Kamran Əsədov: "Azərbaycanda ali təhsil sisteminin ən böyük problemlərindən biri diplomların əmək bazarında dəyərini itirməsidir"
Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin müvafiq əmrinə əsasən, ali təhsil proqramlarının yenilənməsi istiqamətində genişmiqyaslı prosesə start verilib. Bu çərçivədə 21 ali təhsil müəssisəsinin təmsilçiləri və əmək bazarının nümayəndələri ilk dəfə olaraq rəsmi qaydada bir araya gəliblər.
Təhsil ixtisasları üzrə İşçi qrup öz fəaliyyətinə başlayıb. Maraqlıdır, ali təhsil proqramlarının yenilənməsi ilə “diplomdan” ixtisasa keçid olacaqmı?
"Bu islahatların effektivliyini artırmaq üçün universitetlər, işəgötürənlər və dövlət qurumları arasında daha sıx əməkdaşlıq qurulmalıdır"
Təhsil eksperti Kamran Əsədov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ali təhsil proqramlarının yenilənməsi ilə bağlı genişmiqyaslı islahatların başlaması Azərbaycan ali təhsil sistemində mühüm bir mərhələdir: "Elm və Təhsil Nazirliyinin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu proses təhsil proqramlarının əmək bazarının tələblərinə uyğunlaşdırılmasını hədəfləyir. Bu yenilənmənin əsas məqsədlərindən biri ali təhsil müəssisələrindən məzun olan şəxslərin yalnız diplom sahibi olmaları ilə deyil, eyni zamanda real ixtisas biliklərinə və peşə bacarıqlarına yiyələnmələri ilə tanınmalarını təmin etməkdir. Bu gün Azərbaycanda ali təhsil sisteminin ən böyük problemlərindən biri diplomların əmək bazarında dəyərini itirməsidir. Yəni bir çox məzun yalnız ali təhsil diplomuna malikdir, lakin həmin sənədin arxasında konkret bacarıqlar və əmək bazarında tələb olunan biliklər dayanmır. Bu isə işəgötürənlərin məzunları birbaşa işə qəbul etməsinə mane olur və əlavə təlimlərə ehtiyac yaradır. Yenilənmiş təhsil proqramları ilə “diplomdan” real ixtisasa keçid baş verəcəksə, bu, məzunların əmək bazarında daha sürətli inteqrasiyasına və işəgötürənlərin onlara olan inamının artmasına kömək edə bilər. Təhsil ixtisasları üzrə yaradılan İşçi qrupun fəaliyyətə başlaması bu prosesin ilk mərhələsidir. Proqramların yenilənməsi üçün nəzərdə tutulan addımlar yalnız nəzəri biliklər üzərində qurulmamalı, eyni zamanda praktiki bacarıqların inkişafına yönəlməlidir. Dünya təcrübəsinə nəzər yetirdikdə, inkişaf etmiş ölkələrdə təhsil proqramlarının daim yeniləndiyini, əmək bazarının tələblərinə uyğunlaşdırıldığını görürük. Məsələn, Almaniya və Skandinaviya ölkələrində ali təhsil proqramları modul əsaslı şəkildə hazırlanır və tələbələrin praktiki bacarıqlara yiyələnməsi üçün universitetlər və sənaye müəssisələri arasında sıx əməkdaşlıq qurulur. Azərbaycanda isə uzun illər ərzində ali təhsil proqramları çox az dəyişikliklərə məruz qalıb və tələbələrin bacarıq yönümlü öyrənmə metodlarından yetərincə istifadə etməməsi böyük problem kimi qalır. Hazırkı islahatlar bu boşluğu aradan qaldırmaq potensialına malik olsa da, burada ən vacib məsələ nəzəri və praktiki biliklər arasında tarazlığın düzgün qurulmasıdır. Diplomun dəyərinin artırılması üçün tələbələrin məcburi təcrübə keçməsi, universitetlərin iş dünyası ilə əlaqələrinin gücləndirilməsi, real iş şəraitinə uyğun layihələrin həyata keçirilməsi zəruridir. Yeni proqramlar məzunların əmək bazarına daha hazırlıqlı daxil olmasını təmin edərsə, bu, ali təhsil diplomlarının formal sənəd kimi qalmasının qarşısını alacaq və məzunlar işəgötürənlər üçün daha cəlbedici olacaq. Bunun üçün yalnız proqramların dəyişdirilməsi yetərli deyil, eyni zamanda universitetlərdə dərs deyən müəllimlərin də yeni metodologiyalara uyğun şəkildə təlimlərdən keçməsi, tələbələrin innovativ öyrənmə mühitinə inteqrasiya edilməsi və praktik tədrisin gücləndirilməsi vacibdir. Əgər diplomdan ixtisasa keçid baş tutarsa, bu, təhsil sistemində keyfiyyətli dəyişikliklərin başlanğıcı ola bilər. Lakin bu proses yalnız formal şəkildə həyata keçirilərsə və real əmək bazarı ilə inteqrasiya təmin edilməzsə, o zaman sadəcə proqramların yenilənməsi kifayət etməyəcək və əvvəlki problemlər yenə də qalacaq. Ona görə də, bu islahatların effektivliyini artırmaq üçün universitetlər, işəgötürənlər və dövlət qurumları arasında daha sıx əməkdaşlıq qurulmalı və təhsil müəssisələrinin müasir bazar tələblərinə uyğun kadr hazırlaması üçün real mexanizmlər yaradılmalıdır".
Günel CƏLİLOVA
