Adil Qeybulla: "Əməliyyat zamanı elə situasiyalar, elə ağırlaşmalar yaranır ki, bu, həkimin peşəkarlığına bağlı olmur"
Həkimlik olduqca çətin, həssas və bütün bunlara bərabər səviyyədə maraqlı peşədir. Bu peşənin sahibləri birbaşa insan sağlamlığının qarantı rolunda çıxış edirlər. İnsan taleyinin asılı olduğu bu sahənin adamlarının vicdanlı olması birmənalı tələbdir və müzakirə predmeti ola bilməz.
Milli Məclisdə tibb işçilərinin işə vicdansız və ya laqeyd münasibəti ilə bağlı cəzaların sərtləşdirilməsi müzakirə olunur. Belə ki, tibb işçisinin işə vicdansız və ya laqeyd münasibəti nəticəsində öz peşə vəzifəsini yerinə yetirməməsi və ya lazımi qaydada yerinə yetirməməsi ilə ehtiyatsızlıqdan şəxsin sağlamlığına yüngül zərər vurulmasına görə cərimə tətbiq ediləcək.
Bu, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Layihəyə əsasən, tibb işçisinin işə vicdansız və ya laqeyd münasibəti nəticəsində öz peşə vəzifəsini yerinə yetirməməsi və ya lazımi qaydada yerinə yetirməməsi ehtiyatsızlıqdan şəxsin sağlamlığına yüngül zərər vurulmasına səbəb olduqda fiziki şəxslər beş yüz manatdan səkkiz yüz manatadək məbləğdə, vəzifəli şəxslər min manatdan min beş yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər yeddi min manatdan doqquz min manatadək məbləğdə cərimə ediləcək. Qeyd edək ki, "vicdansız davranış” anlayışı hüquqi baxımdan qeyri-müəyyəndir. Bu da sui-istifadə hallarına yol aça bilər. Maraqlıdır, vicdanlı davranış deyiləndə nə nəzərdə tutulur?
"Yeni qanun layihəsi pasiyent hüquqlarını qorumaq və tibbi səhlənkarlığa qarşı mübarizə aparmaq baxımından olduqca müsbət addımdır"
Həkim ekspert Adil Qeybulla "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, yeni qanun layihəsi pasiyent hüquqlarını qorumaq və tibbi səhlənkarlığa qarşı mübarizə aparmaq baxımından olduqca müsbət addımdır: "Ancaq “vicdansız davranış” məsələsi suallara səbəb olacaq. Belə ki, vicdanlı və ya vicdansız olmaq hüquqi kriteriya deyil. Hüquqi məsuliyyəti təyin etmək üçün konkret meyarlar olmalıdır. Bütün dünyada həkimlərin hüquqi məsuliyyəti tibb sahəsində həm hüquqi, həm də etik prinsiplərlə tənzimlənir. Həkim etikası kodeksi həkimlərin peşəkar fəaliyyətində əsasən etik və peşəkar davranışları müəyyən edir. Bu kodeks həkimlərin xəstələrinə etik və peşəkar münasibət göstərməsi üçün təlimatlar verir. Həkim etikası kodeksi, ümumilikdə tibbi professionalların peşə etikası, xəstəyə qayğı və onların hüquqlarını qoruma kimi məsələlərə diqqət yetirir. Həkimlər tibbi xidmət göstərərkən qanunlara uyğun hərəkət etməli və etik davranışların tələblərinə riayət etməlidirlər. Həkim etik qaydalara əməl etmirsə və ya müalicə prosesində laqeyd yanaşma və ya səhv edərsə, o zaman hüquqi məsuliyyətə cəlb oluna bilər”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, klinik protokolların olması təkcə həkimlər üçün yox, xəstələr üçün də şəffaf və etibarlı tibbi xidmətə çıxışa səbəb olur: “Protokollara əsaslanan yanaşma həm də səhiyyə sistemində peşəkar məsuliyyətin və hesabatlılığın artırılması baxımından mühüm addımdır. Əməliyyat və ya hansısa bir prosedur zamanı həkim klinik protokoldan kənara çıxıb və bunun nəticəsində xəstə əmək qabiliyyətini itirib, ya vəfat edibsə, ona uyğun hüquqi məsuliyyət tətbiq edilir. Əməliyyat zamanı elə situasiyalar, elə ağırlaşmalar yaranır ki, bu, həkimin peşəkarlığına bağlı olmur. Qanunvericilikdə bu nüanslar öz əksini tapmalıdır ki, araşdırma zamanı ədalət təmin olunsun”.
Günel CƏLİLOVA
