Avqustun 3-də Qarabağda baş verənlər bir daha təsdiq etdi ki, 10 noyabr bəyanatının şərtlərinə uyğun olaraq qanunsuz erməni hərbi birləşmələri Azərbaycan ərazilərini tərk etməlidir. Əks təqdirdə Azərbaycan, hərbi güc tətbiqi də daxil olmaqla, istənilən yolla məsələyə müdaxilə hüququnu özündə saxlayır.
Burada xüsusi vurğulamaq lazım gəlir ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatdan irəli gələn öhdəliklərə zidd olaraq indiyə qədər Ermənistan silahlı qüvvələrinin və qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələrinin Azərbaycan ərazilərindən tam çıxarılmaması son döyüş əməliyyatlarının başlanmasının başlıca səbəbidir.
Əməliyyatın nəticələri düşmən üçün sarsıdıcı olub. Belə ki, əməliyyat çərçivəsində qeyri-qanuni erməni silahlı bölmələrinin bir neçə döyüş mövqeyi tam dağıdıldı, keçmiş Ağdərə rayonunun Yuxarı Oratağ yaşayış məntəqəsindəki hərbi hissəyə havadan zərbə endirildi. Nəticədə qanunsuz erməni silahlılarının xeyli canlı qüvvəsi məhv edildi və yaralandı. Həmçinin düşmənə aid bir neçə D-30 haubitsası, hərbi nəqliyyat vasitələri və çoxlu sayda döyüş sursatları da məhv edildi. İndi analoji hadisələrin təkrarlanmaması üçün ekspertlər 10 noyabr bəyanatının şərtlərinin icrasını vacib hesab edirlər. Xüsusən də qanunsuz erməni hərbi birləşmələri Qarabağı tərk etməlidir. Rusiyanın tanınmış hərbi eksperti, “Milli müdafiə” jurnalının baş redaktoru İqor Korotçenko sosial şəbəkə hesabında etdiyi paylaşımda bu mövzuya xüsusi toxunur: “10 noyabr 2022-ci ilə qədər Ermənistanın bütün qanunsuz silahlı birləşmələri və Ermənistan ordusunun bölmələri tam tərkibdə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsini tərk etməlidir. Erməni qanunsuz silahlı birləşmələrinin Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi zonasında yerləşməsi daimi qeyri-stabillik, provokasiya və diversiya mənbəyidir – bu haqda ilk dəfə deyil ki, danışıram. Bu qeyri-qanuni silahlı birləşmələr Nikol Paşinyanın imzası olan 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatda onların çıxarılması ilə bağlı açıq şəkildə nəzərdə tutulan öhdəliklərə zidd olaraq separatçıların nəzarətində olan ərazidə qalır. Bundan başqa, bir qədər əvvəl rəsmi İrəvan da etiraf etdi ki, qeyri-qanuni silahlı birləşmələrlə yanaşı, Qarabağdakı separatçı rejimi Ermənistan silahlı qüvvələrinin şəxsi heyəti də müdafiə edir - bununla da Azərbaycan ərazisində erməni işğalçı kontingentinin olması rəsmən təsdiqlənir - yenə də Paşinyan üçtərəfli bəyanatla üzərinə götürdüyü öhdəlikləri pozur. Erməni silahlılarının növbəti təxribatı Azərbaycan ordusunun əsgərinin ölümü ilə nəticələndi. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin buna cavabı tamamilə qanunauyğun oldu, qisas qərarı verildi.
İndi erməni separatçıların bəzi nümayəndələri “sülhməramlılar” adı altında regiona ABŞ və Fransa hərbi kontingentlərinin yeridilməsinə çağırışlar edir. Təbii ki, Rusiya və Azərbaycan buna imkan verməyəcək. 27 sentyabrda İkinci Qarabağ müharibəsinin başlamasının ikinci ildönümü olacaq. Bu tarix Ermənistanın qeyri-qanuni silahlı birləşmələrinin və Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələrinin Azərbaycanın Qarabağ bölgəsindən praktiki olaraq çıxarılmasının başlanması ilə əlamətdar olmalıdır - elə bir hesablama ilə və elə templə ki, 2022-ci il noyabrın 10-dək orada onlardan heç kim qalmasın. Bu, çoxdan gözlənilən və davamlı sülhün nəhayət regiona gəlməsi üçün əsas şərtdir”. Digər ekspertlər də hesab edir ki, “Qisas” əməliyyatının keçirilməsində bütün məsuliyyət Ermənistan hakimiyyətinin üzərinə düşür. Çünki Azərbaycan rəsmi səviyyədə həm Ermənistan, həm də Rusiya sülhməramlı kontingentinin rəhbərliyinə dəfələrlə bildirib ki, üçtərəfli bəyanata zidd olaraq Ermənistan silahlı qüvvələrinin və qanunsuz erməni silahlı birləşmələrinin Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazilərində mövcudluğu təhlükə mənbəyi olaraq qalır. Həmin ərazilərin demilitarizasiyası, Ermənistan qoşunlarının oradan tam çıxarılması və qanunsuz erməni silahlı ünsürlərinin tərksilah edilməsi zəruridir. Buna əməl edilməməsi məlum nəticələrə gətirib çıxarıb. Erməni politoloq Sergey Melkonyan bildirir ki, Bakı istədiyini alacaq: “Azərbaycan heç kimdən çəkinmədən orada öz addımlarını atır. Bizimkilər isə rusiyalı sülhməramlılardan acizanə kömək gözləyirlər. Hətta Ermənistan hakimiyyətinə yaxın “telegram” kanalları Rusiya sülhməramlılarının timsalında yeni günahkarlar axtarmağa başlayıb. Bir çoxları hələ də düşünür ki, Kreml, Moskva gəlib Ermənistan tərəfindən Azərbaycana qarşı döyüşəcək. Əmin olun, bu baş verməyəcək. Qarabağdakı ermənilərin “təhlükəsizliyini” oradakı “müdafiə ordusu” və Ermənistanın silahlı qüvvələri qoruya bilərdi. Amma indiki halda bu da mümkün görünmür”. Erməni deputat Tiqran Abramyan da baş verənlər fonunda maraqlı açıalmalar verib. O qeyd edib ki, Ermənistandan hərbi xidmətə çağırılan və Azərbaycanın hazırda sülhməramlıların müvəqqəti nəzarətində olan ərazilərində yerləşdirilmiş erməni hərbçilər təcili tərxis olunurlar. Abramyan Ermənistandan Qarabağa hərbi çağırışın sonuncu dəfə 2020-ci ilin iyul-avqust aylarında keçirildiyini xatırladıb və bildirib ki, 44 günlük müharibədən sonra, 2021-ci ilin qışından Ermənistandan Qarabağa çağırışçılar göndərilmir: “İki il əvvəl Ermənistandan hərbi xidmətə çağırılan əsgərlərin Qarabağdakı son dəstələrin buranı 2022-ci ilin avqustunda tərk etməli olmasına baxmayaraq, Azərbaycanın tələbi ilə tərxisetmə, deyəsən, vaxtından əvvəl həyata keçirilib”. Qeyd edək ki, Ermənistanda valideynlər də övladlarını Qarabağda xidmətə göndərməyə kəskin etiraz edirlər.
Tahir TAĞIYEV
