi qüvvələri niyə Afrikada - Nigerdə üz-üzə gəldilər? Təsadüf deyil. Heç mikrosiyasət müstəvisində təsadüflər olmur, harda qala meqasiyasətdə...
Nigeriyanın uran, qızıl kimi təbii sərvətləri təbii ki, bütün geosiyasi qütbləri iştahlandırır. Bu günlərə qədər Nigerin qızıl və uranının əsas sahibi Fransadır. Tək bunu deyim ki, nüvə dövləti olan Fransa urana olan bütün tələbatının yarısını Nigerin hesabına ödəyir. Qızıl da ki, öz yerində. Əks halda 1.2 milyon kv. kilometr ərazisinin yalnız 30 faizinin faydalı, qalan hissəsinin səhra və savannadan ibarət olduğu ölkə bu qədər cəlbedici olmazdı ki...
Ancaq tək bu deyil, uran və qızıldan da böyük məsələ var...
2022-ci ildə Rusiya - Ukrayna müharibəsi ilə həm də Rusiyanın Avropa ilə qaz müharibəsi başladı. "Şimal axını" 1 və 2 partladılandan sonra Rusiya Avropaya qaz satmaq imkanını, deməli milyardlarla gəlir yerini itirdi, hansı ki, Ukrayna ilə müharibə fonunda bu qazanc ona hava-su kimi lazım idi. Avropa Rusiyanı qaz pulu kimi nəhəng qazanc mənbəyindən məhrum etmək xatirinə özünü də rus qazına həsrətli qoydu. Ancaq alternativ qaz mənbələrinin axtarışı başladı. Azərbaycan təbii ki, Avropa üçün əla partnyordur, ancaq Azərbaycan qazı hələ kifayət deyil. Bəs nə etməli?..
Bu anda Afrikanın uzunu boyu keçəcək Transsaxara Qaz boru kəməri layihəsi yada düşdü. Avropanın planına görə bu kəmər Britaniyanın nəzarətində olan neft-qazla zəngin Nigeriyadan başlamalı, Nigerdən Əlcəzairə uzanmalı və Əlcəzairdə artıq mövcud qaz infrastrukturuna birləşərək Avropaya axmalıdır. Təxminən, 4500 km. uzunluqda kəmərdən, 15 milyard dollara yaxın smeta dəyəri olan layihədən söhbət gedir. Bu kəmər Avropaya nə az, nə çox ildə 30 milyard kub metr əlavə qaz verməlidir. Yəni təxminən Rusiyanın Ukrayna müharibəsinədək Avropaya nəql etdiyi həcmdə .
Bu layihəni pozmaq üçün ən zəif bənd Niger idi. Rusiya Avropanın Transsaxara kəmər layihəsini məhz bu zəif bənddən vurdu. Nigeriyada vura bilməzdi, ingilislərin qorxusundan, Əlcəzairdə vura bilməzdi, bütün Avropanı qıcıqlandıra bilərdi, həm də burada çevriliş şansı yox idi...
Demək, Niger həm Rusiya üçün, həm də Qərb üçün Ukrayna kimi dəyərlidir. Niger yeni qlobal müharibə meydanı kimi hazırlanır...
Rusiya bu müharibəni həm də Qərbin Ukrayna müharibəsinə diqqətini zəiflətmək üçün hazırlayır...
Tahir TAĞIYEV
