Ölkədə boşanma statistikasında artımın bir neçə əsas səbəbi...

Tarix: 15.09.2014 / 02:27
Bölmə: Sosial

Son illər boşanmalar Azərbaycan ailələrinin, sözün əsl mənasında, kabusuna çevrilib. Ayrılan cütlüklərlə bağlı açıqlanan rəqəmlərdən heyrətlənməmək olmur. Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatına görə, 2014-cü ilin yanvar-iyul ayları ərzində rəsmi orqanlar tərəfindən ölkədə 44 min 500 nikah qeydə alınıb. Rəsmi boşananların sayı isə 6 min 900 nəfərdir.
Ümumiyyətlə, 6 ayda əhalinin hər min nəfərinə 8,1 nikah, 1,3 boşanma düşüb.
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı boşanmaların sayının artması barədə bunları dedi: "Əsas məsələ ailə quran gənclərin şəxsiyyəti və xarakteri ilə bağlıdır. Şəxsiyyət kimi formalaşan, mənəviyyata, əxlaqa sahib olan insanla yaşamaq rahat olur və belə insanla münasibətlər də düzgün qurulur. Natamam, şəxsiyyəti formalaşmayan biri ilə isə ən gözəl münasibətlər belə, iyrənc hala çevrilir. Ailə qurana kimi heç kim heç kəsi dəqiq tanıya bilmir. Əsas odur ki, valideynlər övladlarına düzgün tərbiyə versin, onları düzgün böyütsünlər. Boşanmanın bir səbəbi də ərlə arvad arasında intim uyğunsuzluqdur. Bu olduqca önəmli faktordur. Növbəti amil kənar müdaxilələrdir. Üçüncü yerdə maddi durum gəlir. İndi ailə təkcə sevgi ilə qurulmur. Bir çoxları ailəsini təkcə sevgi ilə qoruya biləcəyinə arxalana bilmir. Sovet dövründə gənc ailələrə çoxlu sayda güzəştlər var idi, amma indi elə bir şərait yoxdur. Ailədə baş qaldıran maddi sıxıntı da sonda böyük münaqişələrə gətirib çıxarır".

Tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla isə sonsuzluğa görə boşanmaların sayının çox olmadığını düşünür. Onun sözlərinə görə, problemin səbəbkarı olan əsas faktorlar başqadır: "Nikahın pozulması ilə bağlı sosial amillərin rolu daha ciddidir. Təbii ki, sonsuzluğa görə də ayrılmalar var. Amma sizi inandırım ki, bunların sayı çox deyil. Burada əsasən iqtisadi faktorlar rol oynayır. Ailələr maddi sıxıntı içində olur, bu da münasibətlərdə problemlərə gətirib çıxarır. Başqa bir faktor əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq boşanmalarla bağlı ictimai qınağın olmamasıdır. Əvvəllər ailənin dağılması cəmiyyət tərəfindən çox pis qarşılanırdı. İndi isə bu məsələdə ictimai qınaq, demək olar ki, yoxdur. Cəmiyyət dəyişdiyi üçün nikah pozulmalarına "yaşıl işıq" yandırılıb. Xırda bir səbəb ailələrin dağılmasına gətirib çıxarır. Boşanmalarla bağlı səbəblərdən biri də qadının gəlirinin kişidən çox olmasıdır. Bu halda, qadında iqtisadi müstəqillik olur və maddi baxımdan ərindən asılı olan qadınla müqayisədə boşanmaqdan daha az çəkinir".
Professorun fikrincə, ailənin müqəddəsliyi səviyyə və mədəniyyət məsələsidir: "İnsan ailə qurarkən düşünməlidir ki, birinci növbədə vətəndaş məsuliyyəti daşıyır və bu ailənin gələcəyi, cəmiyyətə təqdim olunması, ailədə böyüyəcək uşaqlar, onların tərbiyəsi - bütün bunlar valideynlərin çiyninə düşür. Təəssüf ki, ailələrin dağılmasında mədəni səviyyənin aşağı olması böyük rol oynayır. Düzdür, Qərb ölkələrində də boşanma halları yetərincədir. Amma o ölkələrdə ailəyə münasibət bizdən daha ciddidir. Telekanallarda məişət zorakılığı ilə bağlı xeyli verilişlərə baxırıq. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, bu zorakılıqların içərisində qadın amili də kifayət qədər ciddidir. Bu gün təcili yardım xəstəxanalarında qadınların kişilərə qarşı zorakılığı ilə bağlı faktlar yetərincədir və bu statistika artmaqda davam edir. Hesab edirəm ki, ən ciddi faktor mədəniyyət faktorudur. Azərbaycandakı avtomobillərə fikir verin. Onların əksəriyyəti bahalıdır və əsasən kreditlə alınıb. Yəni insanlarımızda özünü başqasına göstərmək kompleksi var. İntellektual faktorlara üstünlük verənlər azlıq təşkil edir. Bir cəmiyyətdə görüntü faktorlarının üstünlük təşkil etməsi nəticədə çox ciddi problemlər yaradır. Məsələn, biz bir almanı, ingilisi bu şeylərlə təəccübləndirə bilmərik. Amma özümüzü təəccübləndiririk. Hesab edirəm ki, biz keçid mərhələsi yaşayırıq və bu proseslərin nizamlanması müəyyən qədər vaxt aparacaq".
"Təmiz Dünya" Qadınlara Yardım İctimai Birliyinin sədri Mehriban Zeynalovanın sözlərinə görə, rəsmi statistikadan başqa, qeyri-rəsmi nikahda olanlar, yeni vətəndaş nikahı və dini nikahda olub boşananların sayını dəqiqləşdirmək mümkün deyil: "Eləcə də erkən nikahda olub, amma rəsmi nikahı olmayanlar da var. Hər bir ailənin öz dramı var. Boşanmaların səbəbləri müxtəlifdir, lakin ümumi tendensiyalarda əsas təsir amilləri var. İnsanlar bir-birinə inanmır, əslində evlənən cütlüklər arasında qarşılıqlı inam və etibar olmalıdır. Lakin ailə quran şəxslər gələcək həyatını sığortalayacaq hüquqi addımları kifayət qədər nəzərə almırlar və bu yöndə addım atmırlar. Əsasən də nikah müqaviləsinin bağlanması məsələsində bu özünü göstərir".
Birlik sədrinin sözlərinə görə, hazırda ailə münasibətlərinə kənar müdaxilə var: "Bunlar qohumluq münasibətlərindən tutmuş, sosial şəbəkələrə qədər olan münasibətlərdən qaynaqlanır. Əvvəllər ailədə böyüklük ailə dəyərlərinin möhkəmlənməsinə yönəlik idisə, indi bu addımlar daha çox dağıdıcı rol oynayır. Bu problemlərə görə valideynlər uşaqların taleyi ilə maraqlanmır. Əvvəllər ailənin təməlini qoruyan, saxlayan qadınların davranışlarında da ciddi dəyişiklik nəzərə çarpır. Hazırda ailənin dağılmaması üçün ən çox kişilərin dözümlülük göstərdiyini müşahidə edirik. Digər bir hal isə hər iki tərəfin xəyanət etməsi və bunu normaya çevirməsidir. Belə ki, hətta bu münasibətlər də ciddi assosial hal alıb. İndi qadınlar arasında xəyanətin artması ciddi siqnaldır və bunun qarşısının alınması qarşılıqlı öhdəlik və məsuliyyətin dərk edilməsi ilə mümkün ola bilər".
M.Zeynalova onu da əlavə etdi ki, bəzi gənclər yalnız nəsil artırmağa görə ailə qururlar: "Yeri gəlmişkən, öhdəlik və məsuliyyət hissi ilə ailə qurulmasına şüurlu daxil olmayan tərəflər də çoxdur. Bu, sadəcə nəsilartırma missiyasına bənzəyir. Ailələr ya romantika - sevgi, ehtiras əsasında və yaxud da tərəflərin valideynlərinin israrı ilə qurulur. Ailələrdə təbəqələşmə prosesi gedir. Onlar düşünür ki, özlərindən aşağı təbəqə ilə ailə qursalar, bu zaman hakimiyyət onun əlində olmalıdır. Ailədə hökmranlıq uğrunda mübarizə də ailənin dağılmasına təsir edir. İndi qadınların da bunun üçün mübarizə aparması maraqlı obyektdir. Ailədə birgə qərardan çox, hakimlik hissi özünü göstərir. Ailədə zorakılıq faktoru da boşanmalara təsir edir".
Həmsöhbətimiz düşünür ki, boşanmaların sayının çox olması yalnız psixoloji faktorla ölçülə bilməz, bir ailə çevrəsindən kənarda baş verənlərin ailələrə təsiri mütləq nəzərə alınmalı və sosial-psixoloji faktın da ailələrin dağılmasında rolu qeyd olunmalıdır: "Cəmiyyətdə aqressiya, qadınlar haqqında xoşa gəlməyən miflərin formalaşması, kişilərin cəzasız qala biləcəyi düşüncələri, qadınlar haqqında əlçatanlıq düşüncəsi, iş yerlərində zorakılıq, psixoloji və ya seksual gərginliklər də ailəyə transfer edilən səbəblərdir".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...