"Gəlmişdi, ürəknən getdi" - Akif Səməd

Tarix: 24.07.2014 / 10:13
Bölmə: Mədəniyyət

Adam yaşamaqdan bezəndə, ümidi tükdən asılı qalanda, özü yerlə-göy arasında çırpınanda Tanrıdan başqa sığınmağa güman yeri qalmır. Tanrı da hərəni bir cür xoşbəxt edir, birinə söz badəsi içirir, başqa birisinə eşq nuru. Adamın üzü nurlanır, qəlbi, ruhu arınır, təmizlənir, durulur. Duru sözün canına hopur adam...Adəmdən Hatəmə, Hatəmdən adı bəlli insanlara qədər işıqlı bir yol başlanıb üzü bəri gəlir.
Bu yolun zəvvarı kimlər olmayıb, kimlər... Ancaq sözün ünvanı qədim, özü yel qanadlı olduğundan, milyon-milyard mənzili bir göz qırpımına qət edərək gəlib Akif Səmədə çatdırır özünü...Bəli, "bircə qarış yol varıymış-Adəmdən Akif Səmədə". Demək Akif Səmədlə Adəmin arasındakı ruhi, mənəvi yol çox yaxın imiş. Akif Səməd bir urfan (irfan) şairidir, dostlar, Tanrının söz badəsi içirdiyi, ruhunu, qəlbini söz eşqinə cilaladığı, silələyib doldurduğu bir haqq adamıdır. Akif Səməd haqda keçmişdə danışa bilmirəm, nə qədər istəyirəm ki, on il əvvəl qeybə çəkilən şair barədə keçmiş zamanda danışım, alınmır. Surəti dip-diridir gözlərim önündə, diri adamı keçmişdən soraqlamaq olmur.
Ölmək olmur, ay Tanrı,
İlin-günün bu vaxtında.
Hörmətin su qiymətində,
Şeirin, sözün su vaxtında...
Ancaq...Ancaq şeirin-sözün sehrinin zəiflədiyi bir zamanda, 45 yaşında fiziki ömrünün qatarına "dayan, daha getmə" dedi Akif Səməd. Əslində o gedəcəyini əvvəldən bilirdi, bilirdi ki, əbədi yaşamaq üçün əcəlin qaranlıq tunelindən adlayıb, işıqlı cənnəti məkan etməlidir. Etdi də. Akif Səmədin ruh qohumu, söz qardaşı Nəsiminin "dünya qalacaq yer deyil, ey can, səfər eylə" nəsihətinə şərik oldu şair. Niyə də olmamalıydı. Çünki insan fani dünyanı tərk edəndən sonra gəldiyi yerə gedir.
Dünyaya sözü olmadı,
Söylə ki, ürəkdən getdi.
Heç nədə gözü olmadı,
Gəlmişdi, ürəknən getdi.
Ürəyini sözə vermişdi axı, o, ürəyini sözlərinin başına tac etdi getdi, ürəyi qaldı şeirlərində, özü ilə apara bilmədi, aparmaq imkanı yox idi. Ürəyini aparsaydı, sözlərinin ürəyi döyünməzdi, sözləri yaşamazdı.
Akif Səmədi və Adil Mirseyidi həmişə dərvişə bənzətmişəm, çünki onlarda gördüyüm işığı başqa şairlərdə görə bilmədim. Fərqliydi ikisi də, çox fərqli. Akif Səmədi Azərbaycan Radiosunun xalq yaradıcılığı redaksiyasında tez-tez görürdüm, salam verirdim hər dəfə, salamımı alırdı, ancaq heç vaxt ünsiyyətimiz alınmırdı. Daha doğrusu, söhbət etmirdik heç... Onunla sonradan münasibətlərimiz isinişdi, doğmalaşdıq. Vəfat edənə qədər tez-tez əlaqə saxlayırdım onunla, ziyalı kimi cəmiyyətdə baş verən prosesləri, ictimai-sosial məsələləri müzakirə edirdik Akif bəylə. Açığı deyim ki, şairin sağlığında şeirləri ilə elə də maraqlanmırdım, onu daha çox ictimai-siyasi xadim kimi, prinsipial ziyalı olaraq tanıyırdım. Təəssüf ki, sağlığında ədəbiyyat barəsində Akif Səmədlə danışmamışdım. Ancaq son zamanlar Akif Səmədi tez-tez oxuyuram, onu ürəyimin şairi kimi qəbul edirəm. Görürəm ki, Akif Səməd Yunus İmrənin, Əhməd Yasəvinin köynəyindən keçən şairdir. Akif Səməd elə bir şəxsiyyətdir ki, onun haqqında pafosla danışmaq olmur, səmimi olmalısan ondan danışanda. Pafosla danışanda özünü Akif Səmədə, onun şeiriyyətinə yamaq kimi hiss edirsən. O, pıçıltıların şairidir. Heç vaxt Akif bəyin pafosla danışmağını görməmişdim, bu tərz ona çox yad idi. Bu çalar onun şeirlərinin xarakterinə çevrilib, şair bütün hallarda özünü və özünə aid olanları yazır-Akif Səməd kimi...
Gül öldü arıdan deyil,
Gül yara sarıdan deyil.
Bir kəsi yarıdan deyil -
Umudu adam öldürür...
Səssiz danışıb Akif Səməd bu şeirdə, ancaq ürək bilib nə çəkdiyini, heç qələm də ondan xəbər tutmayıb.
Görsəniz yoxam, deyin
Ay tək batmağa getdi.
Öldü deməyin, dostlar,
Akif yatmağa getdi.
Üzünü Vətən torpağının-doğma İncə dərəsinin üzünə söykəyib yatmaqdan gözəl nə ola bilər ki...Başını ana torpağın köksünə qoyub uyumaq xoşbəxtliyi hər kəsə qismət olmur ki...
Nə oxuyur bu saz, bu tar,
Canımda qoymadı tutar.
Canımdan canımı qurtar,
Canıma yazığın gəlsin.
Canını canından ayırıb torpaq adlı can sirdaşına qovuşmaq istəyirdi Akif Səməd. Dədə Yunus İmrənin (Əmrə)"Məni məndə sorma, məndə deyiləm, bir mən vardı məndə məndən içəri" fəlsəfəsinə doğmadır Akif Səmədin bu misraları.
Sevgidən anrı var,
Ölümdən sonra var,
Sevgidə Tanrı var,
Tanrıda mən varam...
Heyrət, min heyrət Akif Səmədə. Akif Səməd böyük ürəkli kişi kimi yadda qalıb, yadda qalıb deyəndə yaddan çıxır ki, heç.
Akif Səmədin ölümü qəfil olub, həmkarlarım Qulu Ağsəs və Kənan Hacının xatirələrindən bilirəm ki, ruhu can evini tərk edən gün şair Azərbaycan Yazıçılar Birliyində olub, "Ulduz" jurnalının redaksiyasına baş çəkib, Qulu Ağsəslə və başqa dostları ilə söhbət edib, hətta bir-iki gülməzə danışıb onları güldürüb də. Sonra düşüb "Natəvan" klubuna ki, şair Rəfael İncəyurdla bağlı tədbirə aparıcılıq etsin. Ürəyi orda tutub, Akif Səmədi "Sahil" bağına düşürüblər ki, bir az hava alsın...Ancaq hava da şairin dadına yetməyib və o, haqqa qovuşub. Hadisə şahidləri deyir ki, onun başının altında "Ulduz" jurnalı olub həmin məqamda. Öləndə də sözə söykənib can verib Akif Səməd. Ruhu tənini tərk edəndə şair dostları yanında olub, nə yaxşı ki, onların istiliyini hiss edib. Kənan Hacı yazır ki, Akif Səmədin nəşini maşına Əlisəmid Kürlə o qoyub, İlham Qəhrəman isə bir tərəfə çəkilərək hönkürtü çəkib ağlayıb, xoşbəxtliyə bax ki, şairi şair ağlayıb.
Akif Səmədi özünün mürşüdü, müəllimi, ustadı sayan gənclər var bu gün. Nə yaxşı ki, onun tutduğu haqq yolunu davam etdirən, şairin, ürfan sahibinin yolunu davam etdirənlər var...Bu da bir xoşbəxtlikdir ki, sənin açdığın cığırı ot basmır, yolunun, yolağanın yolçuları var. Burada şair Həmid Ormanlının adını çəkmək istəyirəm. Həmidin Akif Səməd üçün gördüyü işləri hələ heç kəs öz mürşidi üçün görməyib. Həmid Akif Səmədi hər zaman diri saxlayır. Məmməd Dəmirçioğlunun, Giya Paçxataşvilinin, Məmməd İlqarın, Nəvai Mətinin, İbrahim İlyaslının, Natəvan Dəmirçioğlunun, Gülbəniz Hüseynovanın, oğlu Ulucay Akifin adını çəkməsəm günah olardı.
İyulun 22-də Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrında Akif Səmədin 55 illik yubileyi qeyd edildi. Bu gecəni təşkil edənlərə "var olun" deyirəm. Ancaq təşkilatçılar məndən inciməsin, yubiley gecəsinin düzəni heç Akif Səmədə yaraşmırdı, çoxlarımız bu tədbirdə Akif Səmədi görə bilmədik. Bununla belə, Akif Səməd anıldı, onun haqqında maraqlı fikirlər söylənildi.
Akif Səməd poeziyası ruh adamlarının, könüldən sözə bənd olanların poeziyasıdır.
Şuşasız evim evdimi,
Dözən mənəmmi, devdimi?
Kimə söyləyim dərdimi,
Şuşaya gedə bilmirəm...
Şuşaya biz gedə bilmirik, Akif Səməd, sən artıq Şuşadasan, ruhların ayağı yüyrəkdir...
Ruhun şad olsun, Akif Səməd!