Şəhriyar bilməzdi ki... Azərbaycan bir də işğal olunacaq...

Tarix: 18.08.2014 / 12:10
Bölmə: Mədəniyyət

Mən də çoxlarınız kimi hələ uşaqlığımdan ustad Şəhriyarımızın "Heydər babaya salam"ını dinlədikcə dinlədim...nənəmin şirin-şəkər nağılları kimi...daha sonra hər sətri bir hikmət olan bu əsər musiqiyə köklənib ürəkləri yandırıb yaxdı...gah gözlərimiz qan ağladı, gah üzümüz güldü, gah da xəyalən Araz kənarında durub...içimizi çəkə-çəkə sızıldardıq...

...Heydər baba, yolum səndən kəc oldu

Ömrüm keçdi,gələmmədim gec oldu

Heç bilmədim gözəllərim necoldu...

Bilməz idim döngəlik var...dönüm var...

Nisgillik var,ayrılıq var,ölüm var...

Elə bu nisgillə,ağrıyla dünyasını dəyişdi böyük ustad və "Heydər babaya salam"la milli mədəniyyətimizin,mənəviyyatımızın, düşüncəmizin, daha dəqiq desək, milli kimliyimizin möhtəşəm abidəsini ərmağan etdi bütün türk dünyasına.

Təbriz...09.08.2014. Şəhriyarın ev muzeyindəyəm...Səsinin ahəngi, təmkini, xarici görünüşü eyni ustad Şəhriyarı xatırladan Hadı Şəhriyara Azərbaycandan sevgi və sayğılarımı yetirdikdən sonral söhbətə başlayıram...

- Bütün türk dünyasında sevilən bir isim olan ustad Şəhriyarın Azərbaycanda müstəsna yeri var.Ancaq mən çox istərdim ki biz ustadın özəl cəhətlərindən danışaq...öncəliklə bir övladı olaraq atanızın gözlərindəki qəm,kədər yükünü görə bilirdinizmi?...Və bu nisgilin əsas səbəbi kim və ya nə idi?

- Şəhriyarın hər bir gəncə, xüsusən övladlarına qayğısı,iztirabı onun mənəvi tərbiyəsi olub. İkinci, düşünürəm bir az təhsilatımıza onun üçün mənəvi dünya həyatın həqiqətləri,əsl həqiqətləri...bizim dünyaya nə üçün gəlməyimiz...o ürfan dediyimiz cəhətləri insanlarda axtarıb... Təhsil onun üçün mənəvi tərbiyənin bir detalı olub... Maddiyyat, məişət, iş - bunlar hər an onun üçün arxa planda olub...Dünya ona çox darısqal gəlirdi...Gəncliyində arzularına çata bilməməsi sonralar dünyagörüşünə çox təsir etmişdi...Şəhriyar çox milli,vətəninə bağlı, qohum-əqrabasına bağlı bir adam idi...klassik bir insan olub. Həyat tərzini keçmişlər əsasında, adət-ənənələr əsasında qurardı...

- Maraqlıdır, ustad Şəhriyar evdə,ailə əhatəsində ,balaları ilə münasibətdə hansı çərçivədə idi? Sizdən savayı iki bacınız da var - Məryam və Şəhrizad xanım...

- Bütün atalar kimi bizə həyatda lazım olan hər bir işi yerinə yetirib..Bizdən heç vaxt ayrılmayıb...Yadıma gəlmir ki..bizdən ayrı bir gün belə hardasa olsun... O ki qaldı bayaq sual vermişdiniz, yenə ora qayıdıram...o həm də xalqın sevgisini bizə qoydu...Bu da bizim üçün müstəsnadı...Bir də ürəyimizdə bir nisgil var...insan təkamül pillələrini tədricən qalxır..zaman keçdikcə onu daha yaxından tanıya bilirsən. Dərk edirsən ki Şəhriyar vətəninə, millətinə kim olub...

- Tarixi şəxsiyyətlər haqqında bədii-sənədli film çəkmək böyük məsuliyyət tələb edir. Ssenariyə yersiz bər-bəzəklər, qondarmalar etmək yaradıcı adamın təxəyyülü yox, ən azından xalqın və həmin şəxsiyyətin keçdiyi həyat yoluna hörmətsiz bir yanaşmadır...Şəhriyar dünyasını dəyişəndən yeddi il sonra bir avtobioqrafik film çəkildi və nədənsə, həqiqətlərdən çox uzaq olan bu filmdə ananız Əzizə xanım savadsız kimi göstərildi... Və başqa qüsurları sadalamağa ehtiyac yoxdur... Sizin bu filmə münasibətiniz ?

- Şəhriyarla bağlı film Tehranda çəkilib. Bakı ilə də bağlı qərar olmuşdu, ancaq sonra nədənsə ləğv olundu. Ssenarini yazan ən azından tədqiqat qrupuna müraciət edə bilərdi...Onun həyatının əsas mərhələsi haqda, onun düşüncələri haqda... Bəzi yerlərdə hətta Şəhriyarın eynilə dediyi cümlələr filmdə səslənsə də aydın olur ki ssenarist "Heydər Babaya salam"ı çox az eşidib...Oxumayıb...Çünki oxuya bilməz...Filmdə bir çox tarixi hadisələri də qatıb-qarışdırıblar...Xiyabani hərəkatını və s...Ümumilikdə Şəhriyarı tanıtmaq mənasında qane edir...ancaq ziyalıları qane etmədi...mən hətta dedim ki siz Nizamiyə,Rudəkiyə, Nəsimiyə həsr olunmuş filmlərə bir baxaydınız...Həmçinin Dostoyevskinin həyatından bəhs edən "26 gün ömründə" filmi var, ona da bir baxmaq olardı....yəni yazıçı adi həyatda necədir,nə xarakterdə ola bilər,hansı fikirlərini qabartmaq olar? Məsələn, necə ki Roman Rollan Bethoven haqqında yazıb...Oxuduqca oxumaq istəyirsən...

- Mən əminəm ki, Şəhriyar haqqında inşallah ona layiq bir film çəkiləcək və Oskar alacaq..buna Şəhriyarın bütün hallarda mənəvi haqqı var...Hadı bəy Şəhriyar və Azərbaycan... ən çox kimi və nələri xatırlardı?

- Uşaqlığımız Təbrizdə keçib. Bakını ikinci ana vətən bilmişik. Bu işdə atamızdan əlavə Üzeyir Hacıbəyovun çox böyük rolu olub. "Arşın mal alan","Məşədi İbad" və "Əhməd hardadır" filmlərinə sevə-sevə baxardıq. Evimizdə Şərqi Rusiya istehsalı bir radiomuz var idi. İran məhəlli verlişlərilə bahəm Bakıya qulaq asardıq. O tayda bizə necə münasibət var idi, bunu bilirdik. Bizim də evdə həmişə Bakı söhbəti əziz və doğma olub.Hətta yadımdadı, bir şeir qoşulmuşdu Şəhriyara, birinci misrası beləydi: "Çiçək əkin,gül əkin şəhri Şəhriyar gəlir, Gülüzlülər çıxsın çölə gülüzar gəlir...". Atamın çoxlu şair dostları var idi, onlarla məktublaşardı..1967-ci ildə Molla Pənah Vaqifin yubileyində iştirak etmək üçün Məmməd Rahim poçtla dəvət gəndərir,bu dəvəti qəsdən yubadıb vermirlər və düz altı aydan sonra gəlir...Başa düşdük ki, bu artıq bir siyasi mövzudur,dərinə getmədik...Ancaq hər vaxt Azərbaycanla maraqlanardı..Balaş Azəroğlu, Bəxtiyar Vahabzadə, Mədinə Gülgün dilindən düşməzdi...Yadımdadı, Rüstəm Əliyev adlı bir şərqşünas alim gəlmişdı və şair Səhənd onu Şəhriyarla tanış etmişdi. Ömrünün son günlərində Bakıda çıxan oncildlik ensiklopediyada Şəhriyar haqqında məlumatın da olduğunu dedilər və yataqda ikən göstərdilər...Axıra qədər Bakı dilindən düşmədi...

- Şəhriyarın əsərlərinin tərcüməsilə, kitabxanasıyla bağlı nə deyə bilərsiz? ən çox kimləri mütaliə edirdi?

- Çoxlu qədim kitablar, həm də özünün oncildlik külliyyatı Tehrandadır. Bəziləri də görürsüz burda muzeydədir. Şəhriyarın deməzdim bütün əsərləri, ayrı-ayrı şeirləri tərcümə olunub. Səhv etmirəmsə, 1967-ci il də Bakıda külliyyatı dərc olundu və sonra farsca yazdığı bəzi şerlərı tərcümə olunub. Moskvadan Cahangir adlı bir nəfər gəlmişdi, fars dilindən bir neçə nümunə tərcümə etmişdi, ancaq hansı başqa xalqların dilinə tərcüməsi var, onu bilmirəm.. Şəhriyar mütaliəni çox sevərdi. Xüsusən də klassikləri. Sədini, Mövlanəni, eləcə də dünya klassiklərini oxuyardı...

- Bayaqdan ürəklə bir neçə dəfə ana vətən dediyiniz Azərbaycan hələ də rus-erməni işğalı altında...Bu günlərdə iyirmidən artıq şəhid verdik. Çox həssas bir dönəmdə yaşayırıq. Son olaraq burdan ana vətənə sözünüz...

- (gözləri dolur...)...Mən elə Şəhriyarın bir misrasını demək istəyirəm...

Segahım qoy yetim qalsın...

Qarabağım əldən gedib...Baxın, Şəhriyar 1988-ci ildə rəhmətə gedib...Ancaq o bunu həsr etmişdi 1928-dəki çar Rusiyasının işğalına...Şəhriyar görmədi və bilmədi ki, Azərbaycan bir də işğal olunacaq.

Milli Mədəniyyətin

Təbliği İctimai Birliyinin sədri Jalə Cəfərova

Təbriz-Bakı

PS... Səndən ayrı düşsəm də mən, eşqin ilə yaşayıram,

Yaralanmış qəlbim kimi, qəlbi viran Azərbaycan...

Vətən eşqi məktəbində can verməyi öyrənmişik,

Ustadımız deyib heçdir vətənsiz can, Azərbaycan!

Şəhriyarın ürəyi də səninki tək yaralıdır,

Azadlıqdır mənə məlhəm, sənə dərman, Azərbaycan!

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 14.08.2026 / 14:03

Əfsanədən gerçəkliyə uzanan 5 minillik tarix - Troya

Tarix: 13.08.2026 / 22:41

Macarıstanda Yupiterə həsr olunmuş qurbangah aşkarlandı

Tarix: 13.08.2026 / 18:49

Müharibə aparan ölkələrə "Avroviziya” qadağası - Təşkilatçılar qərar verdi...

Tarix: 13.08.2026 / 16:00

Məşhur rejissorların teatr premyeraları və əfsanəvi tamaşaları Bakı Beynəlxalq İncəsənət Festivalında nümayiş olunacaq

Tarix: 11.08.2026 / 12:34

Pianonun düymələrində saxlanmış bir Vətən: Züleyxa Abdullayevanın səsi insanlara bu cür çatır

Tarix: 10.08.2026 / 12:48

Yunus Oğuz – Tarixi romanın müasir nəfəsi

Tarix: 09.08.2026 / 11:50

50 illik yubileyidir, yoxsa bu da yeni zarafatıdır...

Tarix: 07.08.2026 / 12:34

Türkiyənin UNESCO-nun Dünya İrsinin İlkin Siyahısına daxil edilən unikal tarixi abidəsi - Kadıkalesi

Tarix: 06.08.2026 / 22:08

Azərbaycan Mədəniyyəti sosial platforması Yayfest-də uğurla çıxış edib...

Tarix: 05.08.2026 / 20:10

Rayon teatrlarında direktorlar və müavinlər seçilir, ya təyin edilir...

Tarix: 05.08.2026 / 14:15

Musiqi terapevti soydaşımızdan Türkiyədə unudulmaz sənət gecəsi...

Tarix: 04.08.2026 / 20:47

Xarici sərmayiçilər kinomuza 12 milyon dolları necə yatırıb?...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 13.08.2026 / 21:44

Ərdoğan “Məkkə sazişi”nin arxasındakı sirri açdı - Ekspertlər şübhə ilə baxır...

Tarix: 13.08.2026 / 20:16

Avropa Birliyinin Naxçıvan dəmir yollarında marağının görünən və görünməyən tərəfləri...

Tarix: 13.08.2026 / 15:30

İrəvanda Azərbaycan təbii qazına qarşı ikitərəfli kampaniya başladı...

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafında rəqəmsallaşma və innovasiyalar ön plana çıxır