şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Necə yəni "Dədə Qorqud" oğuzların dastanı deyil? - Sak və kimmer hardan çıxdı?..

Image


Ana abidəmiz olan “Kitabi-Dədə Qorqud”un oğuzların dastanı olduğunu bilirik. İndiyə qədər aparılan bütün tədqiqatlar, araşdırmalar onu göstərib ki, bu kitabənin qəhrəmanları oğuz türkləridir və orada bizim coğrafiya təsvir olunub. Son zamanlar bəzi hallarda “Kitabi-Dədə Qorqud”un qıpcaqca variantının olduğu barədə məlumatlara rast gəlirik.

Onun ortaq türk abidəsi olduğunu bildiyimiz halda müəyyən vaxtlarda eşidirik ki, o həm də Qafqaz xalqlarının ortaq abidəsidir. Hətta bu yaxınlarda haradansa oxuduq ki, demə Dədə Qorqudun adı “Qriqori” imiş həm də. Buna bənzər iddialar çoxdur. Əlində qolça qopuzu boy-boylayıb soy soylayan Dədəm Qorqudub başqa xalqlara da bağlamağın adını, mənasını bilmirik.

Bu günlərdə sosial şəbəkələrdə, daha doğrusu, Feysbukda “Xəzər Albaniyası” səhifəsində belə bir iddia ilə rastlaşdıq: “Dədə Qorqud dastanı tək Oğuzların deyil, həm də qıpçaklar olan albanlara, ərmənlər və gürcülərə də aid bir türk-sak- kimmer dastanıdır! Bu dastanın orijinal variantları mütləq bir şəkildə Vatikanın yeraltı dəftərxanalarından tapılıb çıxarılmalı və araşdırılmalıdır. Bizim bildiyimiz bu dastan oğuz türkcəsində gəlib çatıb bizlərə, lakin biz qıpçak variantlarını da tapmalıyıq ki, Dədə Qorquddakı hadisələri digər tərəfin gözüylə də öyrənək və bilək".

  • “Mikoyan o vaxt gedib Stalinə deyib ki, “Dədə Qorqud” abidəsinin içində hər şey ermənilərin, gürcülərin əleyhinədir...”

Maraqlı iddia olduğundan, bunu araşdırmaq qərarına gəldik. Qorqud materialları ilə uzun illər işləyən və bu sahədə öz tədqiqatları olan Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Əməkdar Elm Xadimi, professor Məhərrəm Qasımlı ilə əlaqə saxladıq. M.Qasımlı “Bakı-Xəbər”ə şərhində bu iddianın tamamilə əsassız olduğunu və bunun dastandan xəbərsiz savadsız insanların uydurması olduğunu bildirdi.  M.Qasımlı qeyd etdi ki, “Dədə Qorqud” dastanı oğuz türk eposudur və bunun qıpçaqlarla heç bir əlaqəsi yoxdur. “Bu dastanın adları çəkilən etnoslara da aid olması barədə iddialar cəfəngiyatdır, uydurmadır. Bu iddia ilə kim çıxış edirsə, səhv edir, o cəfəng düşüncə sahibidir. Deylir ki, Dədəm Qorqud gəldi bu oğuznaməni düzdü-qoşdu. Bununla da məsələ bitdi. Demir ki, qıpçaknaməni, albannaməni, bulqarnaməni düzdü-qoşdu, oğuznaməni düzdü-qoşdu deyir. “Dədə Qorqud” dastanının hər yerində oğuz vurğulanır. “Oğuzun ol kişi tamam bilicisi idi”, demir ki, “ol kişi qıpçağın tamam bilicisi idi”. Birmənalı şəkildə “Dədə Qorqud” dastanı oğuzlara bağlıdır, oğuz dastanıdır, orada başqa etnos, tayfa iştirak etmir”-deyə professor Qasımlı vurğuladı.

Dastanda Şöklü Məliyə, onların oğuz türklərinə düşmən münasibətinə gəlincə, M.Qasımlı bidlirdi ki, dastanda ozanın  Şöklü Məliyə münasibəti yaxşı deyil. “Bu dastan erməninin, gürcünün olsaydı dastanda onlara da münasibət xoş olardı. Bu abidə onların olsaydı onlar abidənin izi ilə çoxdan gedərdilər. Bunun oğuzlardan başqa heç kəsə aidiyyəti yoxdur. Mikoyan o vaxt gedib Stalinə deyib ki, “Dədə Qorqud” abidəsinin içində hər şey ermənilərin, gürcülərin əleyhinədir, onlar bizim kilsələri uçurub yerinə məscid yapırlar və sair. Mikoyanın sözü ilə Stalin qəzəblənib Mir Cəfər Bağırova göstəriş verir ki, “Dədə Qorqud”u yasaq et, “problemi” aradan qaldır. Ondan sonra iclas başlayır, Məmməd Arifi, Səməd Vurğunu, Heydər Hüseynovu sorğu-suala çəkib hədələyib “türk cəsuslar”ı elan ediblər. Bu dastan qeyri-oğuz dastanı olsaydı ona Mikoyanın, başqasının münasibəti bu  qədər sərt olmazdı. Bu iddianı irəli sürən kimdirsə, birbaşa savadsız adamlardır. Savadlı adam o düşüncənin sahibi ola bilməz”.

“Kitabi Dədə Qorqud” dastanının Azərbaycanda gün işığına çıxmasına gəlincə, M.Qasımlı qeyd etdi ki, bu dastanın üzə çıxmasının əsas səbəbkarı Əmin Abid olub: “Əmin Abiddən sonra səbəbkar Bəkir Çobanzadədir. Əmin Abid və Bəkir Çobanzadə 1938-ci güləllənəndən sonra 1939-cu ildə Dədə Qorqudun birinci nəşri Həmid Araslının adı ilə ortaya çıxır. Bakıdan sohbət gedir. Türkiyədə 1916-cı ildə çap olunub”-deyə professor Qasımlı vurğuladı.

Qeyd edək ki,  "Kitabi-Dədə Qorqud" ilk dəfə 1916-cı ildə Türkiyədə türkiyəli tədqiqatçı Kilisli Rifat tərəfindən həmin dövrdə istifadə olunan ərəb əlifbası ilə nəşr olunub. 1938-ci ildə türkiyəli tədqiqatçı Orxan Şaiq Gökyay dastanı ikinci dəfə nəşr etdirib. Qeyd etmək lazımdır ki, hər iki kitabın nəşri dastanın orijinal əlyazma nüsxəsinə deyil, üzü köçürülmüş orijinal mətn nüsxəsinə əsaslanıb.

İradə SARIYEVA
P.S.Bu mövzu polemikaya açıqdır və bu istiqamətdə “Dədə Qorqud” dastanı ilə bağlı maraqlı fikirləri olanların da mövqeyini dərc edə bilərik.



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ