Bəzi internet səhifələri və media quruluşlarında bu ilin avqust ayında Bakıda baş verən bir kriminal hadisə ilə bağlı məlumat yayılıb. Əslində, buna təəccüblü bir hadisə kimi baxmaq da olmazdı. Çünki istənilən analoji cinayət hadisələri ilə bağlı biz KİV-də məlumatların işıqlandığını görürük.
Ancaq bizim söz açacağımız xəbərdəki təqdimat bir qədər yanlış istiqamətdə verilib. Daha doğrusu, bir gəncin etdiyi cinayətə görə onun cəmiyyətdə nüfuz qazanmış, müəyyən ictimai mövqeyə sahib olan atası, babası və digər yaxınları hədəfə alınır. Törədilmiş cinayətin motivi qalır bir qıraqda, xəbərin təqdimatında böyük bir səhvə yol vermiş gəncin babasının fotoları paylaşılır.
Söhbət 1999-cu il təvəllüdlü Qurbanlı Aslan Azər oğlunun törətdiyi cinayətdən gedir. Hansısa jurnalistlərə məlum olub ki, sən demə, bu cavan oğlan Azərbaycan Mətbuat Şurasının icraçı katibi Şəmsəddin Əliyevin qız nəvəsiymiş. Həmin jurnalist həm də “araşdırıb” ki, Şəmsəddin Əliyev həm də DİN rəsmisi Orxan Mansurzadə ilə yaxın qohum imiş. Bunlar da kifayət edib ki, ali məktəb tələbəsi olan bir gəncin səhvi ucbatından baş vermiş hadisədə sözügedən tanınmış şəxslərin adları hallandırılsın. Biz bilirik ki, istər Ş.Əliyev, istərsə də O.Mansurzadə uzun illər polis orqanlarında cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində fəaliyyət göstəriblər. Ş.Əliyev müxtəlif illərdə rayonlarda polis rəisi kimi çalışıb, hazırda da “Polisə Dəstək” İctimai Birliyinə sədrlik edir. Belə bir yol keçmiş şəxsin adını gənc nəvəsinin etdiyi səhvə görə hallandırıb, xəbəri onun fotosu ilə təqdim etmək nə dərəcədə media etikasına uyğundur?
Yadigar Məmmədli: “Etik kodeksə, KİV haqqında qanunun tələblərinə uyğun gəlməyən bu qəbildən olan təqdimatlar həm də qanun pozuntusu sayılır”
Media məsələləri üzrə ekspert Yadigar Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, belə halların olması peşəkar medianın adına xələl gətirir: “Bilirsiniz ki, medianın da fəaliyyəti müəyyən qanunlarla tənzimlənir. Etik kodeksə, KİV haqqında qanunun tələblərinə uyğun gəlməyən bu qəbildən olan təqdimatlar həm də qanun pozuntusu sayılır. Bəzən görürük ki, kimisə hədəfə alan kampaniya xarakterli materiallar verilir. 10-15 sayt guya həmrəylik göstərən kimi bir yerə yığışırlar və həmin qaralama işində yaxından iştirak edirlər. Araşdıranda məlum olur ki, burada yalnız hansısa korporativ maraq güdülür. Təbii ki, ciddi media nümunələri belə materialları dərc etmirlər. Çox təəssüf ki, Azərbaycanda mətbuat adına iddialı olanların sırasında yalnız peşəkarlar deyil. Bu missiyanı üzərinə götürüb, ancaq mediadan xəbəri olmayan kifayət qədər şəxs tanıyırıq. Bu, yalnız Ş.Əliyevlə bağlı yaşanan hal deyil. Biz analoji hallarla çox rastlaşırıq. Hadisə baş veribsə, bunun cinayəti törədənin yaxınına, qohumuna nə aidiyyəti ola bilər? Şəxs cinayət törədibsə, qanun qarşısında cavab verəcək. Onun əvəzinə məgər qohumu gedib məsuliyyət daşımalıdır? Bundan əlavə, təqsirsizlik prezumpsiyası deyilən bir anlayış var. Şəxsin barəsində məhkəmə hökmu olmadan heç cinayətdə ittiham olunan şəxsi də mediada qatı cinayətkar obrazında təqdim etmək olmaz. Nə bilirik, bəlkə məhkəmədə onun cinayəti heç sübut olunmadı. Söhbət yalnız bu haldan deyil, ümumi anlamdan gedir. Belə xəbərlərin təqdimatında maksimum ehtiyatlı olmalıyıq. Konkret halla bağlı isə deyə bilərəm ki, həmin hadisədə Ş.Əliyevin və ya O.Mansurzadənin adının hallanması media etikası baxımından düz deyil. Bu adamların işləri tamamilə başqadır. Ələlxüsus da həmin adamlar daim cinayətkarlıqla mübarizədə olublar. Məsələni bu şəkildə təqdim etməklə həm də çaşqınlıq yaradılır. Belə halları qətiyyən medianın funksiyası sırasına aid edə bilmərik”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
