Məlum olduğu kimi Rusiya Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh danışıqlarının pozulmasına görə İrəvanı ittiham edib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova iki tərəf arasında danışıqların pozulmasına görə İrəvanı günahlandırıb və Ermənistanı danışıqlar masasına qayıtmağa çağırıb:
“Eyni bir məsələ barədə rəsmi bəyanatları bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqləndiyinə görə İrəvanın mövqeyini qiymətləndirmək çox çətindir”.
Zaxarova Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın keçirdiyi son mətbuat konfransına toxunaraq əlavə edib: “Sözügedən mətbuat konfransı zamanı Ermənistanın baş naziri Rusiyanın təklifləri əsasında hazırlanmış sənədi imzalamaq niyyətindən danışıb, amma eyni zamanda Qərbin münaqişənin hansısa “kompleks həlli” barədə təklifinin üstünlüyündən söz açıb”. Erməni ekspert Davit Stepanyan bildirir ki, Rusiya artıq Ermənistana etibar etmir. Bu isə Azərbaycana Qarabağ məsələsinə birdəfəlik son qoymaq üçün əlavə şans yaradır. Onun sözlərinə görə, Qarabağ ətrafında vəziyyət getdikcə qəribə hala gəlir və mürəkkəbləşir: “Qarabağda “triarxiya” hökm sürür. Üç nəfər arasında “hakimiyyət davası” gedir. Ruben Vardanyanın nə işlə məşğul olduğu, kimin maraqlarına xidmət etdiyi bəlli deyil. Belə görünür ki, “Qarabağ hakimiyyəti” bu vəziyyətlə barışmağa çalışır”. Belə bir vaxtda Vardanyan etiraf edib ki, Ermənistan hakimiyyəti artıq onlara ciddi dəstək ifadə etmir. Qarabağ separatçılarının “dövlət naziri” kimi təqdim olunan Ruben Vardanyan bu fonda Qarabağdakı erməni icmasına müraciətində bildirib: “Ermənistan hakimiyyəti öz mövqeyini bildirib, maliyyə, hüquqi dəstək verir. Ancaq bundan artıq heç nə edə bilməyəcəklərini deyirlər”. Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan da Laçın yolunda baş verənlər fonunda Vardanyanın dediklərini təsdiq edib. Simonyan İrəvanın Laçın yolu ilə danışıqlara niyə daxil olmaq istəmədiyini də izah edib. O bildirib ki, əgər Ermənistan bunu etsə, onda üçtərəfli bəyanatı etibarsız elan etməli olacaq. Simonyanın fikrincə, Azərbaycanın bir məqsədi də Ermənistanı bu söhbətə çəkmək ola bilər ki, sonra da Ermənistan ərazisi ilə dəhliz açılması məsələsi ortaya çıxsın. Spikerin sözlərinə görə, Ermənistanın xarici işlər naziri elə bu səbəbdən həmkarları ilə dekabrda Moskvada keçirilən görüşə qoşulmayıb. “Azatutyun” radiosunun “Ermənistanın Laçın dəhlizi ilə bağlı danışıqlarda iştirak etməməsini düzgün sayırmı” sualına Simonyan “məgər Laçın dəhlizini Ermənistan bağlayıb?” sualı ilə cavab verib: “Üçtərəfli razılaşmada Ermənistan tərəfinin Laçın dəhlizi ilə bağlı hər hansı addımları nəzərdə tutulubmu? Yox, tutulmayıb. Onda biz ermənilərin Qarabağda yaşamasına, Qarabağ adına və başqa şeylərə əsas verən üçtərəfli razılaşmanı niyə öz hərəkətlərimizlə ləğv etdirək? Yəni siz bu söhbətə tərəf kimi qoşulan andan 10 noyabr bəyanatını ləğv edirsiniz”. Beləliklə, bütün bunlar iki mühüm nəticəni meydana çıxarır. Əvvəla, Azərbaycanın gedişləri Rusiya və Ermənistan arasında münasibətləri daha da gərginləşdirib. İkincisi, Azərbaycan Ermənistanla Qarabağ separatçı rejimi arasında da əlaqələrin ziddiyyətlər müstəvisinə keçməsinə nail olub. Hətta iş o yerə çatıb ki, Paşinyan Qarabağ ermənilərini vəziyyəti daha da gərginləşdirəcək açıqlamalardan çəkinməyə çağırıb. O, Laçın yolunda azərbaycanlı ekofəalların aksiyası fonunda bölgədəki ermənilərin hadisələrə daha təmkinli yanaşmasının, baş verənləri analiz etməsinin önəmli olmasından danışıb. Paşinyan bir daha Qarabağ ermənilərini vəziyyəti gərginləşdirməməyə çağırıb.Rusiyanın Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Sergey Markov hesab edir ki, bu hal Azərbaycana xankəndi üzərində daha tez müddətə nəzarət almaq imkanı yaradır: “Açığını deyim ki, Paşinyan çoxdan Rusiyadan imtina edərək Fransa və ABŞ-dan yapışar və Qərb qüvvələrinin Ermənistana “yerləşəcəyi” ümidi ilə Rusiya maraqlarını Qərbə satardı. Amma fransızlar və amerikalılar erməni maraqları üçün döyüşmək istəmirlər. Onların da elə Ukrayna böhranı da daxil olmaqla, bir sıra öz problemləri var, onların Ermənistandan başqa məşğuliyyətləri var. Elə həmin Fransa prezidenti Emmanuel Makron indi pensiya islahatı ilə bağlı daxili siyasi böhran içərisindədir, reytinqləri düşür və sair. Bu isə bugünkü prosesin əsas intriqasıdır. Ən böyük ehtimal odur ki, Qərbdə heç kim heç nə etməyəcək, Paşinyan Fransa ilə Rusiya arasında vurnuxmağa davam edəcək. Amma 2025-ci ildə Azərbaycan Rusiya sülhməramlılarının Qarabağda qalma müddətini uzatmayacaq, onlar regionu tərk edəcəklər, Azərbaycan ordusu sakitcə ora daxil olacaq. Bu, hadisələrin ən çox ehtimal olunan inkişafı olacaq”.
Cənubi Qafqaz ölkələrinin Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru Yevgeni Mixaylov da proseslərin Azərbaycanın istədiyi məcrada inkişaf etdiyini vurğulayır: “Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin son müsahibəsindəki mesajlar göz qabağındadır. Görünür, onun çıxışı Nikol Paşinyan rejiminə son xəbərdarlıq olacaq. Bu, təhdid deyil, Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin 2020-ci ildə üçtərəfli bəyanat imzalamasından sonra keçən müddət ərzində yekun nəticədir. Əliyev diqqətə çatdırdı ki, Ermənistan bu müddət ərzində üzərinə götürdüyü öhdəliklərin əksəriyyətini yerinə yetirmədi və sülh müqaviləsinin imzalanması prossesi bir addım belə irəli getmədi. Əsas nəticə ondan ibarətdir ki, regionda yalnız Azərbaycan və Rusiya sülh istəyir. Xüsusilə Rusiyanın xüsusi hərbi əməliyyat keçirdiyi bir vaxtda Kremlə yeni bir münaqişə lazım deyil. Artıq əminliklə demək olar ki, 2023-cü il Azərbaycan Qarabağın qalan hissəsini, Xankəndi də daxil olmaqla, öz nəzarətinə qaytaracağı il ola bilər. Ermənistan ardıcıl olaraq Azərbaycan və Rusiya ilə bağlı təxribatlar törədir. İrəvan bizim sülhməramlılarımızdan razı deyil. Bu baxımdan Fransanın Qarabağa missiyasının yeridilməsi ilə bağlı çağırışları da təsadüfi deyil”. Digər rusiyalı politoloq Vitali Arkov bu xüsusda qeyd edir ki, Paşinyan özünü məktəbli və xuliqan kimi aparır: “Onun siyasi imicini İlham Əliyevin imici ilə müqayisədə müsbət xarakterizə etmək olmaz. Buna bir nümunə iki liderin verdikləri müsahibələri göstərmək olar. Əliyev Ermənistana son xəbərdarlıq etdi. Hesab edirəm ki, Bakı və Moskva bu mövqeləri razılaşdırıblar. İrəvan Rusiya ilə münasibətlərdə artıq bütün sərhədləri keçdi və bu yalnız Bakıya sərf edir. Paşinyan nə deyir-desin, Qarabağ məsələsi artıq bağlanıb. Və onun qarışıq tezisləri yalnız bütün qüvvələri bir anda sevindirmək istəyinin sübutudur. İstərdim ki, 2023-cü il Azərbaycan və Ermənistan arasında gedən döyüşlərlə yadda qalmasın, sona qədər siyasi-diplomatik metodlara əməl edilsin. Lakin Ermənistan tərəfindən təxribatlar mümkündür və bu böyük savaşa yol aça bilər”. Tahir TAĞIYEV
