Bir neçə gün əvvəl məşhur Evronyus televiziyasının müxbiri Şuşada bizim prezidentdən, Yerevanda isə Paşinyandan geniş müsahibə götürmüşdü.Həcmcə böyük olan hər iki müsahibə Evronyus məkanında yayıldı. Deyə bilmərəm ki, hansı müsahibə zamanca əvvəl götürülmüşdü. Ancaq bəzi suallar hər iki liderə verilib və elə bu da cavabları müqayisə etməyə hədsiz maraq yaradıb...
Eyniyyət təşkil edən bir suala hər iki liderin cavablarını müqayisə edək.Müxbir hər iki ölkə başçısına qarşı tərəfin xalqına nə kimi mesajlarınız var deyə sual edib.Sualda müxbirin insafən dərin məntiqə söykəndiyini danmaq mümkün deyil. Belə ki, müxbir "liderlər olaraq öz aranızda ünsiyyətdə olduğunuz üçün xalqlara nə demək istədiyinizi soruşmaq istəyirəm" deyib.
Əvvəlcə Paşinyanın cavabına və onun Azərbaycan xalqına müraciətinə baxaq.
Paşinyanın təxminən 40-50 cümləlik cavabının içində yadda qalan tək bir cümləsi var .O da qüsurlu. Məsələn, dedi ki, həm Azərbaycan ictimaiyyəti, həm də Ermənistan ictimaiyyəti öz hakimiyyətlərindən sülh tələb etməlidir. Cavabın və mesajın yarımçıq olması öz yerində, üstəlik dediyim kimi həm də qüsurludur. Qüsur ondadır ki....
1. Paşinyan erməni xalqının sülh tələbini nəzərə almadığını açıb göstərir.
2. Ya da Paşinyan inzibati amirliklə erməni xalqının öz sülh tələbini ifadə etməsinə imkan vermir.
3. Paşinyan xalqların öz hakimiyyətlərindən sülh tələbinin zəruri olduğunu müharibədən əvvəl niyə dilə gətirmədi?
4. Xalqların öz hakimiyyətlərindən sülh tələb etməsindən əvvəl hakimiyyətlərin, ilk növbədə Paşinyanın öz xalqını sülhə hazırlaması lazımdır.Halbuki hazırlamır.
Əslində Paşinyan məsələni bu cür qoymaqla onu açmış olur ki, öz xalqına sülh mesajları verməkdən qorxur və sülh təşəbbüslərinin liderlərdən yox, cəmiyyətdən gəlməsini özünə çıxış yolu hesab edir . Ancaq əsil lider odur ki, həm öz xalqını dinləyə bilsin, həm də müharibənin və sülhün zamanını dəqiq müəyyənləşdirərək öz xalqını ona doğru yönəldə və toparlaya bilsin.Daha Paşinyan kimi xalqın rəyi arxasınca sürünmək yollarını axtarmasın...
Gələk Azərbaycan prezidentinin həmin suala cavabına və erməni xalqına mesajlarına. İlham Əliyev mesajlarını iki hissəyə böldü.Qarabağ ermənilərinə bir müraciət etdi, Ermənistan ermənilərinə başqa müraciət etdi.Görünür ki, Azərbaycan prezidenti müxtəlif auditoriyalara müraciət etdiyinin fərqindədir və bu səbəbdən öz mesajlarını fərqli tezislərin üstündə qurdu.Həqiqətən də Ermənistan ermənilərinin və Qarabağ ermənilərinin siyasi motivasiya mənbələri oxşar deyil.Tək bunu deyək ki, Qarabağ ermənilərini yoldan çıxardan məhz Yerevanlılar oldu.Qarabağ ermənilərinin siyasi motivləri Yerevandakı separatçılardan , Yerevanlıların isə Kremldən və Qərbdən aldıqları şübhəsizdir.Beləliklə , prezident Əliyevin Ermənistan ermənilərinə əsas mesaji bu oldu- Azərbaycan sizin dövlətinizlə sülh istəyir. Mesajın mənası:
1. Azərbaycanın Ermənistanın ərazi bütövlüyünü guya tanımadığı barədə təbliğatlar yalandır və inanmayın.
2. Azərbaycanın guya yeni müharibəyə hazırlaşdığı barədə deyilənlər də yalandır.
3. Əgər Ermənistan da həqiqətən sülh istəyində olsa, bölgəmizə sülh və hüzür lap tez gələcək.
Azərbaycan Prezidentinin Qarabağ ermənilərinə mesajı şərti olaraq iki hissədən ibarət oldu.
1-ci hissə. Prezident Qarabağ ermənilərinin son 35 ildə gəldikləri yolun səhv olduğunu və separatçıların ziyanlı , faydasız ideologiyalarına uyduqlarını dedi.
2-ci hissə. Prezident ermənilərə 35 illik səhv yolun bundan sonrakı düzgün davamını da göstərdi.Azərbaycan konstitusiyasını qəbul etmək və Azərbaycandakı sayı onlarla olan digər milli azlıqlar kimi təhlükəsiz və təminatlı yaşamaq.
Göründüyü kimi, iki liderin qarşı tərəf xalqlarına iki mesajı məzmunca çox fərqlidir,mesajlarda iki səviyyə, iki çox fərqli keyfiyyət aydın görünür .Paşinyanın çağırışı ünvansız ,yarımçıq və predmetsizdirsə , İlham Əliyevin mesajları yönəldici və mükəmməlliyi ilə seçilir .
Məzmun və ifadə tərzlərindəki fərqlilik bu iki mesajın doğuracağı təsir və effektlərin də fərqli olacağını bu başdan təyin edir...
Aydın QULİYEV
