Rusiya prezidenti Vladimir Putin ölkəsinin "dost olmayan ölkələrə" təbii qaz satışı üçün ödənişlərin rus rubluna keçməsi haqqında fərmanı imzalamaqla Moskva ilk dəfə olaraq Qərbə qarşı "enerji silahını" işə saldı.
Putinin imzaladığı və ölkənin hüquqi informasiya sistemində dərc olunan fərmana əsasən, Rusiya qazının dost olmayan ölkələrə satışına görə, ödənişin rublla alınması üçün yeni sistem işə salınıb.
Müvafiq olaraq, Rusiya qazını alan ölkələr “Qazprombank”da hesab açmalıdırlar, bu banka ödənişlər edildikdən sonra sözügedən vəsait Moskva Birjasında rubla çevriləcək.
Fərmana görə, Rusiyaya qaza görə rublla ödəniş edilməsə, Moskva bunu pozuntu hesab edə və qaz nəqlini kəsə bilər.
Rusiya indiyədək böhran dövründə heç vaxt enerji ilə bağlı konkret qərar qəbul etməyib. Son qərar, Rusiyanın enerji silahından ilk dəfə Qərbə qarşı istifadə etməsi kimi şərh edilib.
Təsdiq edilmiş siyahıya ABŞ, Avropa İttifaqı ölkələri, Böyük Britaniya, Cənubi Koreya, Yaponiya, Ukrayna, İsveçrə və Sinqapur kimi ölkələr, eləcə də Rusiyaya qarşı sanksiya tətbiq edən daha 15 ölkə daxildir.
Bu siyahıdan sonra Avropa Rusiyanın sanksiyalar səviyyəsində belə bir addım atacağını gözləmirdi. Lakin Rusiya rubl qərarı ilə Qərb sanksiyalarına qarşı qəti addımlar atacağını ortaya qoydu.
Putinin bu addımı təbii qazın qiymətində də dalğalanmalara səbəb olub. Bundan əlavə, Rusiya qazından asılı olan Avropada tədarükün kəsilməsi ilə bağlı narahatlıqlar da artıb.
Bu arada, Putinin qərarından sonra Litva bu ayın əvvəlindən Rusiyadan qaz alışının tamamilə dayandırdığını açıqlayıb. Litvanın energetika naziri Dainius Kreivys Rusiyadan qaz idxalının dayandırılmasını “Litva enerji tarixində dönüş nöqtəsi” kimi qiymətləndirib.
Litva prezidenti Gitanas Nauseda Twitter hesabında yazıb: “Bu aydan etibarən Litvada artıq Rusiya qazı yoxdur. İllər əvvəl ölkəm elə qərarlar verdi ki, bu gün bizə təcavüzkarla enerji əlaqələrini heç bir problem olmadan kəsməyə imkan verdi. Biz bunu bacarsaq, Avropanın qalan hissəsi də bunu edə bilər”.
Rusiya qazından imtina edən ilk Avropa ölkəsi olduqlarını bildirən Litvanın energetika naziri isə bunun illərdir həyata keçirilən ardıcıl enerji siyasətinin və vaxtında verilən yatırım qərarlarının nəticəsi olduğunu bildirib.
Litva Energetika Nazirliyinin saytında verilən açıqlamada, Rusiyanın Avropaya "enerji şantajı"na və Ukraynadakı müharibəyə cavab olaraq Rusiyadan qaz idxalının dayandırıldığı qeyd olunub.
Ölkənin qaza olan tələbatının mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) hesabına ödənildiyi bildirilib və qeyd olunub ki, qarşıdakı aylarda idxal olunacaq təbii qazın miqdarı və sözügedən qazın hansı marşrutlardan keçəcəyi ilə bağlı planlaşdırma LNG terminalını idarə edən Klaipedos Nafta şirkəti ilə həyata keçirilib.
Bildirilib ki, ehtiyac yaranarsa Latviya və mayın 1-dən etibarən Polşa üzərindən ölkəyə təbii qaz idxal oluna bilər.
Tahir TAĞIYEV
