Ramil Məmmədli: “Çini zəiflətmək üçün də Rusiya ilə sövdələşmək lazımdır”
Çin xarici işlər naziri Van İ Münhen Təhlükəsizlik Konfransında diqqəti çəkən çıxış etdi. O, Ukrayna ilə bağlı ölkəsinin mövqeyini ümumiləşdirərkən bunları qeyd edib.
Çin Avropaya rəqib kimi yox, tərəfdaş kimi baxır;
Müharibə Avropada gedir və Avropa İttifaqı Ukrayna sülh prosesində vacib rol oynamalıdır;
Ukrayna məsələsi 4 prinsip – hər iki ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyi;
BMT Nizamnaməsinin prinsip və qaydalarına əməl olunması;
Hər iki tərəfin maraqlarının nəzərə alınması sülhə aparacaq bütün vasitələrdən istifadə əsasında həll olunmalıdır.
Trampın Ukrayna ilə bağlı Putinlə danışıqlarda Avropa İttifaqını kənarda saxlaması fonunda Çinin birdən-birə belə mövqe sərgiləməsi maraq doğurur. Üstəlik, bugünə qədər Çin Rusiya ilə münasibətləri əsas tutaraq Ukrayna ilə bağlı belə konkret mövqe sərgiləmirdi. Məhz Trampın Rusiya ilə Ukraynasız və Aİ-siz danışıqlara start verməsi fonunda Çinin belə mövqe sərgiləməsi gözlənilməz oldu.
“Məhz bu səbəbdən Pekin Ukrayna ilə bağlı mövqeyinə yenidən baxaraq Avropa İttifaqının danışıqlarda iştirakına tərəfdardır”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən hərbi ekspert Ramil Məmmədli Çinin bu cür reverans etməsini geosiyasi mübarizə ilə əlaqələndirdi: “Əvvəla, bir məqamı xüsusi qeyd edim ki, 3 ildir davam edən dağıdıcı Rusiya-Ukrayna müharibəsindən qazanan iki tərəf var – Birləşmiş Ştatlar və Çin. Müharibə səbəbindən ABŞ Avropa və Ukraynaya böyük həcmdə silahlar satır. Düzdür, Ukraynaya verilən silahların böyük hissəsi yardım formasındadır. Ancaq bu zaman ABŞ pulu sağ cibindən götürüb, sol cibinə qoyur. Söhbət ondan gedir ki, ABŞ dövlət vəsaiti hesabına bu ölkənin silah şirkətlərindən hərbi texnika və sursat alınır. Digər tərəfdən, Rusiya müharibə səbəbindən Avropaya böyük həcmdə qaz ixrac edə bilmir. Əvəzində Avropa ölkələri baha qiymətə ABŞ-dan maye qaz idxal edirlər. Müharibədən digər qazanan tərəf Çindir. Çünki ötən 3 il ərzində Çin ucuz qiymətə Rusiya neftini və digər təbii resurslarını tədarük edir. Rusiya bir sıra sənaye məhsullarına olan tələbatını Çin hesabına təmin edir. Çünki sanksiyalar səbəbindən Rusiya bir sıra məhsulları idxal edə bilmir. Ona görə də müharibədən qazanan ABŞ və Çindir. Ancaq Tramp prezident seçiləndən sonra onun əsas hədəfi Çindir. Çünki yaxşı bilir ki, müharibədə resursları azalan Rusiya onlar üçün əsas rəqib deyil. Çini zəiflətmək üçün də Rusiya ilə sövdələşmək lazımdır. Bunu Pekin də yaxşı bilir. Məhz bu səbəbdən Ukrayna müharibəsi ilə əlaqədar Tramp Putinlə ikitərəfli sövdələşməyə çalışır. Yəni Ukraynanı qurban vermək hesabına. Bunun əvəzində Çini təkləmək istəyirlər. Trampın əsl niyyəti aşağı-yuxarı belədir. Məhz bu səbəbdən Çin Ukrayna ilə bağlı mövqeyinə yenidən baxaraq Avropa İttifaqının danışıqlarda iştirakına tərəfdardır. Məqsəd Trampın Rusiya ilə yaxınlaşmaq planını pozmaqdır. Fikrimcə, Ukrayna məsələsində Aİ Çinlə vahid mövqedən çıxış etsə, Tramp planını reallaşdıra bilməyəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
