Məhəmməd Əsədullazadə: “Bu dövlətlər gözləyirdilər ki, İran xalqı ayağa qalxacaq, amma bu baş vermədi”
ABŞ prezidenti Donald Tramp İranda rejim dəyişikliyinə eyham vurub. Bu barədə o, “Truth” sosial şəbəkəsində yazıb.
“Rejim dəyişikliyi ifadəsini işlətmək siyasi baxımdan düzgün deyil, amma indiki İran rejimi ölkəni yenidən böyük edə bilmirsə, niyə rejim dəyişmir?”, - deyə o bildirib.
İsraildən sonra ABŞ-da ən yüksək səviyyədə İranda rejim dəyişikliyi gündəmə gətirildi. İndiyə qədər Birləşmiş Ştatların prezident səviyyəsində İranda rejim dəyişikliyini bu dərəcədə açıq bəyan etməsi halı o qədər də özünü göstərməyib.
Maraqlıdır, tutaq ki, ABŞ-ın dəstəyi ilə sözügedən ölkədə rejim dəyişikliyi baş versə, İran hazırkı bütövlüyünü qoruya biləcəkmi?
“Rejim dəyişsəydi, bir sıra proseslər gedə bilərdi və bu zaman İranın federallaşması ehtimalı böyük idi”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “İsrailin və ABŞ-ın İrana müdaxiləsində nüvə mərkəzlərinin və ballistik raketlərin sıradan çıxarılması prioritet idi. Sözügedən məsələlər əsas prioritet olsa da, proseslər irəlilədikcə, rejim dəyişikliyi də gündəmə gətirilir. Həm İsrailin baş naziri Netanyahu, həm ABŞ prezidenti Tramp bununla bağlı mesajlar verdi. Ancaq İranın dirənişi, sistemin dayanıqlı olmağı artıq ABŞ və İsraili müəyyən qədər geri addım atmağa məcbur edib. Nəticədə tərəflər atəşkəsə getdilər. Hələ ki, atəşkəsdir. Bundan sonra proseslərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini növbəti günlərdə görəcəyik. Ancaq İsrail və ABŞ-ın gözləntiləri özünü doğrultmadı. Bu dövlətlər gözləyirdilər ki, İran xalqı ayağa qalxacaq, amma bu baş vermədi. Halbuki, Netanyahu rəsmən İran xalqını rejimi devirməyə çağırdı. Ancaq bu yöndə edilən çağırışlar müsbət nəticə vermədi. Tam əksinə, əhali Tehranda ABŞ və İsrail əleyhinə etiraz aksiyaları keçirdi. Prezident Pezeşkiyan da bu etirazlara qoşuldu. Yəni proseslər istənilən ssenaridə getmədi. Ancaq istənilən halda İran kifayət qədər zəiflədildi. İranın çoxsaylı raket sistemləri, hava hücumundan müdafiə vasitələri və nüvə mərkəzləri məhv edildi. Çoxsaylı nüvə alimləri və ali rütbəli hərbçiləri öldürüldü. İranda rejim dəyişsəydi, bir sıra proseslər gedə bilərdi. Bu zaman İranın federallaşması ehtimalı böyük idi. Ancaq o da ola bilərdi ki, İran parçalansın. Çünki bu kimi məsələlərdə hər şeyi proqnozlaşdırmaq olmur. Bəzən proseslərin tam əksi baş verir. İlkin mərhələdə İranın ərazi bütövlüyü qorunsa da, sonrakı dövrdə parçalanma qaçılmaz olacaqdı”.
Vidadi ORDAHALLI
