Bakı kinoteatrları əcnəbi filmləri hələ də səsli dublyajda təqdim etmir...

Tarix: 26.08.2014 / 02:25
Bölmə: Mədəniyyət

Kino mədəniyyəti bütün dünyanın diqqətində olan bir dəyərdir. XIX yüzilliyin sonlarına yaxın meydana gələn kino insanları öz cazibəsinə salıb. Deyərdim ki, kino artıq illərdir insanların yaxın dostuna, hətta istəyinə, qarşısıalınmaz tələbatına çevrilib. Azərbaycan kinosu da öz mövcudluğu ilə bizi hər zaman sevindirib. Ötən illər ərzində kino fondumuza yüzlərlə film daxil edilib və bu filmlərin də böyük əksəriyyətinə sevgi hissi bəsləyirik.
Bu fakt bizi heç də dünya kinosuna bağlılıqdan uzaqlaşdırmır. Əksinə, bu imkan verir ki, biz öz filmlərimizlə o filmləri müqayisə edək. Bir neçə ildir televiziyalarda xarici filmlər, əvvəlki illərdə olduğu kimi, rus dili vasitəsilə deyil, ana dilimizdə nümayiş etdirilir. Məlum olduğu kimi, bir neçə il əvvəldən başlayaraq Milli Televiziya və Radio Şurasının qərarı ilə yerli televiziyalar bütün əcnəbi filmləri Azərbaycan dilində dublyaj edərək nümayiş etdirir. Bu, dilimizin uğuru olmaqla bərabər, həm də dövlətimizin ana dili siyasətinin davamıdır. Televiziyaların göstərdiyi əcnəbi filmlərin hansı şəkildə dublyaj edilməsi, dil və tərcümə qüsurları zaman-zaman mətbuatda geniş müzakirə olunub. Mövcud olan bu problemin həlli yolları təklif edilib. Bu qüsurlara baxmayaraq, Azərbaycan tamaşaçısının heç bir tərcüməçiyə ehtiyacı olmadan xarici filmləri ana dilimizdə seyr etmək imkanı əldə etməsi nəyə desən dəyər. Televiziyalar artıq bu yolu tutub və kino tərcüməsi sahəsində irəliləməyə can atmaqdadır. Deyim ki, ortada xeyli uğurlu dublyaj nümunələri də var.
Azərbaycan filmlərinin böyük əksəriyyətini çıxmaq şərtilə, uzun illər Bakıda fəaliyyət göstərən kinoteatrlarda əcnəbi filmlər rus dili vasitəsilə təqdim edilib. Elə bizim bəzi filmlər də bu dildə tamaşaçılara göstərilib. Son bir-iki ilə qədər də yerli kinoteatrlarda bütün xarici kino və cizgi filmləri rus dili vasitəsilə nümayiş olunurdu. Televiziyalarda əcnəbi filmlərin hamısı ana dilimizdə nümayiş etdirilsə də, Bakıdakı işlək kinoteatrlarda xarici filmlərin nümayişində bu problem hələ də qalmaqdadır.
20-25 il əvvələ qədər kütləvi fəaliyyət göstərən və yüzlərlə tamaşaçının zövqünü ödəyən kinoteatrların son illər iflic vəziyyətə düşməsi hər kəsə məlumdur. Bildiyimiz kimi, bu kinoteatrların çoxu artıq özəlləşdirilərək öz profilindən uzaq fəaliyyət göstərir. Hazırda paytaxtın yalnız üç kinoteatrı dövlətin qərarı ilə öz profilinə uyğun fəaliyyət göstərir. "Azərbaycan", "Araz" və "Nizami", "28 May Snema" mərkəzləri fəaliyyət göstərir və bu mərkəzlərdə həm Azərbaycan, həm də əcnəbi filmləri nümayiş olunur. Bu kinoteatrlardan aldığımız məlumata görə, gündə 5-8 seans olur və nümayişi izləmək üçün kifayət qədər tamaşaçı gəlir.
Müasir kino mütəxəssisləri bildirir ki, əcnəbi filmlərin ana dilimizə dublyaj edilərək nümayiş olunması böyük hadisədir. Onlar bu məsələdə televiziyaların daha öndə getdiyini qeyd etsələr də, kinoteatrlar haqda nikbin deyillər. Kinoteatrlarda əcnəbi filmlərin Azərbaycan dilində nümayişi ətraflı şəkildə həyata keçirilmir.
Tanınmış səs rejissoru Əsəd Əsədovun sözlərinə görə, Milli Televiziya və Radio Şurasının bir neçə il əvvəl verdiyi məlum qərarı yalnız televiziyalarda icra edilməməlidir. Onun fikrincə, bu bütün kino sahəsini əhatə etdiyi üçün, həmçinin, kinoteatrlarda da tətbiq edilməyə başlanıb":Amma bu, subtitr vasitəsilə həyata keçirilir. Artıq əcnəbi filmlər orijinal dildə - rus, ingilis, fransız və s. dildə gedir, subtitrlə isə tərcüməsi verilir. Yəni tamaşaçı filmdə söhbətin nədən getdiyini bilir. Burada həm ana dilimizin tələbi qorunur, həm də tamaşaçılar razı qalır. Subtitr üsulu bütün dünya kinoteatrlarında qəbul edilən bir ənənəvilikdir".
Ancaq ekspert hesab edir ki, bu məsələdə daha irəli gedib keyfiyyətli səs dublyajı ilə əcnəbi filmlər təqdim edilməlidir.
Kino mərkəzlərindən bizə bildirdilər ki, yerli prodakşnlar tərəfindən dublyaj edilərək nümayişi onlara həvalə edilən əcnəbi filmlər ana dilimizdə, qalan filmlər isə subtitr üsulu ilə rus dilində nümayiş olunur. Əlbəttə, bu işlə peşəkarlar məşğul olmalıdır. Yerli prodakşnların təqdim etdikləri dublyaj nümunələrinin də qüsursuz olmadığı bildirilir. Bu da onu deməyə əsas verir ki, kino dublyajı təsadüfi adamlar tərəfindən idarə olunmamalıdır, bu iş vahid mərkəzdən idarə olunmalıdır. Çünki bu işin effekti daha müsbət nəticə verə bilər.
"Nizami" Kino Mərkəzində çalışan tanışlarımızdan birinin dediyinə görə, xarici filmlər rus dilində subtitr vasitəsilə təqdim edilir, bu da əsasən tamaşaçıları qane etmir":Biz cizgi filmlərini 3D formatında təqdim edirik. Xarici bədii filmlərə gəlincə, biz filmləri rus dilində subtitr vasitəsilə nümayiş etdiririk. Tamaşaçıların filmlərə marağı haqda onu deyə bilərəm ki, bəziləri bundan razı, bəziləri isə narazı qalır. Artıq filmlərin Azərbaycan dilində subtitrlə göstərilməsi ənənə halını alsa da, düşünürəm ki, səsli dublyaja keçməyin vaxtıdır. Çünki elə tamaşaçı olur ki, çatdırıb subtitri oxuya bilmir, amma səsli dublyaj olsa, onu eşidər".
Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin kinoteatrlarla iş sahəsinə rəhbərlik edən Yusif Şeyxovun da məsələyə münasibətini öyrəndik. Y.Şeyxovun dediyinə görə, kinoteatrlar subtitr dublyajına 2011-ci ilin avqustunda keçib. Kinoteatrların özəl olduğunu deyən nazirlik rəsmisinin sözlərinə görə, onlar nazirliyin iştirakı olmadan öz siyasətini, əlaqələrini qururlar. Nazirliyin yalnız kinoteatrlara istiqamət verdiyini bildirən Y.Şeyxov dedi ki, kinoteatrlar əcnəbi filmləri xarici kino şirkətlərinin distribütorlarından müqavilə əsasında alır: " Xarici film sahibləri MDB ölkələrinə filmləri rus dilinə çevirərək göndərirdi. Onların hansısa respublikada öz nümayəndəlikləri vardı. Əvvəllər bütün MDB respublikalarında filmlər rus dili vasitəsilə göstərilirdi. Artıq keçən ildən bizim kinoteatrlarda filmlərin ana dilimizdə təqdim olunmasına başlandı. Bizim kinoteatrların əməkdaşlıq etdiyi xarici kino şirkətləri qarşısında tələbləri dəyişdi. İndi artıq filmlərin mətni Azərbaycana gətirilir, burada rus, ingilis, fransız və digər dillərdən Azərbaycan dilinə çevrilir. Sonra o geri göndərilir. Filmlər subtitr vasitəsilə Azərbaycan dilinə çevrilir. Bu da uzun prosesdir".
Kinoteatrlarda nümayiş etdirilən filmlərin subtitr dublyajından çıxaraq səsli dublyaja keçəcəyinə ümid etdiyini bildirən Y.Şeyxov artıq kinoteatrların buna səy göstərdiyini deyir: "Subtitr dublyajı kinoteatrların həyatında bir keçid mərhələsidir. Hesab edirəm ki, kinoteatrlar nə vaxtsa əcnəbi filmləri səsli dublyaj vasitəsilə təqdim edəcək. Çünki bu məsələ ətrafında artıq araşdırmalar başlanıb. Mənə belə gəlir ki, səsli dublyaj prosesinə keçid, texniki məsələlərdən çox, səylə bağlıdır. Yəni bu işə nail olmaq üçün ciddi səy göstərilməsi tələb olunur. Filmlər xaricdə dublyaj olunur. Bizdə yalnız onun tərcüməsi həyata keçirilir. Səsli dublyaja keçmənin bir çətinliyi də ondan ibarətdir ki, səsli dublyaj güclü maliyyə vəsaiti tələb edir. Bu da kinoteatrlarımızın tərəfdaşlarının əlavə xərc çəkməsi deməkdir. Heç şübhəsiz bu, biletlərin qiymətinə də təsirsiz ötüşməyəcək. Yəni qiymətlərin artmasına səbəb ola bilər. Hazırda araşdırma aparılır. "Nizami" Kino Mərkəzinin rəhbərliyi səsli dublyaja nail olmaq üçün səylər göstərir".
Gənc kinoşünas Aydan Şükürlünün sözlərinə görə, artıq dünya kinoteatrlarının böyük əksəriyyəti səsli dublyaja keçib. Kinoteatrlarımızın bu işdə lənglik göstərməsinin səbəbini izah edən A.Şükürlü hesab edir ki, bu olduqca bahalı və vaxt tələb edən iş olduğu üçün hələ kinoteatrlar bu işə maraq göstərmir":Subtitrlə kinoların nümayişi nisbətən ucuz başa gəlir. Ona görə də kino mərkəzləri buna üstünlük verir. Ancaq deyim ki, artıq bu mərhələ geridə qalmalıdır. Səsli dublyaja keçid prosesi baş verməlidir. Kino mərkəzlərinin rəhbərləri hesab edir ki, səsli dublyaj edilən əcnəbi filmlər onlara baha qiymətə başa gəlir. Bu da, istər-istəməz, qiymətlərə də təsir göstərəcək. Səsli dublyaj edilən xarici filmləri kinoteatr baha qiymətə alacaqsa, istər-istəməz, biletin qiymətini də qaldıracaq. Bu isə indiki halda arzuedilən deyil. Bu mənada ki, tamaşaçılar hələ kinoteatrlara yeni-yeni maraq göstərir. Qiymət artımı tamaşaçı itkisi deməkdir. Düşünürəm ki, gələcəkdə bu məsələ öz həllini tapacaq".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.10.2026 / 17:17

Mollanəsrəddin lətifələrində memarlıq cizgiləri...

Tarix: 10.10.2026 / 11:07

Yazıçılar Birliyi üzvlük haqqını ödəməyənlərə növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi - məsuliyyətli davransınlar...

Tarix: 08.10.2026 / 17:49

Susqun fırçanın ölməz fəryadı: Bəhruz Kəngərlinin rəngli irsi...

Tarix: 08.10.2026 / 17:03

Noyabrın 1-dək üzvlük haqqını ödəməyənlər Yazıçılar Birliyindən xaric edəcək - XƏBƏRDARLIQ...

Tarix: 07.10.2026 / 16:58

HAMAM SANDIĞININ İZİ İLƏ: SƏDİDƏN ŞƏKİYƏ, POEZİYADAN MADDİ MƏDƏNİYYƏTƏ

Tarix: 07.10.2026 / 07:03

Ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

Tarix: 06.10.2026 / 22:01

Nizaminin qəzəli, Xətainin türkcə şeirləri hələ də Ermənistanda əsir saxlanılır...

Tarix: 06.10.2026 / 14:14

Beynəlxalq memarlıq arenasında Azərbaycan memarlığının yeri və rolu: Tarixi irslik və müasir parametrlər...

Tarix: 05.10.2026 / 21:34

Afina ilə Londonun “incəsənət davası” Azərbaycanın da sərvətlərini yada saldı...

Tarix: 03.10.2026 / 15:15

Faiq Ələkbərlinin Türk fəlsəfəsinə həsr olunmuş əsərinə dair düşüncələrim

Tarix: 30.09.2026 / 22:20

Dağlıq ərazilərdə unudulmuş və dağılmış Alban məbədlərinin bərpası gündəmdə...

Tarix: 29.09.2026 / 11:02

Şair-publisist Dəyanət Osmanlının yeni nəşrləri oxuculara təqdim edilib

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 08.10.2026 / 18:55

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Tarix: 08.10.2026 / 18:27

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

Tarix: 08.10.2026 / 15:19

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...