Yasların ardınca toylarımızda da israfçılıq problemi növbədədir

Tarix: 04.09.2014 / 11:40
Bölmə: Sosial

Son illər ictimai müzakirələrdə aktuallaşan bu mövzunun hər iki yönü kütləvi informasiya vasitələrindən də yan keçmir. Səngimək bilməyən diskussiyaların əsas məzmunu yas mərasimlərindəki əndazəsizlik və ifratçılığın islah edilməsidir. Ayaqüstü söhbətlərdən tutmuş, parlament müzakirələrinədək gedib çatan, müxtəlif forma və məzmunda yanaşmalar doğuran bu müzakirələr hələlik səmərəsiz görünsə də, ümumən faydasız da deyil.
Çünki söhbət hamını narahat edən, həm də maddi və mənəvi cəhətdən lüzumsuz itkilərə səbəb olan problemin aradan qaldırılmasından gedir.
Bir sıra millət vəkilləri yas mərasimlərində israfçılığın aradan qaldırılması məqsədilə "Mərasimlər haqqında" qanunun qəbul olunmasını istəyirlər. Hətta bəzi millət vəkilləri bu mövzu ilə bağlı öz təkliflərini də səsləndirib.
Yas mərasimlərində israfçılığın qarşısının alınması sevindiricidir. Amma israfçılıq təkcə yas məclislərində yaşanmır ki. Elimizin digər adət və ənənələrində də israfçılıq baş alıb gedir. Toy məclislərində yaşanan israfçılıq məsələsi də aidiyyəti qurumlar və dövlət rəsmiləri tərəfindən müzakirəyə çıxarılmalıdır.
Xatırladaq ki, dövlət müstəqilliyinin ilk illərində ilk milli pul əskinaslarını şabaş kimi toyda oynayanların başına səpirdilər. İllər boyu həsrətində olduğumuz, üstündə tarixi şəxsiyyətlərimizin, milli rəmzlərimizin təsvirləri olan kağız pullar ayaq altına tökülür, tapdanır, hörmətdən salınırdı. Ailə həyatı quran gənclərə var-dövlət içində yaşamaq arzusunun bayağı, lüzumsuz, bir az da keçmişin cahilliyindən qaynaqlanan bu biabırçı forması ictimai qınağa, mediadakı təpkilərə davam gətirmədi. Obyektiv ictimai rəy təsirsiz qalmadı.
El arasında belə bir fikir var ki, toy məclisi təmtəraqlı keçməlidir. Toy təmtəraqlı keçirilirsə, hər adama düşən "stulhaqqı" da bir o qədər yüksək olur - 50-70-100, hətta 150 manat. Ekspertlər uzun müddətdir toy məclisinin əsas iki elementi olan mətbəx-süfrə və musiqi-şadlıq düzəninin heç bir sivil ölçüyə sığmadığını bəyan edirlər.
Millət vəkili Adil Əliyevin sözlərinə görə, israfçılıq tək yas mərasimlərində deyil, xeyir məclislərində də yaşanır: "İsrafçılıq mənbəyinə çevrilən toylarımıza da əncam çəkməyin vaxtıdır. Təəssüf ki, yaslarımız kimi toylarımız da bəhsə-bəhs yarışına çevrilib. Toylarda ancaq imkanlı şəxslər və ailələr bahalı menyular sifariş etsəydilər, bəlkə də problem olmazdı. Deyərdik ki, özləri bilər, pulları çoxdur, nə istəyirlər onu da sifariş edə bilərlər. Halbuki, həddən artıq dəbdəbə də cəmiyyətdə xoş qarşılanmır. Problem ondadır ki, imkanlı şəxslərin hesabına israfçılığa öyrəşən və bunun müqabilində böyük pullar qazanan yas və toy şəbəkəsi kasıb və orta təbəqəni də müflis edərək israfçılığa sürükləyir. Ona görə də bizə elə qaydalar və tənzimləmə mexanizmi lazımdır ki, kasıb və orta təbəqə imkanlı şəxslərin girovuna çevrilməsin. İmkanlı şəxslər isə bu tənzimləmə mexanizmini əllərində rəhbər tutaraq kasıb və orta təbəqəni öz varidatları ilə qıcıqlandırmasınlar".
Azərbaycan Milli Kulinariya Mərkəzinin sədri Tahir Əmiraslanovun sözlərinə görə, hələ sovet dövründə restoran biznesində assortiment-menyu deyilən bir qayda olub: "İnsanların seçimi olurdu və restoranlarda yeməklərin qalmaması əsas şərt hesab edilirdi. Hazırda restoran və şadlıq saraylarında menyular pərakəndə şəkildə hazırlanır və yeməklərin çəkisinə fikir verilmir. Menyuda paytaxt salatının adı olsa da, onun neçə qram və hansı dəyərdə olduğu yazılmır. Yaxud menyuda 15 manatlıq şorbanın neçə qram olması bildirilmir. Eləcə də kababın, yanındakı göyərti və qarnirin çəkisi də olmur. Öncə menyu təsdiqlənməlidir. Sonra isə texnoloji kartı olmalıdır. İndiyədək bu istiqamətdə normal laboratoriya cavabları çıxmayıb. Bundan başqa, şadlıq saraylarının istehsalat yerlərinə də baxmaq lazımdır. Həmişə onların bütün zallarını göstərsələr də, mətbəxi heç vaxt təqdim etmirlər. Mətbəxin həmin menyuları hazırlamaq imkanları bəlli olmur. Elə şadlıq sarayları var ki, oradakı aşpazların təhsili yoxdur. Hətta peşə məktəbini qurtarmış aşpazlara 3-cü dərəcə verilir. Təsəvvür edin ki, restoranda məktəbi yeni bitirən və heç yerdə işləməmiş aşpaz çalışır və yaxud usta-aşpaz işləyir. Bu və digər məsələlər var ki, onların heç birinə əməl olunmur. Restorana şənlik keçirmək üçün pul ödəyən şəxsin hüququ var ki, menyuya dəyişiklik etsin. Misal üçün, kolbasanın verilməsi ət olmayan şəraitdə yerinə düşür. İndi hər yerdə təzə ət olduğu üçün ona o qədər də ehtiyac yoxdur. Eləcə də balıq və ondan hazırlanan yeməklər, həmçinin, toyuqdan hazırlanan müxtəlif çeşidli yeməklər bir neçə dəfə təkrar olunur. Yeməklərin verilməsində ardıcıllıq gözlənilmir, xörəklərin reseptləri və digər məsələlərdə çatışmazlıqlar var. Bütün bunlar qaydaya salınmalıdır".
T.Əmiraslanov onu da əlaə etdi ki, müvafiq qanunlar restoran biznesinə ziyan deyil, xeyir verməklə işləməlidir. Restoranlara verilən ərzağın, ət məhsullarının mənşəyinin haradan olması göstərilməlidir. Orada işləyən əməkdaşların peşəkarlığı, savadı nəzərə alınmalı və hamısı qiymətə oturulmalıdır: "Əslində keçirilən mərasim restoranın sahibini varlandırmaq deyil, gəlinlə bəyə kömək etmək üçündür. Görünür, parlament də bu məsələləri nəzərdə tutur. Elə bir qayda yaratmaq lazımdır ki, hər şey qanun çərçivəsində olsun. Həmin qaydalara restoran sahibi də, digərləri də əməl edə bilsin".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, xeyir məclislərində süfrəyə veriləcək təamların adı dövlət tərəfindən təsdiq olunmalıdır: "Necə ki, yas mərasimlərində yalnız çay və xurmanın verilməsini təklif edirlərsə, elə o tətbiqi toy məclislərinə də əlavə etsinlər. Çünki bu gün şadlıq evlərində masaya düzülən salat çeşidlərinin sayı həddindən artıq çoxdur".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 13.07.2026 / 16:06

FB və İnstaqram insanlarda daha dəhşətli asılılıq yaradır - dünyadan rəsmi həyəcan...

Tarix: 13.07.2026 / 14:34

Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

Tarix: 13.07.2026 / 11:48

Saxta keçidlərə daxil olmayın, OTP kodlarını paylaşmayın! - DİN-dən xəbərdarlıq...

Tarix: 13.07.2026 / 10:01

Bakı–Quba yolunda yanacaqdaşıyan avtomobil alışdı - VİDEO

Tarix: 13.07.2026 / 09:20

Füzulinin minalanmış ərazilərində yanğın başlayıb

Tarix: 12.07.2026 / 12:03

Hacıqabulda avtobus aşdı, 30-dan çox sərnişin yaralandı...

Tarix: 11.07.2026 / 19:45

"Soyqırım və deportasiya qurbanlarına dəstək" adlı layihənin icrası davam edir

Tarix: 11.07.2026 / 19:03

Yazıçı-publisist Aydın Tağıyevin kitabının təqdimatı olub - FOTO

Tarix: 11.07.2026 / 09:44

Vətənə və xalqa xidmət edən ömür Doğum gününüz mübarək, hörmətli Rasim Məmmədov!

Tarix: 10.07.2026 / 19:55

Ermənilərin məhkəməsi çıxışlarla davam etdirilib FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 18:40

Xaricdə təhsil şirkətləri ilə bağlı vətəndaşlara xəbərdarlıq edildi... - "özünü "təhsil ekspertləri" kimi təqdim edənlər..."

Tarix: 10.07.2026 / 17:35

Nazir Vilayət Eyvazovun göstərdiyi rəqəmlərlə bağlı müzakirə başladı - necə və hansı üsullarla?...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...