Azərbaycanda uşaq övladlığa götürmək istəyənlərin sayı artır, amma...

Tarix: 23.10.2014 / 03:42
Bölmə: Sosial

Yusif Bəkirov: "Uşaqların övladlığa verilmə prosesi uzun zaman tələb edir"

Nazir Quliyev: "Övladlığa verilən uşaqların müdafiə sistemini də gücləndirmək lazımdır"

Vəsilə Mövsümova: "Uşaq evlərində uşaqların sayının çox olması o demək deyil ki, onların hamısı övladlığa verilə bilər"

Uşaqların övladlığa verilməsi çox həssas və məsuliyyətli məsələdir. Eyni zamanda, götürülən uşağa doğma övlad kimi baxmaq bu məsuliyyəti bir az da artırır. Digər vacib məqam isə övladlığa verilən uşaqların sonrakı taleyi ilə maraqlanmaq və onu izləməkdir.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2000-ci il 15 avqust tarixli, 141 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Övladlığa götürməyə, qəyyumluğa və himayəyə imkan verməyən xəstəliklərin Siyahısı"na əsasən, əmək qabiliyyətini itirməklə I və II qrup əlilliyi olan Azərbaycan vətəndaşları övladlığa uşaq götürməyi arzu edən şəxs kimi qeydiyyata götürülə bilməz.
Ailə Məcəlləsinin tələbinə görə, Azərbaycanda yetim və valideyn himayəsindən məhrum uşaqlar öncə qohumlarına, sonra başqalarına, ən sonda isə xarici vətəndaşlara verilir. Övladlığa götürməyə yetkinlik yaşına çatmayanlar barəsində və yalnız onların mənafeyi naminə uşağın doğumu müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydə alındıqdan sonra yol verilir. Bir uşaq iki şəxs tərəfindən (ər-arvaddan başqa) övladlığa götürülə bilməz. Ər (arvad) özünün nikahdan olmayan uşağını və ya arvadının (ərinin) uşağını övladlığa götürə bilər. Uşağın mənafeyinə cavab verən hallar istisna olmaqla, qardaş və bacıların müxtəlif şəxslər tərəfindən övladlığa götürülməsinə yol verilmir. Əcnəbilər və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslər tərəfindən uşaqların övladlığa götürülməsinə, həmin uşaqları Azərbaycan ərazisində daimi yaşayan Azərbaycan vətəndaşlarının ailələrinə tərbiyəyə vermək mümkün olmadıqda və ya vətəndaşlığından və yaşayış yerindən asılı olmayaraq qohumları övladlığa götürmədikdə icazə verilir.
Qeyd edək ki, valideynlər valideynlik hüquqlarından məhrum edilibsə və bundan 1 il müddət keçmişsə və ya qanunla müəyyən olunmuş qaydada fəaliyyət qabiliyyəti olmayan, yaxud xəbərsiz itkin düşmüş hesab edilmişlərsə, övladlığa götürməyə onların razılığı tələb olunmur. Həmçinin, valideynlər 6 aydan artıq müddətdə uşaqla birlikdə yaşamırsa, onun tərbiyəsində və ya saxlanmasında iştirak etməkdən boyun qaçırırsa, uşağa valideynlik diqqəti və qayğısı göstərmirsə, övladlığa götürmə onların razılığı olmadan da icra edilə bilər. 10 yaşına çatan uşaq övladlığa götürüldükdə isə onun özünün razılıq verməsi zəruridir.
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin övladlığa götürmə sektorunun müdiri Vəsilə Mövsümovanın sözlərinə görə, 2013-cü ildə sözügedən qurum tərəfindən 8 əcnəbi ailəyə övlad verilib: "8 ailənin 4-ü Rusiyada yaşayan azərbaycanlılar olub. Digər 4 uşaq isə Türkiyə, İran, ABŞ və Fransada yaşayan ailələrə verilib. ABŞ və Fransaya övladlığa verilən uşaqlar fiziki cəhətdən qüsurlu olublar".
V.Mövsümova onu da əlavə etdi ki, uşaq evlərində uşaqların sayının çox olması o demək deyil ki, onların hamısı övladlığa verilə bilər: "Uşaq evləri bir dövlət müəssisəsidir. Tutaq ki, hansısa bir ailənin imkanı yoxdur, uşağını gətirib bu müəssisəyə qoyur və bildirir ki, müəyyən müddətə vəsait toplayandan sonra gəlib uşağını götürəcək. Və yaxud valideynlərdən biri məhkumluq həyatı yaşayır və digər valideynin uşağı saxlamaq imkanı olmur. Ona görə də uşağı müvəqqəti olaraq uşaq evinə verir. Yəni uşaqlar bir növ dövlətə etibar olunur. Bu halda həmin uşaqlar övladlığa verilə bilməz.
Ümumilikdə 2007-2013-cü illər ərzində xaricdə yaşayan 39 ailə tərəfindən 49 azərbaycanlı uşaq övladlığa götürülüb. Bundan başqa, 2012-ci ildə 989 uşaq yerli vətəndaşlara övladlığa verilib. Bunlardan 1 yaşına qədər olan uşaqların sayı 226 (145-i qız), 1-5 yaş arasında olanların sayı 438 (202-si qız), 6-10 yaş arasındakıların sayı 195 (90-ı qız), 11-17 yaşda olanların sayı isə 130 (45-i qız) olub. Bu vaxta qədər ölkələrarası övladlığa verilən uşaqlardan geri alınanı olmayıb".
Təhsil Nazirliyindən mətbuata verilən məlumata görə, 2014-cü ilin ilk yarımilində 8-18 yaşarası 5 uşaq övladlığa verilib. Övladlığa verilən 5 uşaqdan biri sağlamlıq imkanları məhdud uşaqdır: "Uşağın övladlığa verilməsi barədə məhkəmə tərəfindən verilən qərar onun övladlığa götürülməsi üçün əsas hesab edilir. Məhkəmənin qərarı qanuni qüvvəyə mindiyi gündən sonra övladlığa verilən uşaq müəssisəni tərk edir və onu övladlığa götürən valideynin yanında, onun himayəsində yaşayır. Övladlığa götürülən məktəbyaşlı uşaq təhsilini isə, onu övladlığa götürən valideynlərin seçiminə əsasən, ümumtəhsil məktəblərindən birində davam etdirir" - deyə nazirlikdən bildirilib. Hazırda nazirlikdə hazırlanan övladlığa götürülən uşaqların mərkəzləşdirilmiş siyahısında 35 nəfər uşaq var. Onlardan 15 nəfər sağlamlıq imkanları məhdud uşaqdır. Ümumilikdə isə Azərbaycanda 2013-cü ildə 961 uşaq övladlığa götürülüb".
Uşaq hüquqları üzrə ekspert Nazir Quliyev bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, Azərbaycanda övladlığa və qəyyumluğa götürülmə proseduru uzun zaman tələb edir: "Prosedur qaydaları sadələşdirilsəydi, çox uşaq ailələrə verilərdi".
Onun sözlərinə görə, bu prosedurun bir çətinliyi övladlığa verilməyə hazır olan uşaqlarla bağlı yetkin məlumat bazasının olmaması ilə bağlıdır.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, uşaqların sonrakı taleyinin necə olmasını Allahdan başqa heç kim bilmir: "Heç cür zəmanət vermək olmur ki, sonradan bu uşaqların əməyi istismar olunmayacaq, onlar zorakılıqla üzləşməyəcək. Amma bunu müəyyənləşdirmək komissiyaların imkanları xaricindədir. Proseduru təkmilləşdirmək və şəffaflığa nail olmaqla övladlığa verilən uşaqların müdafiə sistemini də gücləndirmək olar".
Uşaq Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin sədri Yusif Bəkirov bildirdi ki, qanunvericilikdə bununla bağlı heç bir boşluq yoxdur, sadəcə sənədləşdirmə prosesi ləng gedir. "Hazırda Azərbaycanda çoxlu sayda insan 3 yaşına qədər uşağı övladlığa götürmək üçün növbədədir. Bu sahədə iş düzgün qurulmayıb, övladlığa verilən uşaqlara nəzarət edilmir, edilirsə də, bu, ictimaiyyətə açıqlanmır".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...