Azərbaycan Ordusunun Qarabağda qanunsuz erməni silahlı dəstələrinin üzvlərinə qarşı keçirdiyi “Qisas” cavab əməliyyatı, onun nəticələri Ermənistana bir daha nümayiş etdirdi ki, onun ölkəmiz qarşısında duruş gətirmək imkanı yoxdur. Əslində, bu xüsusda indi Ermənistanın özündə də çoxsaylı etiraflar edilir.
Ermənistan parlamentinin “Şərəf duyuram” fraksiyasının deputatı Tiqran Abramyan qeyd edir ki, baş verənlər fonunda İrəvan hadisələrin başqa ssenarilərinə də hazır olmalıdır: “Bir həftədir ki, Azərbaycanın hərbi akitvliyinin motivlərini bütün təfərrüatları ilə öyrənirəm. Azərbaycanın həyata keçirdiyi əməliyaytlar siyasi, hərbi və regional baxımdan müfəssəl, hesablanmış əməliyyat idi. Ermənistan hakimiyyəti təcili olaraq Azərbaycanın bu mərhələ ilə bağlı siyasi tələblərini həyata keçirdi və hərbi cəhətdən Azərbaycan qoşunları “Artsax” istiqamətində yenidən təşkil olunmağa, halqanı sıxmağa və təzyiqləri artırmağa başladı”. Abramyan əlavə edib ki, yaradılmış hərbi-siyasi vəziyyət şəraitində artıq Ermənistan hakimiyyətinin hansısa möcüzə ilə hərəkətə keçmək, addım atmaq imkanı yoxdur: “Bu çətin şəraitdə fürsət pəncərəsi o zaman açıla bilər ki, Ermənistanda hakimiyyət dəyişsin. Əks halda, Azərbaycan öz əhalisini İrəvana köçürtmək üçün legitim əsaslar hazırlayır və vəziyyətin imkan verdiyi qədər irəli gedəcək”. Hazırda Ermənistanda belə hesab edilir ki, Azərbaycan ilk olaraq Zəngəzur dəhlizinin açılmasına nail olacaq. Daha sonra bu yerlərə, ardınca İrəvana azərbaycanlıların qayıdış prosesinin başlanması istisna olunmur. Azərbaycanın keçmiş xarici işlər naziri, politoloq Tofiq Zülfüqarov da bu xüsusda maraqlı açılamalar verib. O xatırladır ki, 10 noyabr 2020-ci il il tarixli üçtərəfli bəyanatın imzalanmasından 2 ilə yaxın vaxt keçib: “Təəssüf ki, Ermənistan həmin sənəddəki bəzi öhdəliklərin yerinə yetirilməsi prosesini çox gecikdirir. Beləliklə, sülh prosesi dalana dirənir. Çünki rəsmi İrəvan məğlubiyyətdən sonra başqa siyasət yeritməyə başladı. Ərazi iddiaları davam etdi. Əlbəttə, bu bizim maraqlarımıza uyğun deyil. Ona görə biz həm vasitəçi Rusiyadan, həm də Ermənistandan bu öhdəliklərin yerinə yetirilməsini tələb edirdik. Amma əksinə, təxribat silsiləsi ilə üzləşdik və şəhidimiz oldu. Buna adekvat olaraq, biz əks-hücum əməliyyatlarına başladıq. Fikrimcə, bu həm Ermənistan hakimiyyətinə, həm də qondarma rejimə dərs olmalıdır. İrəvan öhdəliklərini yerinə yetirməlidir – terrorçular Qarabağdan çıxarılmalı, xunta tərksilah edilməlidir, Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın istifadəsinə verilməlidir. Ya diplomatik, ya da hərbi yolla bu məsələlər həllini tapmalıdır”.
Erməni analitik Njde Hovsepyan bildirir ki, Zəngəzur dəhlizinin Azərbaycanın istifadəsinə verilməsi ilə Bakı çox şeyə nail olacaq. O qeyd edib ki, Azərbaycan ardıcıl olaraq və addım-addım ilgəyi sıxır: “Tarixlər, Ermənistanın vəziyyəti hesablanıb. Bu halda Ermənistandakı “milli axmaqlar” ya özünü aldatmaqla məşğuldur, ya da qəsdən camaatı çaşdırırlar. Ermənilər özünü çıxılmaz vəziyyətə salıb, ordan klassik, sadə və ənənəvi üsullarla çıxmaq mümkün deyil. Qərb iki tərəf arasında bərabərlik işarəsi qoymaqla və ya yumşaq çağırışlarla bu regionda gedən hərbi proseslərə obyektiv müdaxiləyə hazır olmadığını göstərir. Rusiya primitiv sülhməramlı missiyadan yuxarı qalxmayacaq və sülhməramlı fəaliyyətə keçməyəcək. Bununla yanaşı, vəziyyətə uyğun olaraq, onun regionda mövcudluğunun qeydə alınması müqabilində Azərbaycana güzəştlər ediləcək. Ermənistan nəinki belə çətin vəziyyətdə daxili həmrəyliyə malik deyil, həmçinin belə vəziyyətlərdə daim təəccüb içində və hazırlıqsız yaxalanır”. Erməni ekspert bildirir ki, bu, Azərbaycana Zəngəzur, İrəvan hədəflərinə çatmaq üçün də şərait yaradır. Bütün bunlar göstərir ki, azərbaycanlıların öz tarixi yurdlarına qayıtmaq istəyi Ermənistanda təşvişə səbəb olub. Ekspertlər isə bildirir ki, 10 noyabr müqaviləsinin əsas maddələrindən biri Zəngəzur dəhlizi və kommunikasiyaların qarşılıqlı açılmasıdır. Dəhliz Ermənistanın blokadadan çıxıb, Azərbaycan-Türkiyə ilə sosial-iqtisadi əlaqələr qurub dayanıqlı inkişaf etməsi üçün müvafiq zəmin yaradır. Zəngəzur dəhlizinin açılması, həmçinin tərəflər arasında sosial-iqtisadi əlaqələrin qurulması iki cəmiyyət arasında qarşılıqlı dialoq və ünsiyyətin bərpası, əlaqələrin normallaşması ilə yanaşı, 34 il əvvəl dədə-baba yurdlarından deportasiya olunan 250 min azərbaycanlının təkrar tarix boyu yaşadıqları indiki Ermənistan ərazisindəki torpaqlarəna qayıtması üçün imkan yaradır. Elə erməni revanşistləri də qorxudan budur. Erməni analitik Stepan Danielyan bu fonda qeyd edir: “Ermənistan əvvəlcə parçalandı, yalnız bundan sonra beynəlxalq arenada uduzduq, ona görə qərar da buna uyğun olmalıdır. Hazırda ABŞ və Rusiya arasında dolayısı ilə müharibə gedir. İndi siz ya Rusiya iləsiz, ya da Rusiyaya qarşısınız. Əlbəttə, heç kim seçim etmək istəmir, ancaq buna məcburdur. Hazırda nə Qərb, nə də Rusiya Türkiyə-Azərbaycan birliyi ilə münaqişəyə girəcək, çünki hər ikisi bundan böyük itkilər verəcək. Türkiyə fürsətlər sərhədində oynayır, Azərbaycanın isə “ulduzu parlayır”, bundan maksimum istifadə etməyə çalışacaq. Ermənistan zəif halqadır, onun hesabına başqaları öz problemlərini həll edir”.
Tahir TAĞIYEV
