"Polis olmasa..." sualının arxasındakı mətləblər...

Tarix: 05.09.2014 / 12:07
Bölmə: Sosial

Azərbaycanda hər yüz min nəfərə düşən cinayətlərin sayı cəmi 250 faktdır. Son on ildə hər il orta hesabla 20 minə yaxın cinayət baş verib. Dəyişən dünya düzəni və yeni geosiyasi şəraitin fonunda cinayətkarlığın təhlili göstərir ki, ölkəmizdə ağır və xüsusilə ağır cinayətlər cəmi 10 faiz təşkil edir. Bu, illərdir digər hüquq-mühafizə orqanları ilə birgə Azərbaycan polisinin gərgin xidmət fəaliyyətinin nəticəsində mümkün olub.
Bu reallıqlar haqqında fikir söyləmək üçün əvvəlcə o fəaliyyət sahəsinin içində olmaq, yaxud onu yaxından müşahidə etmək, əlacsız qaldıqda, görünənləri aydın düşünmək lazımdır. Hüquq-mühafizə orqanlarının işinə azdan-çoxdan bələd olanlar bilir ki, 20 min cinayətin 90 faizi açılması hansı zəhmət hesabına başa gəlir. Ötən illərdə MDB, hətta Şərqi Avropa ölkələri ilə müqayisədə cinayətkarlığın səviyyəsi çox sərt surətdə dəyişməli oldu: özü də nə az, nə çox - birdən-birə MDB ölkələri ilə müqayisədə hər 100 min nəfərə düşən cinayətlərin sayı 40-50 faiz həddinə qədər azaldı. Qabaqcıl ölkələrin təcrübəsinə görə, cinayətkarlığın yetirdiyi ziyanın çəkisində ağır və xüsusilə ağır halların on faiz olması hüquq - mühafizə orqalarının uğuru hesab olunur. Ölkəmizin əslində mövcud olmayan problemlərini tənqid edənlərin məntiqinə görə, bu fakt cinayətkarlıqla mübarizənin, dövlət maraqlarının daha bir təkzibedilməz sübutu ola bilər.
Ümumiyyətlə, təhlükəsizlik anlayışı, təhlükəsizlik söhbəti meydana çıxanda birinci növbədə yada polis düşür. Kütləvi maraqların hər həmləsində insanlar polisin davranışından tutmuş onun geyiminə qədər hər şeyi son ilməsinə qədər çözüb-çözələyir. Çox maraqlıdır ki, bununla yanaşı polisin nüfuzu həmişə cəmiyyətdə güclü olub. Polis olmasaydı, bugünkü mədəni-ictimai həyatımızı təmin edən amillər içərisində bu qədər güclü istinad - ictimai sabitlik ola bilməzdi. Axı dünyanın elə bir çağında yaşayırıq ki, zərbə hardan dəyir, bilmirsən. Ancaq zərbəni hiss edirsən. Ona görə də Qərbdə deyirlər ki, insanın canına, malına dəyən zərbə birinci polisə dəyir. Nəzərə almaq lazımdır ki, hətta tarix kitablarına baxılsa, görəcəyik ki, tarixdə tarixi hadisələrin içərisində - müstəqilliyin möhkəmlənməsində, dövlətçilik dayaqlarının qorunmasında, Vətənin torpaqlarının mühafizəsində polisin xidmətləri var. Ona görə də kütləvi şüurda polis haqqında səpələnən çeşidli fikirlər həqiqətin üzərindən xətt çəkə bilmir. Cəmiyyət tarixi baxımından müəyyən qədər paradoksal olur. "Polis olmasa..." sualının arxasında onlarla sual durur ki, onların hər birinin cavabı var.
Nə qədər mübahisəli olsa da, polis bütün dövrlərdə cəmiyyətin etibar etdiyi, inandığı, ən çətin və həyəcanlı anında axtardığı köməyidir. Bir də polisi səciyyələndirən ən mühüm xüsusiyyətlərdən biri, bəlkə də birincisi çox aydın cizgiləri ilə seçilməsidir. Keçirilən rəy sorğularında respondentlərin təxminən 70 faizi Azərbaycan polisinin işindən razılıq edir. Əgər il ərzində təkcə inzibati hüquqpozmalarla bağlı bir milyondan artıq vətəndaş barəsində protokol tərtib olunursa, onların arasında polisdən narazılıq edənlər mütləq tapılacaq.
Azərbaycan cəmiyyətində cinayətlərin hansı səbəblərdən baş verdiyini, cəmiyyətə təsirini araşdırıb konretləşdirdikdə məlum olur ki, ildən-ilə cinayət təqibi aparatı möhkəmlənir, risk qrupları ictimaiyyətin dəstəyi ilə ya polis nəzarətindədir, yaxud həbsdədir. Ancaq daha diqqət çəkən məqam odur ki, ictimai asayişin, ictimai təhülkəsizliyin etibarlı qorunmasında polisin arxayınlığı yenə də görünmür. Bu məqamda polisin peşəkarlığı, səriştəliliyi, insanlarla rəftar mədəniyyəti, intellektual səviyyəsinin yalnız bir məqsədə - ictimai toxunulmazlığa kökləndiyi aydın görünür. Bu, ilk növbədə ictimai təhlükəsizliyin etibarlı təminatında əsas tələbdir ki, polis cəmiyyətdə ən xırda qanun pozuntularına belə laqeyd yanaşmır. Respublikamızın daxili işlər naziri, general-polkovnik Ramil Usubov müsahibələrinin birində ulu öndər Heydər Əliyevin "hakimiyyət nümayəndəsi olaraq polis xalqa xidmət etməli, öz qətiyyəti, peşəkarlığı və mədəniyyəti ilə onun daha böyük etimadını qazanmalıdır" tələbini vurğulayaraq bildirir ki, Azərbaycan polisi zamanın tələbinə və dünya təcrübəsinə uyğun müasir iş metodlarına əsaslanır.
Həyat və zaman dəyişildikcə, cinayətkarlığın dinamik mənzərəsi də dəyişir. Maddi nemətlərin baş gicəlləndirən bolluğu insanları cəlb edir. İndi dünyanın elə çağıdır ki, cəzasız qalacağına arxayın olan insan daha böyük fikrə düşür. Aydın həqiqətdir ki, həyatda özünü tapmayanlar, yaxud yaxşı tərbiyə olunmayan insanlar bu nemətləri əldə etmək üçün yollar axtarır, cinayət törətməkdən çəkinmir, cinayətə meyl göstərir. Deməli, cinayətkarlıq insanların davranışlarından kənarda yox, onların iradəsi ilə baş verir. O fikir qətiləşir ki, törədilmiş əmələ görə cəzanın labüdlüyü prinsipi bütün dövrlərdə aktualdır. Elmi ədəbiyyatlarda rastlanan izahlar da onu deməyə əsas verir ki, cəzanın labüdlüyü cinayətkarlığın artım indeksini buxovlayır. Əks təqdirdə cinayətkarların layiq olduqları cəzaya məruz qalmamalarına, başqa sözlə, cəzanın labüdlüyü prinsipinin pozulmasına səbəb olur. O ölkələrdə ki, təhlükəli əmələ görə cəza yoxdur və yaxud gec tətbiq olunur, ictimai təhlükəsizlik, mülkiyyət toxunulmazlığı, insan sağlamlığı, qanunçuluq sual altına düşür.
İndi ölkəmiz o həddə gəlib çatıb ki, artıq ölkəyə gələn əcnəbilər belə polisin xidmət səviyyəsinin yüksəldiyini etiraf edir, özlərini burada təhlükəsiz hiss edirlər. Dünya Azərbaycan reallıqlarında vəziyyəti görür, qiymətləndirir.
Belə bir vəziyyətdə polis Azərbaycan reallıqlarından doğan bugünkü obrazını o qədər peşəkarlıqla gerçəyə çevirməyi bacarıb ki, artıq qlobal miqyaslı idman oyunları, beynəlxalq əhəmiyyətli mədəni-humanitar tədbirlər ölkəmizə ayaq açıb.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...