Min azərbaycanlı kişiyə min on bir azərbaycanlı qadın...

Tarix: 17.10.2014 / 07:22
Bölmə: Sosial

Dövlət Statistika Komitəsi Azərbaycanda demoqrafik vəziyyətə dair ən son rəqəmləri açıqlayıb. Bu ilin əvvəlindən ölkə əhalisinin sayı 75,4 min nəfər və ya 0,8 faiz artaraq 2014-cü il sentyabr ayının 1-i vəziyyətinə 9552,5 min nəfərə çatıb. Əhalinin sıxlığı bir kvadrat kilometrə 110 nəfər olub.
Ümumi əhali arasında şəhər əhalisinin xüsusi çəkisi 53,2 faiz, kənd əhalisinin xüsusi çəkisi isə 46,8 faiz təşkil edir, əhalinin cinsi tərkibi 49,7 faiz kişilərdən, 50,3 faiz qadınlardan ibarətdir. Əhalinin 22,4 faizi 0-14 yaşda, 71,8 faizi 15-64 yaşda, 5,8 faizi isə 65 və yuxarı yaşda olanlardır. Hazırda hər 1000 kişiyə 1011 qadın düşür. Cari ilin ilk 8 ayı ərzində ölkədə 112,0 min, yaxud hər gün orta hesabla 461 körpə dünyaya göz açıb və ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən bu göstərici əhalinin hər 1000 nəfərinə hesabı ilə dəyişməyərək eyni səviyyədə (17,8) qalıb. Doğulan körpələrin 53,6 faizi oğlan, 46,4 faizi isə qız uşaqlarından ibarət olmaqla 1986-sı əkiz, 45-i isə üçəm dünyaya gəlib. Doğulan körpələr üçün 74,2 yaş, o cümlədən oğlanlar üçün 71,6 yaş, qızlar üçün 76,8 yaş ömür uzunluğu gözlənir.
Ölkə üzrə əhalinin təkrar istehsalı təmin olunaraq uşaq doğmaq qabiliyyətinə malik olan qadınların hər birinə bütün ömür boyu orta hesabla 2,2 doğulmuş uşaq düşür.
Cari ilin yanvar-avqust ayları ərzində ölkədə 37,3 min ölüm halı qeydə alınıb və əhalinin hər 1000 nəfərinə hesabı ilə 2013-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə ölüm əmsalı da dəyişməyərək eyni səviyyədə (5,9) qalıb.
Rəsmi orqanlar tərəfindən ölkə üzrə 53,4 min nikah və 8 min boşanma halları qeydə alınıb və əhalinin hər 1000 nəfərinə hesabı ilə bu göstərici müvafiq olaraq 8,5 və 1,3 təşkil edib.
2014-cü ilin yanvar-avqust aylarında Dövlət Miqrasiya Xidmətinin və Daxili İşlər Nazirliyinin müvafiq qurumları tərəfindən Azərbaycana daimi yaşamaq üçün 1299 nəfər gələn və 575 nəfər ölkədən gedən qeydə alınıb. Ölkədə demoqrafik disbalans pozulmaqda davam edir. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, hər 1000 kişiyə 1011 qadın düşür.
Ötən əsrin 40-cı illərindən indiyədək Azərbaycan əhalisinin cins üzrə bölgüsündə qadınlar kişiləri üstələyir. Baxmayaraq ki, elə həmin dövrdən bu günədək hər il doğulan körpələr arasında oğlanlar qızlardan çox olub. Təbii artım belə davam etsə, yəqin ki, bir neçə ildən sonra Azərbaycan əhalisinin cins üzrə bölgüsündə kişilər qadınları üstələyə biləcək.
Ailələrdə oğlan-qız ayrıseçkiliyinin tarixi çox-çox keçmişə gedib çıxır. Bu xüsusiyyəti Şərq xalqlarının çoxuna, həm də ən çox müsəlmanlara aid etmək olar. Tarixdən məlumdur ki, qədim dövrlərdə, İslam dini meydana gəlməzdən öncə yaxın Şərqin bəzi ölkələrində yeni doğulan qız uşaqları diri-diri torpağa basdırılırmış. İslam dini yaranandan sonra bu vəhşi adət-ənənə aradan qalxdı. Bununla belə, bir sıra müsəlman ölkələrində ailələr hələ də oğlanları qızlardan üstün tutur, yeni doğulan körpənin zərif cinsdən olmasını istəmirlər. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının apardığı araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, müasir dövrdə təkcə müsəlman ölkələrində deyil, artıq Qərbdə də valideynlərin əksəriyyətini doğulacaq körpəsinin cinsi çox maraqlandırır. Avropa, Amerika ölkələrində də ailələrin çoxu ilk doğulan uşağın oğlan olmasını istəyir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, xüsusilə son 10 ildə dünyada oğlan uşaqları qızlardan daha çox doğulur. Tədqiqatların nəticələrinə görə, körpə oğlanlar Kanada, ABŞ, Danimarka, Böyük Britaniya, Almaniya və Yaponiya kimi inkişaf etmiş ölkələrdə daha çox doğulur.
Alimlər iddia edir ki, yeni doğulanlar arasında oğlanların qızlara nisbətdə çoxluq təşkil etməsinə müasir tibbi vasitələr daha çox təsir göstərir, nəinki digər amillər. Sübut olunub ki, son illər əksər qadınlar hamiləliyin ikinci-üçüncü aylarında ultrasəs müayinəsinə (USM) düşərək gələcək körpələrinin cinsini müəyyənləşdirir və buna uyğun müvafiq qərar qəbul edir. Yəni onların çoxu bətnlərindəki körpənin qız olduğunu biləndən sonra onu abort etdirir. Bu cür əməliyyatlar yeni doğulan körpələr arasında oğlanların üstünlük təşkil etməsində mühüm rol oynayır.
Qeyd edək ki, Azərbaycan ailələrinin də əksəriyyətində oğlan-qız ayrıseçkiliyinə yol verilir. Vaxtilə hətta bununla bağlı müxtəlif atalar sözləri belə yaranıb. Məsələn, "Anam, bacım qız gəlin, əli-ayağı düz gəlin, yeddi oğul istərəm, bircə dənə qız gəlin". "Qız yükü, duz yükü" və s.
Keçmişdə oğlan uşağı istəməyən bir sıra ailələr isə yeni doğulan qızlarına Yetər, Qızbəs, Qızyetər, Bəsti, Nəhayət, Kifayət kimi adlar qoyublar. Bununla Tanrının onların səsini eşidəcəyinə inanan həmin ailələr oğlan uşağının doğulacağına ümid bəsləyiblər. Azərbaycan ailələrinin bu xüsusiyyəti indi də var. Çoxları bunu milli mentalitetlə bağlayır. Belə ki, Azərbaycanda oğlan nəslin davamçısı, düşmən sipəri sayıldığından, ona daha çox üstünlük verilir. Bundan başqa, əksər azərbaycanlıların fikrincə, oğlan böyütmək qız böyütməkdən daha asandır.
Aparılan araşdırmalara görə, son illər Azərbaycanda oğlan-qız ayrıseçkiliyinə üstünlük vermə xüsusiyyəti daha da güclənib. Çünki hazırda yeni qurulan ailələr maksimum iki uşaq istədiklərindən, onlardan heç olmasa birinin oğlan olmasına tərəfdardır. Bunun üçün təkcə abort üsuluna əl atılmır, hətta müxtəlif hesablama qaydalarından da istifadə olunur. Əgər vəziyyət belə davam etsə, bir neçə ildən sonra oğlanlarımız evlənməyə qız tapmayacaq.
Sosioloq Aytəkin Kamranqızının fikrincə, gəlinlərə daha çox qayınanalar təsir edir. Onlar oğlan nəvə üçün az qala psixoloji təzyiq göstərir. Bu səbəbdən də ən optimal variant kimi cinsə görə planlaşdırılmış hamiləlikdir.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bu gün oğlan uşaqları ilə qız uşaqları arasında disbalans kəskin səviyyədə deyil:
"Ümumiyyətlə, təbiətən qız uşaqları oğlan uşaqlarından çox doğulur. Amma düşünmürəm ki, bizdə disbalans kəskin şəkildədir. Çünki artıq qanunvericiliklə buna müdaxilə olunur. Əgər hamilə qadın məhz cinsiyyətinə görə uşağından imtina edirsə, buna qanunla yol verilmir. Bizdə bu gün qız uşaqlarına qarşı heç bir diskriminasiya yoxdur. Əslində göstəricilər dəyişkəndir. Yəni oğlan uşaqları ilə qız uşaqlarının sayında faiz üstünlüyü dəyişir. Hazırda fərq 10-15 faiz təşkil edir ki, məncə, bu, kəskin fərq deyil. Hər halda, bu gün məsələyə qanunvericiliklə nəzarət olunur. Uşağın həyatına cinsiyyətə görə son qoyulmasına görə valideyn də, həkim də məsuliyyət daşıyır".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...