Ölümün gücsüzlüyü...Yaxud hicran giribdir araya...

Tarix: 24.09.2014 / 02:51
Bölmə: Mədəniyyət

Əziz dostum, hazır deyildim sizin ölüm xəbərinizi eşitməyə. Heç ağlıma gətirə bilmirdim ki, günlərin birində canıma sancı gətirən "Ələviyyə Babayeva vəfat edib" sözünü eşidə bilərəm. Təəssüf ki, bu xəbəri də eşitdim. Ələviyyə xanımın vəfalı dostu, həmişə etibar etdiyi Çingiz Fərəcov redaksiyamıza zəng edərək bu məşum xəbəri qəzetimizin baş redaktoru Aydın Quliyevə çatdırıb.
O da mənə dedi Ələviyyə xanımın dünyadan köçdüyünü. Qəhər məni boğdu. Elə bildim ki, fələk mənim də kəndirimi kəsəcək. İçim silkələndi. Axı dost itkisi yaman dərddir. Vaxtlı-vaxtsız olsa da, heç kəs dostunun ölümü ilə barışa bilmir. 93 yaşlı dostum, könül sirdaşım bu dünyada köçün çəkib getdi. Amansız xəstəlik bir neçə il idi ki, yaxasından yapışmışdı, aman vermirdi ki, yaddaşında olanları, xatirələrində köz-köz yanan hadisələri, idrak məhsulunu kağıza köçürsün.
Qardaşı, tanınmış fırça ustası, respublikanın xalq rəssamı Rasim Babayev dünyasını dəyişəndən sonra Ələviyyə xanımın da dünyaya, həyata baxışı dəyişdi. Elə bil içindəki ümid çırağı söndü. Axırıncı dəfə təxminən iki il əvvəl görüşdük. Tanımadı məni... Qulluqçusu dedi ki, onu qınamayın, indi çox adamları tanımır. "Xaricdədir, əhəmiyyətli bir layihə üzərində işləyir" deyib qardaşının ölüm xəbərini uzun müddət ondan gizlətmişdilər. Çünki hər gün "Rasim nə vaxt gələcək, niyə yanıma gəlmir" deyə ətrafdakıları sorğu-suala tuturdu...Lakin onun hissiyatı çox güclü idi və hissiyatının köməyi ilə əziz qardaşının dünyadan köçdüyünü öyrənmişdi. Ondan sonra tez-tez görüşürdük, bir sözü vardı: "ölmək istəyirəm, amma ölə bilmirəm". Bu sözü heç xoşuma gəlmirdi. Deyirdim ki, Ələviyyə xanım, Siz xoşbəxt yazıçısınız, görün ətrafınızda nə qədər sizi sevənlər, sizinlə ünsiyyətə can atan gənclər var. Ələviyyə xanımla tanışlığım peşəkar qəzetçiliyə gəldiyim vaxtlara təsadüf edir. Ələviyyə xanımın "Bəlkə sabah olmadı", "Rəngbərəng yuxular", "Adamlar və talelər" əsərlərini hələ orta məktəb illərində oxumuşdum. Bu püxtə qələm sahibi olan xanımın yazı üslubuna, qəhrəmanlarına vurğun idim. Bir gün qərara aldım ki, ondan müsahibə götürəm. Tərəddüdlə, həyəcanla xanım yazıçıya zəng vurdum, dedi ki, buyurun gəlin. Vaxtı təyin etdik və mən onun Natəvan heykəli yanında yerləşən evinə getdim. Gənc, heç kəcin tanımadığı cavan müxbiri böyük ürəklə qarşılayan qadın yazar məndə heyrət oyatdı. Evinə daxil olanda təəccübləndim, çünki onun təmtəraqlı, yüksək səviyyəli bir mənzildə yaşadığını zənn edirdim. Çünki o vaxt elə düşünürdüm ki, mənəviyyatı, yaradıcılığı zəngin adam, yazar məhz belə evdə yaşayar. Lakin o, geniş və sadə mənzildə yaşayırdı. Ələviyyə xanımdan müsahibə götürməmişdən əvvəl hətta özümü saxlaya bilməyib dedim ki, Sizin təmtəraqlı bir mənzildə yaşadığınızı zənn edirdim...Ancaq...Gülümsünüb sözümü kəsdi: "Bilirsiz, bir neçə il əvvəl yanıma çox tanınmış bir yəhudi gəldi. İsraildən qonaq idi. Dedi ki, sizin əsərlərinizin sayına, fəaliyyətinizin zənginliyinə baxanda elə düşünürdüm ki, siz qəsrdə, villada yaşayırsınız, ancaq belə deyil. Siz xarici ölkələrdə yaşasaydınız indi villalarınız, malikanələriniz vardı. Onda ona da bildirdim ki, bu mənim həyat tərzimdir və dünya malında gözüm yoxdur. Bir də ki, bizdə kitaba görə verilən qonorarla o villalara sahib olmaq olmaz".
Ələviyyə xanımdan müsahibə götürdüm və yazı çıxandan sonra məni evinə dəvət etdi və yazının işlənməsindən, hazırlanmasından razı qaldığını dedi. Onu da bildirdi ki, qoçaq qızsan, mən də cavanlıqda belə idim. Sonra bir neçə müsahibəmiz oldu, Ələviyyə xanımın yazılarını böyük sevgi və ehtiramla "Bakı-Xəbər" qəzetində dərc etdik. Ələviyyə xanım qəzetimizin baş redaktoru Aydın Quliyevlə də dostlaşdı...
Xanım yazıçı ilə dostluğumuz uzunmüddətli olub və çox etibarlı bir insan kimi yadımda qalıb. Elə vaxtlar olurdu ki, onu axtara bilmirdim, o özü axtarırdı məni. Zəng edirdi ki, iki gündür hardasan? Darıxıram gəl bizə.
Ələviyyə Babayeva qiymətli bir şəxsiyyət olmaqla yanaşı, zəngin biliyə, geniş məlumata malik idi. Azərbaycan ədəbiyyatının canlı salnaməsi kimi yadımda qalıb. Azərbaycan ədəbi ictimaiyyətində elə bir hadisə, elə bir yığıncaq, elə bir qurultay yox idi ki, Ələviyyə xanımın onun barəsində təfsilatlı məlumatı olmasın. Obyektiv, qərəzsiz, ağa ağ, qaraya qara deməyi bacaran, düşmənlərlə mübarizədən qalib çıxan Ələviyyə Babayeva ədəbiyyatımızın döyünən ürəyi kimi xatırlanacaq. Ələviyyə xanım şan-şöhrətdən uzaq bir insan idi. Sadə, sadə olduğu qədər də böyük idi, uca idi. Hələ xəstələnməmişdən əvvəl nə vaxt gedirdimsə, onu yazı yazan görürdüm. Deyirdi ki, yazmasam olmur, yazmasam dura bilmirəm. Nə yazırdısa bu xalqın, dövlətin xeyrinə yazırdı. Onun qələmi həqiqət sorağını paylayırdı oxucuya.
Ələviyyə xanım yatağa düşəndən sonra cəmi bir dəfə getmişəm yanına. Siz elə zənn etməyin ki, etibarsızam, yaxud dostluğa dönüyəm. Yox, sadəcə yaxınları heç kəsi yanına buraxmırdılar. Təbii ki, ailənin yaxınlarından başqa. Son aylar dəfələrlə evinə zəng vurub ona baxan xanımdan xahiş etmişəm ki, yanına gəlmək istəyirəm, icazə verin, deyib ki, vallah yanına heç kimi qoymurlar. Özü də heç kəsi görmək istəmir. Axır bir neçə ildə televiziya kanalları ilə də əlaqəni kəsmişdi. Televiziyalardan israrla zəng edib müsahibə götürmək istədiklərini bildirirdilər, amma o "yox" deyirdi. Səbəbini soruşanda "mən istəmirəm tamaşaçılar, oxucular məni qocalmış vəziyyətdə görsün" deyirdi. Bu bir qadının özünə hörməti və ehtiramı idi.
İstəyirəm Ələviyyə xanım Babayevanın həyatı və ömür yolu haqda da oxuculara məlumat verim.
Nasir, tərcüməçi, 1951-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi (1979) Ələviyyə Hənifə qızı Babayeva 1921-ci il avqustun 12-də Bakıda anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil alıb. Ədəbi fəaliyyətə 1936-cı ildə "Ədəbiyyat qəzeti"ndə dərc olunmuş "İki həyat" adlı hekayəsi ilə başlayıb. Hekayə, povest və romanlar yazmaqla yanaşı, müasir rus ədəbiyyatından tərcümələr edib. A.Qaydarın "Uzaq ölkələr" (1950), V.Biankinin "İz ilə" (1947), "Ayı balası" (1959), "Qırmızı təpə" (1963), K.Paustovskinin "Oğru pişik" (1951), V.Q.Korolenkonun "Satın alınmış uşaqlar" (1962), Y.Sotnikin "Əcaib quş" (1964), V.Astafyevin "Ulduz xəzanı" (1970), Y.Çaruşinin "Nikitanın oyuncaqları" (1984) və b. onun tərcüməsində kütləvi tirajla çap olunub. "Azərbaycan qadını" jurnalında məsul katib (1951-1973), "Gənclik" nəşriyyatında müasir ədəbiyyat şöbəsinin müdiri (1973-1976), sonra baş redaktor (1976-1985) olub. Moskvada Azərbaycan ədəbiyyatı ongünlüyündə, həmçinin ölkəmizin bir çox yerlərində ədəbi tədbirlərdə iştirak edib. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qəbul komissiyasının üzvü, tərcümə seksiyasının rəhbəri olub.
Ələviyyə Babayevanın ömür yolundan qısa da olsa məlumat verdik.
Dünyanın mütərəqqi fikirli, ziyalı, yüksək intellektli bir yazarı da yaşamaqdan doyub işıqlı dünyaya "əlvida" dedi.
Yaşadı, yaratdı, taleyinin ona bəxş etdiyi bütün gözəllikləri özündə cəm etdi. Yazıya könül verib yazıçı ömrü yaşadı Ələviyyə Babayeva. Heç vaxt öz prinsiplərinə zidd getmədi. Ucalıq üçün doğulmuşdu, hər zaman da ucalıqda qaldı. Yeri uca olanın məkanı cənnət olar. Həmişə söhbətimizdə deyirdi ki, vəsiyyət edəcəyəm ki, məni əzizlərimin, doğmalarımın yanında dəfn etsinlər. Harada dəfn edilsə Ələviyyə xanımın məzarı ziyarət yeri olacaq. Çünki onu sevənlər çoxdur. O getsə də, yeri ürəklərimizdədir.
Allah rəhmət eləsin!

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.10.2026 / 17:17

Mollanəsrəddin lətifələrində memarlıq cizgiləri...

Tarix: 10.10.2026 / 11:07

Yazıçılar Birliyi üzvlük haqqını ödəməyənlərə növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi - məsuliyyətli davransınlar...

Tarix: 08.10.2026 / 17:49

Susqun fırçanın ölməz fəryadı: Bəhruz Kəngərlinin rəngli irsi...

Tarix: 08.10.2026 / 17:03

Noyabrın 1-dək üzvlük haqqını ödəməyənlər Yazıçılar Birliyindən xaric edəcək - XƏBƏRDARLIQ...

Tarix: 07.10.2026 / 16:58

HAMAM SANDIĞININ İZİ İLƏ: SƏDİDƏN ŞƏKİYƏ, POEZİYADAN MADDİ MƏDƏNİYYƏTƏ

Tarix: 07.10.2026 / 07:03

Ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

Tarix: 06.10.2026 / 22:01

Nizaminin qəzəli, Xətainin türkcə şeirləri hələ də Ermənistanda əsir saxlanılır...

Tarix: 06.10.2026 / 14:14

Beynəlxalq memarlıq arenasında Azərbaycan memarlığının yeri və rolu: Tarixi irslik və müasir parametrlər...

Tarix: 05.10.2026 / 21:34

Afina ilə Londonun “incəsənət davası” Azərbaycanın da sərvətlərini yada saldı...

Tarix: 03.10.2026 / 15:15

Faiq Ələkbərlinin Türk fəlsəfəsinə həsr olunmuş əsərinə dair düşüncələrim

Tarix: 30.09.2026 / 22:20

Dağlıq ərazilərdə unudulmuş və dağılmış Alban məbədlərinin bərpası gündəmdə...

Tarix: 29.09.2026 / 11:02

Şair-publisist Dəyanət Osmanlının yeni nəşrləri oxuculara təqdim edilib

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 08.10.2026 / 18:55

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Tarix: 08.10.2026 / 18:27

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

Tarix: 08.10.2026 / 15:19

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...