Yas mərasimlərindən sonra dəfn məsələsinə də dövlət nəzarəti gündəmə gəldi

Tarix: 08.09.2014 / 12:00
Bölmə: Sosial

Azərbaycan xalqının qədim zamanlardan formalaşan yas ənənələri mövcuddur. Təəssüf ki, bəzi müdaxilələr sayəsində yas ənənələri pozulur və qondarma məsələlərlə yüklənir. Bilirik ki, son illər cəmiyyətdə yas mərasimlərindəki mövcud durum ciddi şəkildə müzakirə edilir, narahatlıq doğuran məsələlər gündəmə gətirilir.
"Bakı-Xəbər" olaraq dəfələrlə bu məsələ ətrafında müzakirələr açaraq əməkdaşlarımızın hazırladığı araşdırmaları oxuculara təqdim etmişik. Bəllidir ki, hər birimizi narahat edən məsələlərdən biri ölkədə yas mərasimlərində baş alıb gedən israfçılıq hallarıdır. Hər bir vətəndaş bu israfçılıqdan maddi və mənəvi zərər çəkir desək yanılmarıq.

Maarifləndirmə işləri başlanıb...
Qəzetimizin əməkdaşının hazırladığı araşdırmada bildirilir ki, yaslarda israfın qarşısını almaqla bağlı ilk layihə Naxçıvanda həyata keçirilib və demək olar ki, öz effektini verib: "Aydındır ki, bu nəticənin alınmasında yerli hakimiyyətin müəyyən inzibati metodlara əl atması da böyük rol oynadı. Artıq bir neçə gündür bir sıra millət vəkilləri və dövlət rəsmiləri bu məsələnin tənzimlənməsinə böyük ehtiyacın olduğunu bildirir. Hiss olunur ki, dövlət bu sahədə olan özbaşınalığı və israfı yoluna qoymaqda maraqlıdır. Hətta parlamentin payız sessiyasında "Mərasimlər Haqqında" qanunun qəbul ediləcəyi də gözlənir".
Onu da bildirək ki, artıq Dini İşlər üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlı yas mərasimlərində baş alıb gedən israfçılığın qarşısının alınması üçün maarifləndirmə tədbirlərinin həyata keçirilməli olduğunu qeyd edib. Sözsüz ki, bu sahədə maarifləndirmə işinin geniş miqyas almasına ehtiyac var. Bir nəfərin ölümü ailə üçün böyük xərc deməkdir. Hətta elə ailələr var ki, "qonşudan qalma dala" prinsipinə sadiq qalmaq naminə əzizinin yas mərasimini yola vermək üçün külli miqdarda borca girir.
Artıq maarifləndirmə tədbirləri həyata keçirilir. Düzdür, bu məsələ hələ qanuniləşdirilməyib, amma müəyyən bölgələrdə yas mərasimlərində yemək məsələsi yerli icra orqanları, bələdiyyələr tərəfindən yığışdırılıb. Hətta bəzi rayonlarda ağsaqqalların tövsiyəsi ilə artıq yas mərasimində ehsan süfrələrinə çay, qənd, halva, yuxa, xurma, su və limon verilməsi məqsədəuyğun sayılıb.

"Süfrələrimiz fironların süfrəsindən fərqlənməlidir..."
Şərqşünas Seyid Camal Əzimbəyli "Bakı-Xəbər"in ötən saylarından birinə açıqlamasında bildirib ki, uzun illərdir bu problemin həlli istiqamətində maarifləndirmə işi aparır. Onun sözlərinə görə, uzun müddətdir aparılan təbliğat onu qane edən nəticəni verməyib: "Mən Dini Komitənin bundan əvvəlki sədrləri, hörmətli şeyximiz Allahşükür Paşazadə və yeni təyin olunmuş komitə rəhbəri Mübariz Qurbanlı ilə də bu mövzuda kifayət qədər fikir mübadiləsi aparmışam. Onların hər biri yaslarımızda olan israfdan narahatlığını ifadə edib. Bu mövzuda keçirilən bir neçə tədbirdə bildirmişəm ki, gərəkirsə, dövlət bunu inzibati metodlarla həll etməlidir. Hazırda dövlətin problemlə bağlı narahatlıq keçirdiyi nəzərə çarpır. Mən deyərdim ki, hələ bir qədər gecikmə var. İcra hakimiyyətlərinin bu istiqamətdə apardığı fəaliyyəti isə tənqid etmək lazım deyil. Əksinə, onlara bacardığımız dəstəyi verməliyik. Hansısa qəzet icra başçısı ilə olan şəxsi qərəzini bu mövzuya qatmamalıdır. Biz çalışmalıyıq ki, gələcək nəsillərimizə bu şəkildə bərbadlaşan adət-ənənəni miras qoymayaq. Süfrələrimiz fironların süfrəsindən fərqlənməlidir ki, Tanrının qəzəbinə tuş gəlməyək. Ancaq bir faktı da qeyd edim ki, yerlərdə olan məmurlar da baş verən hüzndə insanların vəziyyətini anlayıb zorakı metodlara əl atmamalıdır. Bir qədər maarifləndirmə istiqamətinə meyl edilməlidir".
Seyid Camalın fikirlərində kifayət qədər həqiqət var. Yas mərasimlərinin milli-dini adətlərimizə uyğun keçirilməsi vacib məsələdir.
Dövlət dəfn məsələsinə müdaxilə etməlidir...
Bir məsələ də var ki, "Bakı-Xəbər" olaraq bu ətrafda da bir neçə dəfə geniş müzakirə açmışıq. Bəllidir ki, bəzi rayonlarda, xüsusən də paytaxtda ölünün dəfn mərasimi daha çox vəsait tələb edir. Vəfat etmiş şəxsin nəşinin məscidlərdə yuyulması, qüsl-kəfən edilməsi, o cümlədən də torpağa tapşırılması məsələsində də ciddi neqativlik mövcuddur. Məsələ burasındadır ki, qəbiristanlıqlarda məzar yerləri həddən artıq bahadır. Çox arzu edərdik ki, bu ciddi məsələyə də yerli icra orqanları, bələdiyyələr, xüsusi olaraq Dini Komitə müdaxilə etsin. Paytaxt qəbiristanlıqlarının yerli icra hakimiyyətlərinin, bələdiyyələrin, bir sözlə, dövlətin balansında olduğu məlumdur. Ancaq nədənsə, qiymətlərə nəzarət həddən artıq zəifdir. Azərbaycan dövləti hər zaman əhalinin rifah halının yaxşılaşdırılması naminə addımlar atır. Dövlətin həyata keçirdiyi hər bir sosial layihədən əhali xeyir görür. Yas mərasimlərində israfçılığın qarşısının alınması üçün atılan addımlar, bu sahədə həyata keçirilən maarifləndirmə işləri təqdirəlayiqdir.
Son illər Bakıda qəbir yerlərinin baha olmasına görə sakinlərin əksəriyyəti öz ölüsünü rayon və kəndlərə aparır ki, pul ödəmədən torpağa basdırsın. Əlbəttə, bu da mərhumun ruhunun incidilməsinə səbəb olur. Dinimizdən də məlumdur ki, insan vəfat etdiyi yerdə, məkanda dəfn edilməlidir. Lakin günümüzdə bu hər ölüyə nəsib olmur.

"Bakıda elə qəbiristanlıqlar var ki..."
Dinşünas hacı Nizami Rza "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bildirdi ki, yas mərasimlərinə, xüsusən də ölünün dəfn məsələsinə dövlət qurumlarının müdaxiləsi vacibdir. Müsahibimiz hesab edir ki, yas mərasimləri məsələsinə birtərəfli yanaşmaq lazım deyil, bu iş kompleks münasibət tələb edir: "Yas mərasimlərində israfçılığın baş alıb getməsi məsələsi doğrudan da bizi narahat edir. Düşünürəm ki, yas mərasiminə kompleks baxılmalıdır. Burada yalnız mərasim süfrələrinə müdaxilə etmək lazım deyil, həm də vəfat etmiş şəxsin qüsl-kəfən edilməsinə, onun üçün dövlət tərəfindən qəbir yeri ayrılmasına fikir verilməlidir. Sizin qəzetin bu sahədə kifayət qədər araşdırmaları var, "Bakı-Xəbər" bu ciddi faktı dəfələrlə qaldırıb. Bilirsiz ki, dəfn məsələsi Bakıda çox baha qiymətə başa gəlir. Qəbir yerləri, baş daşları çox baha qiymətədir. Məzarlıqlar icra hakimiyyətləri və bələdiyyələrin balansındadır. Ancaq qiymətlərə dövlət müdaxiləsi yoxdur. Cənazənin torpağa tapşırılması ailələrə çox böyük maddi xərcə başa gəlir. Mən qəbir yerləri ilə bağlı son vaxtlar müşahidələr aparmışam. Daha doğrusu, yaxın dostların ailəsində vəfat edənlər olduğundan, bu məsələyə bələd olmuşam. Bakıda elə qəbiristanlıqlar var ki, orada qəbir yerinin qiyməti 10-15 min manatdır. Hətta 20-30-50 min manata olan yerlər də var. Dövlət bu məsələyə ciddi müdaxilə etməlidir. Buna böyük ehtiyac var. İmkanlı şəxslər o qiymətə öz ölüsünü dəfn edə bilir, amma imkansız təbəqə ölüsünü basdırmaq üçün var-yoxdan çıxır. Artıq neçə illərdir bu problem mövcuddur. Bəzi qəbiristanlıqlarda torpaq monopoliyadadır. Bunu çoxları bilir. Bakıda qəbiristanlıq var ki, qəbir yeri 50 min manatadır. Deyirlər ki, bura görsənən yer olduğu üçün, mənzərəsi (!) yaxşı olduğu üçün bu qiymətədir. Bir hacı kimi, dindar şəxs kimi təklif edərdim ki, bu məsələyə dövlət müdaxiləsi olsun və yas mərasimlərinə kompleks yanaşılsın".
Hacı Nizami onu da təklif etdi ki, gələcəkdə "Mərasimlər Haqqında" qanun qəbul edilərsə, dəfn məsələsi burada öz əksini tapsa, əhali üçün faydalı olar. Bizim azərbaycanlı olduğumuzu, islam dininə tapındığımızı vurğulayan ekspert bildirdi ki, bu məsələdə milli və dini ənənələri unutmalı deyilik":Hər bir insanın vəfat etdikdən sonra öz Vətənində, torpağında dəfn olunmaq haqqı var. Qiymətlər elə olmalıdır ki, hər kəs öz ölüsünü əziyyət çəkmədən dəfn edə bilsin. Azərbaycan xalqı tarixən öz ölüsünə hörmət qoymağı bacarıb. İndi də elə olmalıdır. Əlbəttə, dəfn xərci olmalıdır. Bu, qəbiristanlığın saxlanması üçün vacibdir. Amma o qiymət cüzi olmalıdır. Qiymət də dövlət tərəfindən müəyyən edilməlidir ki, işbazlar bu məsələyə müdaxilə edə bilməsin. Qiymətləri elə qoyurlar ki, pulun olmasa, ölünü dəfn edə bilməzsən. Avropanın bəzi ölkələrində Katolik kilsəsi tərəfindən qoyulan mənfur bir qanun var. Katolik kilsəsinin balansında olan qəbiristanlıqlarda dəfn olunan ölü üçün ailəsi hər il müəyyən məbləğdə pul ödəməlidir. Bir neçə il o pulu ödəməsələr, Katolik kilsəsi tərəfindən ölü qəbiristanlıqdan çıxarılır. Bu çox mənfi bir haldır, çox pis tendensiyadır. Bunun heç bir ölkədə təkrarlanmasını istəmərəm"...
Hacı Nizami hesab edir ki, yas mərasimlərində israfçılığın aradan qaldırılması istiqamətində həyata keçirilən maarifləndirmə işinə dəfn məsələsini də qatacaqlar və nəhayət, buna dövlət səviyyəsində münasibət olacaq...

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...